फन्डामेन्टल कमजोर कम्पनीमै लगानीकर्ताको जबरजस्त आकर्षण, लो-क्याप स्टकमा चलखेलको जोखिम ?

काटमाण्डौ । नेपालको सेयरबजारमा पछिल्लो समय नयाँ कम्पनीहरू नेप्सेमा सूचीकृत हुने क्रम तीव्र छ । तर बजारमा कम्पनीको संख्या बढ्दै जाँदा यी कम्पनीको वित्तीय अवस्था र लगानीकर्तालाई दिने प्रतिफल भने कस्तो छ ? भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

पछिल्लो एक वर्षमा सर्वसाधारणका लागि आईपीओ जारी गरेर बजारमा प्रवेश गरेका नयाँ कम्पनीहरुको वित्तीय अवस्था केलाउने हो भने अधिकांशको चित्त बुझ्दो छैन ।  

नेपाल धितोपत्र बोर्डले गत वर्षयता आईपीओ निष्कासनको अनुमति दिएका अधिकांश कम्पनीको वित्तीय अवस्था हेर्दा सन्तोषजनक नदेखिएपनि दोस्रो बजारमा भने उस्तै कम्पनीको बढी चर्चा हुने र उक्त कम्पनीहरुकै सेयरमूल्य उचालिने क्रम बढ्दो देखिन्छ ।  

गत आर्थिक वर्ष २०८२–८३ को वित्तीय रिपोर्ट हेर्दा आधा जस्तो कम्पनी घाटामा देखिएका छन् भने आधा कम्पनी नाफामा रहेपनि अघिल्लो आवको तुलनामा अधिकांशको नाफा घटेको देखिन्छ । यस्तो अवस्थाले यी कम्पनीहरुले सबल वित्तीय रिपोर्टको ‘फेक डकुमेन्ट’देखाएर सेयर बेच्ने गरेको विश्लेषकहरुको अनुमान छ ।,  

साथै पछिल्लो समय बजारमा आएका नयाँ कम्पनीको वित्तीय क्षमता र आईपीओमार्फत बजारमा भित्रिने कम्पनीको गुणस्तरमाथि समेत प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

विशेषगरी जलविद्युत् क्षेत्रमा नयाँ कम्पनीको संख्या तीव्र रूपमा बढेको छ । नेप्सेमा सूचीकृत जलविद्युत् कम्पनीको संख्या एक सयभन्दा माथि पुगिसकेको छ । तर तीमध्ये धेरै कम्पनीको वित्तीय अवस्था नाजुक र लाभांश दिने क्षमता पनि कमजोर रहेको विश्लेषणहरू बताउँछन् ।  

यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताका लागि आईपीओ पर्नु मात्रै पर्याप्त नहुने देखिन्छ । कम्पनीको नाफा, प्रतिशेयर आम्दानी, नेटवर्थ, ऋणको अवस्था, नगद प्रवाह र भविष्यमा लाभांश दिन सक्ने क्षमता समेत हेर्नुपर्ने हुन्छ ।

अर्थात्, अब प्रश्न ‘आईपीओ कुन कम्पनीको खुल्यो ?’ भन्ने मात्रै होइन, ‘कम्पनी कस्तो छ र भविष्यमा लगानीकर्तालाई के दिन सक्छ ?’ भन्ने पनि हुनुपर्ने देखिन्छ ।

सेयरबजारमा नयाँ कम्पनी थपिँदै जानु सकारात्मक भए पनि कम्पनीको गुणस्तर, पारदर्शिता र वित्तीय सबलतामा पनि उत्तिकै ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।

फन्डामेन्टल कमजोर, तर आकर्षण जबरजस्त !

धितोपत्र दोस्रो बजारमा पछिल्लो समय आएका कम्पनीहरुको वित्तीय अवस्था कमजोर देखिएपनि लगानीकर्ताहरुको आकर्षण भने यस्तै कम्पनीमा बढी देखिन्छ ।  

विशेषगरी लगानीकर्ताहरुले पछिल्लो समय बजारमा प्रवेश गरेका कम्पनीलाई ‘जेनजी स्टक’को नाम दिएका छन् । जेनजी स्टकको नामबाट एकवर्षयता आएका कम्पनीलाई सम्बोधन गर्दै यी कम्पनीहरुको निकै चर्चा हुने गरेको छ ।  

विशेषगरी पछिल्लो समय आएका कम्पनीहरुको सूचीकृत संख्या कम हुनु अर्थात् लो क्याप कम्पनी रहेकाले यस्तो कम्पनीमा लगानीकर्ताको आकर्षण बढी देखिएको हो । बजारमा सीमित सेयर संख्या हुँदा माग बढ्नु र यस्तै थोरै कित्ता भएको कम्पनीमा सेयर चलखेल गर्न पनि सेयर खेलाडीहरुलाई सहज हुने देखिन्छ ।  

विशेषगरी नेपालको सेयरबजारमा पछिल्लो समय कम्पनीको वित्तीय अवस्थाभन्दा पनि सेयरको मूल्यमा हुने छोटो अवधिको उतारचढावले लगानीकर्ताको ध्यान तान्ने गरेको देखिन्छ ।

कम बजार पूँजीकरण भएका कम्पनीमा सेयरको आपूर्ति तुलनात्मक रूपमा कम हुने भएकाले माग बढ्दा मूल्यमा तीव्र उतारचढाव आउन सक्छ । यही कारणले छोटो अवधिको कारोबार गर्ने लगानीकर्ताको ध्यान यस्ता कम्पनीतर्फ जाने गरेको देखिन्छ ।

अर्कोतर्फ, बजारमा छोटो अवधिको नाफा कमाउने ट्रेडर हाबी हुनु वा मानसिकता बलियो रहेकोले फन्डामेन्टल रुपमा कमजोर भएका स्टकमा समेत आकर्षण देखिने गरेको विश्लेषणहरू बताउँछन् । 

तर आकर्षणसँगै यस्तै लो क्याप र नयाँ कम्पनीहरुमा बढी सेयरमूल्यमा चलखेल हुने र पम्प एण्ड डम्पको पनि जोखिम बढ्ने देखिन्छ ।  

Sponsored