रसुवागढी र तातोपानीबाट मालवाहक आवागमन रोकिँदा दशैं बजार पुरानै स्टकको भरमा

–रविन ठकुरी

 

काठमाण्डौ । दशैं–तिहारका लागि नयाँ सामान भित्र्याउने बेला चीनसँगका दुई प्रमुख व्यापारिक मार्गमा मालवाहक आवागमन रोकिएको छ। भदौ १० को बाढीपछि रसुवागढी नाका सञ्चालनमा आउन सकेको छैन भने पहिरो र विपद्को जोखिम देखाउँदै चिनियाँ पक्षले भदौ १४ देखि तातोपानीतर्फ मालवाहक सवारी रोकेको छ। यसले चाडपर्वका लागि नयाँ सामानको आपूर्ति प्रभावित भएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

दुई नाकाबाट नयाँ खेप नआएपछि व्यापारीहरूले यसअघि भित्र्याएको सामान बिक्री गरिरहेका छन्। नेपाल राष्ट्रिय व्यवसायी महासंघका संस्थापक अध्यक्ष नरेश कटुवालका अनुसार दशैंको बजार पनि ठूलो हदसम्म त्यही मौज्दातले धान्नुपर्ने अवस्था छ।

‘रसुवा र सिन्धुपाल्चोकका नाकाबाट अहिले सामान ल्याउन सकिएको छैन। बाढीअघि आइपुगेको स्टकले काम चलिरहेको छ,’ कटुवालले भने, ‘दशैंका लागि पनि तत्कालको आधार त्यही स्टक हो।’

सामान अभाव हुन्छ त ? 

कटुवालले अहिले नै त्यस्तो निष्कर्ष निकाल्न नहुने बताए। उनका अनुसार तीजका लागि ल्याइएका केही सामान अझै बिक्री हुन बाँकी छन्। स्वदेशी उत्पादन र भारत हुँदै आउने सामानले पनि माग धान्न सघाउन सक्छन्। तर भारतको वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्दा लाग्ने समय र ढुवानी खर्चले व्यापारीको लागतमा असर पार्न सक्छ।

कटुवालका अनुसार समस्या तयारी सामानमा मात्र सीमित छैन। चिनियाँ मार्ग हुँदै आउने कच्चा पदार्थ रोकिँदा केही स्वदेशी उद्योगको उत्पादनमा समेत दबाब पर्न थालेको छ। ‘थप कच्चा पदार्थ समयमै नआए उत्पादन निरन्तर राख्न कठिन हुन्छ,’ उनले भने।

यसले दशैं बजारमा दुई फरक अवस्था सिर्जना गरेको छ। पुरानो मौज्दात बिक्री गर्ने व्यापारीसँग तत्काल सामान छ, तर नयाँ डिजाइन र नयाँ खेप पर्खिरहेका व्यापारीको कारोबार रोकिएको छ। नाका चाँडै नखुलेमा कुनै वस्तुको उपलब्धता र मूल्यमा कस्तो असर पर्छ भन्ने कुरा बाँकी स्टक, वैकल्पिक आयातको लागत र उपभोक्ताको मागमा निर्भर हुनेछ। अहिल्यै बजारभरि सामान अभाव वा मूल्यवृद्धि भएको पुष्टि गर्ने तथ्यांक भने उपलब्ध छैन।

तातोपानीमा यात्रु जाँदै, सामान रोकिँदै

सिन्धुपाल्चोक जिल्ला प्रशासन कार्यालयका प्रवक्ता कृष्णप्रसाद शर्माका अनुसार तातोपानीबाट मालवाहक सवारीको आवागमन रोकिए पनि यात्रुलाई पूर्ण रोक लगाइएको छैन। रसुवागढी मार्ग प्रभावित भएपछि कैलाश मानसरोवर जाने तीर्थयात्रीले तातोपानी प्रयोग गरिरहेका छन्।

‘दैनिक करिब २०० देखि ३०० धार्मिक पर्यटक तातोपानीबाट गइरहेका छन्, तर सामानको ओसारपसार रोकिएको छ,’ शर्माले भने। मालवाहक आवागमन पुनः सुरु गर्ने विषयमा परराष्ट्र र अर्थ मन्त्रालयबाट चिनियाँ पक्षसँग पहल आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

प्रवेश पासको समस्या पनि उठ्यो

तातोपानीमा व्यवसायीलाई प्रवेश पास उपलब्ध गराउने व्यवस्था पनि सहज नभएको व्यवसायीहरूको गुनासो छ। स्थानीयलाई उपलब्ध पास अन्य व्यवसायीले नपाउँदा नाकामा आफ्नो व्यापारिक कामका लागि पुग्न कठिन भएको उनीहरूको भनाइ छ। पास वितरणमा ‘सिन्डिकेट’ रहेको आरोपबारे सम्बन्धित निकायको प्रतिक्रिया र पास पाउने मापदण्ड सार्वजनिक भएपछि मात्र त्यसको अवस्था स्पष्ट हुनेछ।

चाडपर्वअघि व्यवसायीको तत्काल चासो मालवाहक आवागमन कहिले खुल्छ भन्नेमा छ। नाका खुल्ने निश्चित मिति नभएसम्म दशैंका लागि बजारमा पुग्ने चिनियाँ सामानको नयाँ खेप अनिश्चित रहनेछ।