जेनजी आन्दोलनको प्रभावले लघुवित्तहरुको खराब कर्जा बढ्दै, नाफामा भने देखियो सुधार

काठमाण्डौ । लघुवित्त संस्थाहरुको खुद मुनाफामा उल्लेख्य सुधार देखिएको छ । चालु आवको दोस्रो त्रैमाससम्म लघुवित्त संस्थाहरुले ४ अर्ब ७७ करोड ६५ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका छन् ।  

यो नाफा गत आवको सोही अवधिसम्मको तुलनामा ७७.७१ प्रतिशत बढी हो । ७७.७१ प्रतिशत बढी हो । गत आवको सोही अवधिसम्म लुघवित्त संस्थाहरुले २ अर्ब ६८ करोड ७८ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका थिए ।  

नेपाल राष्ट्र बैंकले दिएको कर्जा पुनर्संरचनाको सहुलियतसँगै लघुवित्त संस्थाले धितोमा प्रवाह गर्न पाउने कर्जाको अधिकतम सीमा वृद्धिले संस्थाहरुको नाफा बढ्न टेवा पुगेको हो ।  

यसअघि लघुवित्त संस्थाले ७ लाख रुपैयाँसम्म मात्रै कर्जा दिन पाउने व्यवस्था रहेकोमा नेपाल राष्ट्र बैंकको खुकुलो नीतिबमोजिम धितोमा प्रवाह गर्न पाउने कर्जाको अधिकतम सीमा १५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । यसकारण पनि संस्थाहरुको खुद ब्याज आम्दानीमा सुधार देखिएर नाफा वृद्धि भएको हो ।  

राष्ट्र बैंकका अनुसार लघुवित्त संस्थाहरुले एनआरएफएस बमोजिम विवरण बनाउँदा उठ्न बाँकी रहेको ब्याजलाई समेत देखाउन मिल्ने भएकाले ब्याज आम्दानी र नाफामा सुधार देखिएको हो ।

सो अवधिसम्म सबैभन्दा धेरै नाफा कमाउने संस्थामा छिमेक लघुवित्त रहेको छ । यो लघुवित्तले सो अवधिसम्म ५७ करोड ६० लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । जुन यो गत आवको सोही अवधिसम्मको तुलनामा ११२.५५ प्रतिशत बढी हो ।  

दोस्रो त्रैमाससम्म आइपुग्दा चार संस्था मात्रै घाटामा देखिएका छन् । गत आवको सोही अवधिसम्म भने ७ संस्था घाटामा रहेका थिए । नाफामा उक्लिएका अधिकांशको मुनाफा गत आवको सोही अवधिसम्मको तुलनामा उल्लेख्य बढेको छ ।  

एनपीएलमा देखिएन सुधार  

दोस्रो त्रैमाससम्ममा लघुवित्त संस्थाहरुको खराब कर्जा अनुपात (एनपीएल)मा वृद्धिदर देखिएको छ ।  

नेपाल राष्ट्र बैंकले संस्थाहरुको लागि कर्जा पुनर्संरचनाको व्यवस्था गरिदिएपनि एनपीएल घट्नुपर्ने अवस्थामा संस्थाहरुको यस्तो अवस्था झनै बढ्दै गएको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।  

गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनले विभिन्न ठूला उद्योग व्यवसायदेखि साना र मझौला उद्योग व्यवसायमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको हुँदा बैंक वित्तीय संस्थाको कर्जा असुलीमा असर पुगेको हो । जसकारण वित्तीय संस्थाहरुको ऋण असुली प्रभाव बन्दा एनपीएलको अवस्था बढ्दै गएको बुझ्न सकिन्छ ।  

सो अवधिसम्म ४ वटा संस्थाले मात्रै एनपीएल घटाएका छन् भने बाँकी सबैको ह्वात्तै बढेको देखिएको छ ।  

दोस्रो त्रैमाससम्म १२ संस्थाको एनपीएल मात्रै ५ प्रतिशतभन्दा कम छ भने ३८ संस्थाको एनपीएल ५ प्रतिशत वा सो भन्दा बढी रहेको छ ।  

