लघुवित्तमा लाभांशको सिजन सुरु, ९ संस्थाको क्षमता २५% माथि, योग्य भने ३ मात्रै

काठमाण्डौ । नेप्सेमा सूचीकृत लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरुको लाभांश घोषणा सुरु भएको छ। गत आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ को मुनाफाबाट सेयरधनीलाई प्रतिफल दिने क्रमको सुरुवात गुराँस लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले गरेको छ ।

गुराँस लघुवित्तको शुक्रबार बसेको सञ्चालक समितिको बैठकले हाल कायम चुक्तापूँजीको ९.५ प्रतिशत बोनस सेयर र कर प्रयोजनका लागि ०.५ प्रतिशत नगद लाभांश गरी कुल १० प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने प्रस्ताव गरेको हो। प्रस्तावित लाभांश नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वीकृति र आगामी वार्षिक साधारणसभाबाट अनुमोदन भएपछि सेयरधनीले पाउनेछन् ।

गुराँस लघुवित्तको लाभांश घोषणासँगै अब बजारको ध्यान अन्य लघुवित्ततर्फ मोडिएको छ । गत आर्थिक वर्षको वित्तीय विवरणअनुसार संस्थाको लाभांश क्षमता २५ प्रतिशत छ तर नियामकीय व्यवस्थजाबमोजिम वा पूँजीकोष अनुपात र एनपीएलको अवस्थाअनुसार संस्थाले १० प्रतिशतसम्म लाभांश बाँड्न पाउने देखिएकोमा सोही प्रतिशतअनुसार नै लाभांश प्रस्ताव गरेको हो ।  

नेप्सेमा सूचीकृत कम्पनीमध्ये माइक्रोफाइनान्स समूहलाई तुलनात्मक रूपमा राम्रो लाभांश दिनसक्ने क्षेत्रका रूपमा लगानीकर्ताले हेर्ने गरेका छन् । विगतमा कतिपय लघुवित्तले आकर्षक बोनस तथा नगद लाभांश वितरण गरेका कारण पनि लाभांशको सिजन सुरु हुँदा यो समूहप्रति लगानीकर्ताको चासो बढ्ने गर्छ ।

तर, यसपटक कुनै लघुवित्तको वित्तीय विवरणमा उच्च वितरणयोग्य नाफा देखियो भन्दैमा उसले त्यही अनुपातमा लाभांश घोषणा गर्न भने पाउँदैन ।

लाभांश क्षमताभन्दा शक्तिशाली राष्ट्र बैंकको ‘फिल्टर’

नेपाल राष्ट्र बैंकले लघुवित्तको लाभांशलाई अहिले दुई महत्वपूर्ण सूचकसँग जोडेको छ । लाभांश वितरणपछिको पूँजीकोष अनुपात र गत असार मसान्तको निष्क्रिय कर्जा अर्थात् एनपीएल ।

यी दुई सूचक कमजोर भएका संस्थासँग ठूलो वितरणयोग्य नाफा भए पनि त्यसअनुसार लाभांश दिन पाउने अवस्था हुँदैन ।

राष्ट्र बैंकले २०८२ भदौमा संशोधन गरेको व्यवस्थाअनुसार सबैभन्दा बलियो वित्तीय अवस्था भएको लघुवित्तले समेत बढीमा २५ प्रतिशतसम्म मात्रै लाभांश वितरण गर्न पाउछ । लाभांश वितरणपछि पूँजीकोष अनुपात १२ प्रतिशतभन्दा माथि र एनपीएल ५ प्रतिशतभन्दा कम रहेको संस्थाले मात्रै २५ प्रतिशतसम्म लाभांश प्रस्ताव गर्न पाउने व्यवस्था छ ।

कसले कति लाभांश दिन पाउँछ ?

राष्ट्र बैंकको व्यवस्थाअनुसार लाभांश वितरणपछिको पूँजीकोष अनुपात १२ प्रतिशतभन्दा माथि भएका लघुवित्तमध्ये एनपीएल ५ प्रतिशतभन्दा कम भए अधिकतम २५ प्रतिशत, एनपीएल ५ देखि १० प्रतिशत भए २० प्रतिशत र एनपीएल १० देखि १५ प्रतिशतसम्म भए अधिकतम १५ प्रतिशत लाभांश दिन पाउने व्यवस्था छ ।

त्यस्तै, पूँजीकोष अनुपात १० देखि १२ प्रतिशत कायम हुने संस्थाले एनपीएल ५ प्रतिशतभन्दा कम भए २० प्रतिशत, ५ देखि १० प्रतिशत भए १५ प्रतिशत र १० देखि १५ प्रतिशत एनपीएल भए १० प्रतिशतसम्म मात्रै लाभांश वितरण गर्न सक्छ ।

पूँजीकोष अनुपात ८ देखि १० प्रतिशत रहने लघुवित्तले भने एनपीएल ५ प्रतिशतभन्दा कम हुँदा अधिकतम १५ प्रतिशत, ५ देखि १० प्रतिशत हुँदा १० प्रतिशत तथा एनपीएल १० देखि १५ प्रतिशत हुँदा बढीमा ५ प्रतिशत मात्रै लाभांश दिन सक्छ ।

सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, एनपीएल १५ प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको लघुवित्तलाई लाभांश वितरण गर्नै रोक लगाइएको छ ।

१९ लघुवित्तको लाभांश क्षमता २५% माथि, बाँड्न योग्य ३ मात्रै

गत आर्थिक वर्षमा सबै लघुवित्त संस्था नाफामा उक्लिएका छन् । नाफासँगै अधिकांश लघुवित्तको वितरणयोग्य मुनाफामा पनि उल्लेख्य सुधार देखिएको छ ।

वित्तीय विवरणका आधारमा १९ वटा लघुवित्तको लाभांश क्षमता २५ प्रतिशतभन्दा माथि देखिएको छ । तर लाभांश क्षमता २५ प्रतिशतभन्दा बढी देखिँदैमा ती सबै संस्थाले त्यति नै लाभांश बाँड्न भने पाउने छैनन् ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले लघुवित्त संस्थाको लाभांश वितरणमा खराब कर्जा अनुपात अर्थात् एनपीएल र लाभांश वितरणपछिको पूँजीकोष अनुपातलाई प्रमुख आधार बनाएको छ ।

यही नियामकीय व्यवस्थाका कारण वित्तीय विवरणमा २५ प्रतिशतभन्दा बढी लाभांश क्षमता देखिएका १९ संस्थामध्ये वास्तविक रूपमा २५ प्रतिशत लाभांश बाँड्न योग्य संस्था भने तीनवटा मात्रै देखिएका छन् ।

२५ प्रतिशतसम्म लाभांश बाँड्न योग्य संस्थाहरुमा छिमेक लघुवित्त, साना किसान विकास लघुवित्त र नेशनल लघुवित्त रहेका छन् ।