अमेरिकाका हरेक बालबालिकालाई स्पेसएक्सको सेयर दिने मस्कको घोषणा, उपहारको मूल्य करिब ११ अर्ब डलर

काठमाण्डौ । अन्तरिक्षमा रकेट पठाउने कम्पनी स्पेसएक्समा अब अमेरिकाका करोडौं बालबालिकालाई पनि सेयरधनी बनाउने घोषणा आएको छ। कम्पनीका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी एलन मस्कले सन् २०२७ मा अमेरिकाका प्रत्येक बालबालिकालाई आफ्नो स्वामित्वमा रहेको स्पेसएक्सको एक–एक कित्ता सेयर उपहार दिने प्रतिबद्धता जनाएका हुन्। ABC News

मस्कले सोमबार, अक्टोबर १९ मा सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत यस्तो घोषणा गर्दै यसलाई आगामी दिनमा गरिने थप वितरणको सुरुआतका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। यद्यपि, सेयर वितरण सुरु भइसकेको छैन र यसको विस्तृत कार्यविधि सार्वजनिक हुन बाँकी छ।

एक कित्ताको उपहार कसरी पुग्छ अर्बौं डलरमा ?

अमेरिकामा १८ वर्षमुनिका करिब सात करोड ३० लाख बालबालिका रहेको तथ्यांकलाई आधार मान्दा यो प्रतिबद्धताको आकार विशाल देखिन्छ।

एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार शुक्रबार स्पेसएक्सको सेयर प्रतिकित्ता १४६.०३ अमेरिकी डलरमा बन्द भएको थियो। यही मूल्य र अनुमानित बाल जनसंख्याका आधारमा एक–एक कित्ता वितरण गर्दा कुल मूल्य करिब १० अर्ब ६६ करोड डलर पुग्छ। 

यो अहिलेको मूल्यमा आधारित अनुमान हो। वितरण हुँदाको सेयर मूल्य र अन्तिम लाभग्राही संख्याले कुल रकम फरक पार्न सक्छ। साथै, यो नगद बाँड्ने घोषणा नभई कम्पनीको स्वामित्वको अंश हस्तान्तरण गर्ने प्रतिबद्धता हो।

कसरी पुग्छ बालबालिकाको खातामा ?

प्रारम्भिक घोषणापछि यो योजना अमेरिकी बालबालिकाका लागि स्थापित **‘ट्रम्प अकाउन्ट्स’**सँग जोडिएको देखिएको छ। मार्केटवाचका अनुसार मस्कले छुट्टै प्रतिक्रियामा सेयर त्यस्ता खातामार्फत दिने विषयमा सहमति जनाएका छन्। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि बालबालिकालाई सेयर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धताका लागि मस्कलाई धन्यवाद दिएका छन्। 

तर ‘अमेरिकाका प्रत्येक बालबालिका’ भन्ने घोषणाको व्यावहारिक परिभाषा स्पष्ट छैन। कुन उमेरसम्मका बालबालिका समेटिन्छन्, योग्यता के हुन्छ, कुन मितिमा सेयर हस्तान्तरण गरिन्छ र अभिभावकले के प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ भन्ने विस्तृत जानकारी मस्कले दिएका छैनन्। 

त्यसैले अहिलेको अवस्थालाई व्यापक प्रतिबद्धताका रूपमा बुझ्नुपर्छ; सबै लाभग्राही र प्रक्रिया निश्चित भइसकेको वितरण कार्यक्रमका रूपमा होइन।

एन्थ्रोपिकको घोषणापछि मस्कको कदम

मस्कको प्रतिबद्धताअघि कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनी एन्थ्रोपिकले आफ्नो पाँच प्रतिशत सेयर नयाँ सार्वजनिक हित कोषमा छुट्याउने घोषणा गरेको थियो। त्यसमा प्रतिक्रिया दिँदै मस्कले सेयर सीधै सर्वसाधारणलाई दिन सुझाएका थिए। त्यसपछि उनले आफ्नै स्पेसएक्स सेयर बालबालिकालाई दिने घोषणा गरेका हुन्।

दुवै घोषणाले प्रविधि कम्पनीमा सिर्जना भइरहेको सम्पत्तिको केही अंश समाजसम्म कसरी पुर्‍याउने भन्ने बहसलाई अगाडि ल्याएका छन्। एन्थ्रोपिकले कोषमार्फत सार्वजनिक हितमा काम गर्ने बाटो प्रस्ताव गरेको छ भने मस्कले व्यक्तिगत स्वामित्वको सेयर वितरण गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

स्पेसएक्सभित्रै यसअघि पनि आएको थियो यस्तै वाचा

मस्कको घोषणाअघि स्पेसएक्सकी अध्यक्ष ग्विन शटवेल र उनका पतिले पनि २० लाखभन्दा बढी अमेरिकी बालबालिकालाई आफ्नो स्पेसएक्स सेयरबाट एक–एक कित्ता दिने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। मस्कको नयाँ घोषणाले प्रस्तावित वितरणको दायरा अझ ठूलो बनाएको छ। 

यो घोषणाको विशेषता रकमको आकारमा मात्रै छैन। कार्यान्वयन भए बालबालिकाले नगद उपहारसँगै कुनै कम्पनीमा आफ्नो स्वामित्व रहेको अनुभव पाउनेछन्। तर त्यसको वास्तविक अर्थ सेयर हस्तान्तरणको सर्त, खाताको व्यवस्था र भविष्यको बजार मूल्यले निर्धारण गर्नेछ।

अहिलेलाई मस्कले ठूलो प्रतिबद्धता सार्वजनिक गरेका छन्। अबको मुख्य प्रश्न हो- करोडौं बालबालिकालाई सेयरधनी बनाउने यो वाचा कुन प्रक्रिया र समयतालिकामा कार्यान्वयन हुन्छ ?