नेपाल राष्ट्र बैंकका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको खराब कर्जा अनुपात ५ प्रतिशत वा सो भन्दा बढी भएमा ती संस्थाहरुको वित्तीय अवस्थामा असर पर्न जान्छ । यदि वित्तीय संस्थाहरुको यस्तो अवस्था सो प्रतिशतभन्दा बढी भएमा क्यापिटल एडुकेसी रेसियोमा दबाब पर्छ र लाभांश वितरणमा समेत राष्ट्र बैंककले कडाई गर्ने गर्दछ ।  

सो अवधिसम्म सबैभन्दा कम एनपीएल छिमेक लघुवित्तको २.४५ प्रतिशत रहेको छ । संस्थाको एनपीएल गत आवको सोही अवधिसम्मको तुलनामा ०.२७ अंकले घटेको छ ।  

त्यस्तै, सबैभन्दा धेरै एनपीएल नेरुडे मिर्मिरे लघुवित्तको २५.७५ प्रतिशत रहेको छ । संस्थाको एनपीएल १७.२८ अंकले वृद्धि भएको छ ।

इपीएस कुनको कति ?  

लघुवित्त संस्थाहरुको नाफामा सुधार देखिएसँगै यता प्रतिसेयर आम्दानी (इपीएस)मा पनि सुधार देखिएको छ ।  

करपछिको नाफालाई कुल सेयर संख्याले भाग गर्दा आउने प्रतिफललाई नै प्रतिसेयर आम्दानी भनिन्छ । यो सूचकले कम्पनीको मुनाफा आर्जनको क्षमता देखाउने हुँदा कम्पनीको आधारभुत पक्षको विश्लेषणको प्रमुख सूचकको रुपमा लिइन्छ ।

सो अवधिसम्म सबैभन्दा धेरै इपीएस नेष्डो समृद्ध लघुवित्तको रहेको छ । यो संस्थाको इपीएस ६३.९९ रुपैयाँ रहेको छ । गत आवको सोही अवधिसम्म संस्थाको इपीएस १०६.०३ रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको थियो ।  

दोस्रो त्रैमाससम्म ४ वटा संस्थाको इपीएस ऋणात्मक रहेको छ भने ४६ संस्थाको धनात्मक रहेको छ ।  

लाभांश क्षमतामा कुन कति अब्बल ?  

लघुवित्त संस्थाहरुले एनआरएफएस प्रणाली बमोजिम वित्तीय विवरण प्रकाशित गर्दा मुनाफाको केही प्रतिशत रकम वितरणयोग्य मुनाफा छुट्याई लाभांश क्षमता देखाएका हुन्छन् ।  

आर्थिक वर्ष सकिएपछि लाभांश दिने भएपनि प्रत्येक त्रैमासको नाफाको केही प्रतिशत रकम गणना गरी लघुवित्तहरुको लाभांश क्षमता मापन हुने गर्दछ ।  

तर नेपाल राष्ट्र बैंकले संस्थाहरुको खराब कर्जा अनुपात र पूँजीकोष अनुपातको आधारमा लाभांश दिने सक्ने व्यवस्था गरिदिएको छ । जसमा संस्थाहरुले यस्तो अुनपात कायम गरेको खण्डमा बढीमा २५ प्रतिशतसम्म लाभांश दिन पाउनेछन् ।  

सो अवधिसम्म सबैभन्दा बढी लाभांश क्षमता जीवन विकास लघुवित्तको ७१.८६ प्रतिशत रहेको छ । यदि यो संस्थाले यहि अवस्था कायम गरी अन्तिमसम्म लैजाने हो भने २५ प्रतिशतसम्म लाभांश दिन सक्नेछ ।  

त्यस्तै, नेष्डो समृद्ध लघुवित्तले ५८.७६ प्रतिशत, स्वाभिमान लघुवित्तले ४८.५८ प्रतिशत, डिप्रोक्सले ४५.७० प्रतिशत, स्वरोजगारले ३४.८२ प्रतिशत, सर्पोटले ३३.९६ प्रतिशत, साना किसान विकासले २९.७९ प्रतिशत, युनिक नेपाल लघुवित्तले २८.०९ प्रतिशत र नेशनल लघुवित्तले २०.७१ प्रतिशत लाभांश दिने क्षमता राख्दछ ।