कच्चा तेलको त्रासले भारतबाट विदेशी पूँजी पलायन, अक्टोबरमै ३४ हजार ८४३ करोड बाहिरियो

 

काठमाण्डौ । भारतीय सेयर बजारमा विदेशी लगानीकर्ताको बिक्री दबाब कायमै रहेको छ। सन् २०२६ को अक्टोबर महिनामा मात्रै विदेशी पोर्टफोलियो लगानीकर्ताले भारतीय इक्विटी बजारबाट ३४ हजार ८४३ करोड भारतीय रुपैयाँ बाहिर लगेका छन्।

यससँगै सन् २०२६ सुरु भएयता भारतीय सेयर बजारबाट विदेशी लगानीकर्ताले निकालेको कुल रकम २ लाख ९५ हजार करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको उच्च मूल्य, विश्वव्यापी ब्याजदरमा देखिएको दबाब र भारतीय कम्पनीहरूको त्रैमासिक वित्तीय नतिजाप्रतिको अनिश्चिततालाई विदेशी लगानीकर्ताको निरन्तर बिक्रीको मुख्य कारण मानिएको छ।

अक्टोबरको निकासी सेप्टेम्बरको तुलनामा केही कम हो। सेप्टेम्बरमा विदेशी लगानीकर्ताले भारतीय बजारबाट ३५ हजार ८६१ करोड रुपैयाँ बाहिर लगेका थिए।

यसअघि जुलाईमा भने २० हजार २०० करोड रुपैयाँ खुद विदेशी लगानी भित्रिएको थियो भने अगस्टमा २९ हजार ६३१ करोड रुपैयाँ आएको थियो। तर त्यसपछिका दुई महिनामा पुनः ठूलो परिमाणमा विदेशी पूँजी बाहिरिएको हो।

अन्तिम सातामा देखियो केही सुधार

लगातारको बिक्रीबीच अक्टोबरको अन्तिम सातामा भने विदेशी लगानीकर्ताको व्यवहार केही बदलिएको देखिएको छ।

अक्टोबर २६ देखि ३० सम्म उनीहरूले भारतीय सेयर बजारमा ६ हजार ३०० करोड रुपैयाँको खुद लगानी गरेका छन्। अक्टोबर ३० मा समाप्त भएका पछिल्ला चार कारोबार दिनमध्ये तीन दिन विदेशी लगानीकर्ता खुद खरिदकर्ता बनेका थिए।

यसले छोटो अवधिमा भारतीय बजारप्रतिको मनोभाव केही सुधारिएको संकेत गरे पनि यसलाई विदेशी पूँजी स्थायी रूपमा फर्किएको प्रमाण मान्न हतार हुने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

घरेलु संस्थागत लगानीकर्ताले थामे बजार

विदेशी लगानीकर्ताको ठूलो बिक्रीका बाबजुद भारतीय बजारमा घरेलु संस्थागत लगानीकर्ताले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।

घरेलु संस्थागत लगानीकर्ताको खरिदले विदेशी बिक्रीबाट सिर्जना भएको दबाबलाई धेरै हदसम्म सन्तुलित गरेको छ। यही समर्थनका कारण बजारमा ठूलो गिरावटको जोखिम सीमित भएको विश्लेषण गरिएको छ।

अक्टोबरको अन्तिम सातामा विदेशी लगानीकर्ताको खरिद बढेसँगै निफ्टी परिसूचक पुनः २३ हजार विन्दुमाथि पुगेको थियो।

बैंकिङमा बिक्री फार्मा र डिजिटलमा आकर्षण

विदेशी लगानीकर्ताले सबै क्षेत्रबाट समान रूपमा रकम निकालेका छैनन्।

अक्टोबरमा ठूला बैंक तथा वित्तीय कम्पनीमा बिक्री दबाब बढी देखिएको छ। त्यसको विपरीत फार्मास्युटिकल, स्वास्थ्य सेवा र डिजिटल प्लेटफर्मसँग सम्बन्धित केही कम्पनीमा भने खरिदारी बढेको छ।

यसले विदेशी लगानीकर्ता भारतीय बजारबाट पूर्ण रूपमा बाहिरिएको नभई क्षेत्रगत रूपमा पोर्टफोलियो पुनर्संरचना गरिरहेको संकेत गर्छ।

कच्चा तेल मुख्य जोखिम

भारत ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल आयात गर्ने मुलुक भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य बढ्दा आयात बिल, मुद्रास्फीति र कम्पनीहरूको लागतमा दबाब पर्न सक्छ।

त्यस्तै अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल उच्च रहँदा उदीयमान बजारको तुलनामा अमेरिकी सम्पत्ति बढी आकर्षक बन्न सक्छ। यसले भारतजस्ता बजारबाट विदेशी पूँजी बाहिरिने जोखिम बढाउँछ।

यद्यपि पछिल्लो गिरावटपछि केही भारतीय कम्पनीको मूल्यांकन आकर्षक बनेको, आर्थिक वृद्धिको सम्भावना कायम रहेको र अमेरिकी केन्द्रीय बैंकको नीतिगत संकेत केही सहज बनेका कारण विदेशी लगानीकर्ताको मनोभावमा सुधार आउने अपेक्षा पनि गरिएको छ।

आगामी दिनमा कच्चा तेलको मूल्य, अमेरिकी मौद्रिक नीति, भूराजनीतिक तनाव र भारतीय कम्पनीहरूको वित्तीय नतिजाले विदेशी पूँजीको दिशा निर्धारण गर्ने देखिन्छ।

विदेशी पोर्टफोलियो लगानीकर्ताले ठूलो रकम बजारबाट बाहिर लैजाँदा सेयर बजारमा बिक्री दबाब बढ्नुका साथै स्थानीय मुद्रामाथि समेत अवमूल्यनको दबाब पर्न सक्छ। त्यसैले सन् २०२६ मा देखिएको ठूलो पूँजी बहिर्गमनलाई भारतीय बजारका लागि महत्वपूर्ण जोखिमका रूपमा हेरिएको छ।