अमेरिका–इरान सम्बन्धमा नयाँ मोड, होर्मुज मार्ग खुलाउने र प्रतिबन्ध घटाउने तयारी

काठमाण्डौ । वर्षौंदेखि तनावपूर्ण रहँदै आएको अमेरिका र इरानबीचको सम्बन्ध सुधारको दिशामा अघि बढिरहेको संकेत देखिएको छ।  

विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय स्रोतहरूका अनुसार दुवै देशबीच महत्वपूर्ण सहमति नजिक पुगेको छ, जसले मध्यपूर्वको भू–राजनीतिक अवस्था र विश्व ऊर्जा बजारमा उल्लेखनीय प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

सम्झौतासम्बन्धी प्रारम्भिक विवरणअनुसार इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजहरूको आवागमन पुनः सहज बनाउनेछ।  

यसको बदलामा अमेरिकाले इरानमाथि लागू गरिएका केही आर्थिक तथा व्यापारिक प्रतिबन्धहरूमा लचकता अपनाउने तयारी गरेको बताइएको छ।

विश्व अर्थतन्त्रसँग जोडिएको जलमार्ग

होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा व्यापारको मेरुदण्ड मानिन्छ। खाडी क्षेत्रबाट निर्यात हुने अधिकांश कच्चा तेल र प्राकृतिक ग्यास यही मार्ग हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुग्ने भएकाले यसको सञ्चालनले विश्व अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ।  

पछिल्लो समय बढेको क्षेत्रीय तनावका कारण यो मार्ग असुरक्षाको केन्द्र बनेको थियो।

सहमति कार्यान्वयनका लागि चरणगत योजना

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार सहमति कार्यान्वयन एकैपटक नभई विभिन्न चरणमा गरिनेछ।  

प्रारम्भिक चरणमा समुद्री मार्ग खुला गरिनेछ र केही प्रतिबन्धहरू खुकुलो बनाइनेछन्।  

त्यसपछि समुद्री क्षेत्रमा राखिएका बारूदी सुरुङहरू हटाउने विशेष अभियान सञ्चालन गरिने योजना छ।

सुरक्षित समुद्री आवागमनमा जोड

दुवै पक्षको प्राथमिकता समुद्री सुरक्षालाई सुदृढ बनाउनु रहेको बताइएको छ। 

व्यापारिक जहाजहरूको निर्बाध आवागमन सुनिश्चित गर्नुका साथै भविष्यमा सम्भावित सुरक्षा जोखिम न्यूनीकरण गर्ने विषयमा पनि सहमति बन्न लागेको जनाइएको छ।

शीर्ष नेताहरूको आशावादी प्रतिक्रिया

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सम्झौता अन्तिम चरणमा पुगेको संकेत दिँदै छिट्टै औपचारिक घोषणा हुन सक्ने बताएका छन्।

उनले हस्ताक्षर प्रक्रिया नजिक पुगेको उल्लेख गरेका छन्।

त्यसैगरी पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले पनि मध्यपूर्वमा शान्ति स्थापना गर्ने प्रयास निर्णायक मोडमा पुगेको बताएका छन्।

उनका अनुसार सम्झौता आगामी केही घण्टा वा एक दिनभित्र टुंगो लाग्न सक्ने सम्भावना छ।

डिजिटल माध्यमबाट हस्ताक्षरको सम्भावना

सम्झौतामा डिजिटल वा इलेक्ट्रोनिक माध्यमबाट हस्ताक्षर गरिने तयारी भइरहेको बताइएको छ।

त्यसपछि प्राविधिक टोलीहरूबीच बैठक गरी कार्यान्वयनको खाका तय गरिनेछ।

यो सहमति सफल भएमा अमेरिका–इरान सम्बन्धमा नयाँ युगको सुरुवात हुनुका साथै मध्यपूर्वमा स्थायित्व र विश्व ऊर्जा बजारमा विश्वास पुनः स्थापित हुने अपेक्षा गरिएको छ।