फेरि भारी वर्षाको संकेत, २८ जिल्लामा अति उच्च जोखिमको प्रक्षेपण

काठमाण्डौ । कात्तिकको दोस्रो साता देशका धेरै स्थानमा वर्षा हुने र केही क्षेत्रमा भारी वर्षाले जोखिम बढाउन सक्ने पूर्वानुमान देखिएको छ। मौसमविद् विनोद पोखरेलले सार्वजनिक गरेको जिल्लागत प्रक्षेपणअनुसार कात्तिक १२ देखि १५ गतेसम्मको अवधिमा विशेषगरी शुक्रबार र शनिबार वर्षासम्बन्धी जोखिम तुलनात्मक रूपमा बढी हुन सक्छ।

काठमाडौंसहित लुम्बिनी, गण्डकी, बागमती, मधेश र कोशीका विभिन्न जिल्लामा सतर्कता आवश्यक देखिएको छ। पोखरेलले सार्वजनिक गरेको जोखिम नक्सामा २८ जिल्ला ‘अति उच्च’ र थप २३ जिल्ला ‘उच्च’ वर्गमा राखिएका छन्। यो वर्गीकरण मौसमका दुई पूर्वानुमान मोडलले देखाएको सम्भावित वर्षामा आधारित हो।

मनाङमा पनि यसपटक विशेष ध्यान दिनुपर्ने पोखरेलको भनाइ छ। यद्यपि, वर्षाको स्थान, समय र परिमाण बदलिन सक्ने भएकाले अहिलेको प्रक्षेपणलाई निश्चित घटनाका रूपमा बुझ्न नहुने उनले स्पष्ट पारेका छन्।

ललितपुरदेखि मनाङसम्म बढी वर्षाको प्रक्षेपण

संलग्न सञ्चित वर्षाको नक्सामा ललितपुर, लमजुङ, मनाङ, कास्की र काठमाडौंलगायत जिल्लामा तुलनात्मक रूपमा बढी वर्षाको संकेत देखाइएको छ।

अक्टोबर २९ देखि नोभेम्बर २ सम्मको ९६ घण्टाका लागि तयार गरिएको उक्त नक्सामा दुई मोडलमध्ये बढी वर्षा देखाउने मोडलको परिमाण समेटिएको छ। त्यसअनुसार ललितपुरमा २७३ मिलिमिटर, लमजुङमा २६३, मनाङमा २५०, कास्कीमा २४९ र काठमाडौंमा २४६ मिलिमिटरसम्म सञ्चित वर्षाको प्रक्षेपण छ।

स्याङ्जामा २४० मिलिमिटर, बागलुङमा २३९ र अर्घाखाँचीमा २३८ मिलिमिटरको संकेत देखाइएको छ। यी परिमाण एकै दिनमा पर्ने वर्षाका होइनन् र निश्चित रूपमा त्यति नै वर्षा हुन्छ भन्ने अर्थ पनि लाग्दैन। यी सम्बन्धित अवधिका मोडलमा आधारित सम्भावित सञ्चित परिमाण हुन्।

जोखिमसम्बन्धी अर्को नक्साले भने अक्टोबर २९ देखि नोभेम्बर १ अर्थात् कात्तिक १२–१५ को अवधि समेटेको छ। त्यसैले दुई नक्साको समयावधि र तिनमा देखाइएको वर्षाको अर्थ फरक छ।

२८ जिल्लालाई किन बढी जोखिमको वर्गमा राखियो?

जोखिम नक्सामा ईसीएमडब्लूएफ र जीएफएस दुवै मोडलले एक दिनमा कम्तीमा ६४.५ मिलिमिटर वा ७२ घण्टामा कम्तीमा १५० मिलिमिटर वर्षाको संकेत दिएका जिल्लालाई ‘अति उच्च’ वर्गमा राखिएको छ।

त्यस्तै, दुवै मोडलले एक दिनमा कम्तीमा ४० मिलिमिटर वा ७२ घण्टामा कम्तीमा १०० मिलिमिटर वर्षा देखाएका जिल्ला ‘उच्च’ वर्गमा छन्। यो पोखरेलले प्रस्तुत गरेको विश्लेषणको वर्गीकरण हो।

नक्सामा धर्का लगाइएका क्षेत्रमा दुई मोडलको प्रक्षेपणबीच दोब्बरभन्दा बढी अन्तर रहेको उल्लेख छ। यसले केही जिल्लामा वर्षाको परिमाणबारे अझै उल्लेख्य अनिश्चितता रहेको देखाउँछ।

यात्रा र कृषि काममा पूर्वतयारीको समय

सम्भावित वर्षाले धान काट्ने र भित्र्याउने काम, सडक यात्रा तथा पदयात्राको योजनामा असर पार्न सक्छ। विशेषगरी मनाङलगायत हिमाली क्षेत्रमा जाने र पहिरोको जोखिम भएका सडक प्रयोग गर्नेहरूले प्रस्थानअघि पछिल्लो मौसम तथा सडकको अवस्था बुझ्नु उपयोगी हुनेछ।

यसअघि जल तथा मौसम विज्ञान विभागले पनि आगामी मौसमी प्रणालीले कृषि र पर्यटनमा असर पार्न सक्ने बताएको थियो। तर वर्षाको मात्रा र जोखिमको स्तर निर्धारण गर्न अझै चाँडो हुने विभागको भनाइ थियो।

पोखरेलले पनि पूर्वानुमान फेरिन सक्ने भन्दै आफ्नो जिल्लाको अवस्थाबारे नियमित अपडेट र आधिकारिक सूचना हेर्न आग्रह गरेका छन्। अहिलेका नक्साले सम्भावित जोखिमप्रति तयारी गर्ने आधार दिए पनि स्थानीय निर्णयका लागि जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अद्यावधिक पूर्वानुमान र चेतावनीलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेछ।