बढ्दो आम्दानीबीच पनि विद्युत् प्राधिकरणको नाफा घट्दै, खर्चको दबाब मुख्य चुनौती

काठमाण्डौ । विद्युत् बिक्री र अन्य आम्दानी बढ्दै गए पनि नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको नाफा भने लगातार खुम्चिँदै गएको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा प्राधिकरणको खुद नाफा ५ अर्ब ४ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा करिब ४३ प्रतिशत कम हो।

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा प्राधिकरणले ८ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको थियो। एक वर्षमै नाफा ३ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँले घटेको हो।

प्राधिकरणको वित्तीय अवस्थाले विद्युत् व्यापारको आकार विस्तार भइरहे पनि बढ्दो सञ्चालन खर्च, विद्युत् खरिद लागत तथा अन्य वित्तीय दायित्वले नाफामा दबाब सिर्जना गरिरहेको देखाएको छ।

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा प्राधिकरणले विद्युत् बिक्रीबाट मात्रै १ खर्ब २५ अर्ब २७ करोड ७० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो। त्यसमध्ये भारतलगायत बाह्य बजारमा विद्युत् निर्यातबाट १७ अर्ब ४७ करोड १० लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको थियो।

अन्य स्रोतबाट भएको आम्दानीसमेत जोड्दा प्राधिकरणको कुल आम्दानी १ खर्ब ३८ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो। तर सोही अवधिमा कुल खर्च १ खर्ब २९ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ पुगेपछि आम्दानीको ठूलो हिस्सा सञ्चालन तथा विद्युत् खरिदमै खर्च भएको देखिन्छ।

यसले प्राधिकरणको चुनौती अब विद्युत् उत्पादन र बिक्री विस्तारमा मात्र नभई आम्दानीलाई नाफामा रूपान्तरण गर्ने क्षमतामा समेत केन्द्रित हुँदै गएको संकेत गर्छ।

प्राधिकरणको खर्च संरचनामा विद्युत् खरिद सबैभन्दा ठूलो भार बनेको छ। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा विद्युत् खरिदमा मात्रै ७७ अर्ब १० करोड रुपैयाँ खर्च भएको थियो। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ११.७३ प्रतिशत बढी हो।

त्यस्तै, प्राधिकरणको सञ्चालन खर्च पनि बढेको छ। उक्त वर्ष सञ्चालन खर्च १०.१५ प्रतिशतले बढेर ९७ अर्ब ७८ करोड ७० लाख रुपैयाँ पुगेको थियो।

विद्युत् खरिद, सञ्चालन, ब्याज तथा अन्य खर्च बढ्दै जाँदा विद्युत् बिक्रीबाट हुने आम्दानीको वृद्धिले त्यसलाई सन्तुलन गर्न नसकेको देखिन्छ।

प्राधिकरणको नाफामा आएको गिरावट एक वर्षको मात्र समस्या होइन। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा प्राधिकरणको करअघिको नाफा ९ अर्ब ६ करोड ७० लाख रुपैयाँ थियो। यो आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को १४ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँको तुलनामा ३७.३२ प्रतिशत कम थियो।

यसरी लगातार दुई आर्थिक वर्षमा नाफा घट्नुले प्राधिकरणको वित्तीय व्यवस्थापनमा खर्च नियन्त्रण र आम्दानी विस्तार दुवै चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको देखाउँछ।

विद्युत् निर्यात बढ्दै जानु प्राधिकरणका लागि सकारात्मक पक्ष भए पनि त्यसबाट प्राप्त आम्दानी मात्रले नाफा वृद्धि सुनिश्चित गर्न सकेको छैन। उत्पादन र मागबीचको सन्तुलन, निजी क्षेत्रबाट विद्युत् खरिद, सञ्चालन खर्च तथा वित्तीय दायित्वले प्राधिकरणको नाफामा दबाब बढाइरहेको छ।

अब प्राधिकरणका लागि विद्युत् बिक्रीको मात्रा बढाउनेसँगै विद्युत् खरिद लागत, सञ्चालन खर्च र वित्तीय दायित्व नियन्त्रण गर्ने रणनीति महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।