अमेरिकी सेयर बजारमा भीषण पहिरो, न्यास्ड्याक–१०० को २५ खर्ब डलर स्वाहा !

काठमाण्डौ । अमेरिकी मध्यावधि चुनावपछि बुधबार उक्लिएको वाल स्ट्रिट बिहीबार उल्टियो। डेमोक्र्याटिक पार्टीले कंग्रेसका दुवै सदनमा बहुमत हासिल गरेपछि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) चलाउने ठूला डेटा सेन्टरको विस्तार सुस्ताउन सक्ने आकलनले प्रविधि सेयरमा व्यापक बिक्री भयो। नोभेम्बर ५ को कारोबारमा न्यास्ड्याक कम्पोजिट ५.५२ प्रतिशत झर्‍यो। करिब १९ महिनायताको यो सबैभन्दा ठूलो एकदिने गिरावट हो।

ठूला कम्पनी समेट्ने एसएन्डपी ५०० सूचक ४.३६ प्रतिशत घटेर ७,३५३.७३ अंकमा बन्द भयो। यो सन् २०२५ को अप्रिलमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको भन्सार घोषणाले बजार हल्लाएयताकै ठूलो गिरावट हो। डाउ जोन्स औद्योगिक औसत १,८३३.०६ अंक अर्थात् ३.४४ प्रतिशत घटेर ५१,५२३.०६ मा झर्‍यो। न्यास्ड्याक कम्पोजिट १,४२१.५२ अंक गुमाएर २४,३१५ मा बन्द भयो।

२.५ ट्रिलियन डलर कुन सूचकबाट घट्यो?

रोयटर्सका अनुसार न्यास्ड्याक–१०० सूचक ६.४ प्रतिशत झर्दा त्यसमा समेटिएका कम्पनीहरूको कुल बजार मूल्य करिब २.५ ट्रिलियन डलर अर्थात् २५ खर्ब अमेरिकी डलर घट्यो। यो आँकडाको दायरा न्यास्ड्याक–१०० हो। फराकिलो न्यास्ड्याक कम्पोजिट भने अक्टोबर ६ को कीर्तिमानी बन्द विन्दुभन्दा करिब १२ प्रतिशत तल पुग्यो। पछिल्लो उच्च विन्दुबाट १० प्रतिशत वा बढी घटेको अवस्थालाई बजारमा ‘करेक्सन’ भनिन्छ।

चिपदेखि विद्युत् उपकरणसम्म किन फैलियो बिक्री?

बिक्रीको सबैभन्दा ठूलो मार चिप उत्पादकलाई पर्‍यो। एनभिडिया ९.३ प्रतिशत र एएमडी १७.३ प्रतिशत झरे। स्यानडिस्क करिब २२ प्रतिशत तथा माइक्रोन र मार्भेल करिब १७–१७ प्रतिशत घटे। फिलाडेल्फिया सेमिकन्डक्टर सूचक १२ प्रतिशतभन्दा बढी खस्कियो। डेटा सेन्टरलाई विद्युत् उत्पादन उपकरण आपूर्ति गर्ने जीई भर्नोभाको सेयरसमेत करिब ७.५ प्रतिशत झर्‍यो।

यो बिक्रीले एआईको व्यापारिक सम्भावनासँगै त्यसका लागि आवश्यक भौतिक पूर्वाधारमा लगानीकर्ताले कति ठूलो अपेक्षा राखेका थिए भन्ने देखायो। नयाँ डेटा सेन्टर बन्ने गति कम भए चिप र सर्भरको माग पछाडि सर्छ। त्यसको असर विद्युत् आपूर्ति र उपकरणका अर्डरसम्म पुग्न सक्छ। महँगो ऋण लिएर क्षमता थपिरहेका कम्पनीका लागि आयोजना ढिलो हुनु भनेको आम्दानी सुरु हुन पनि ढिलो हुनु हो। यही जोखिमबीच डेटा सेन्टर सञ्चालन गर्ने एप्लाइड डिजिटल, साइफर डिजिटल र आइरेनका सेयर १४ प्रतिशतभन्दा बढी झरे। 

वासिङ्टनको चुनावभन्दा स्थानीय अनुमति किन महत्त्वपूर्ण छ?

नयाँ कंग्रेसले पद सम्हालेपछि पनि संघीय विधेयकमा ट्रम्पसँग भिटो अधिकार रहनेछ। बजारको तत्काल चासो भने राज्य र स्थानीय तहमा छ। सीबीएस न्युजले उद्धृत गरेको रेडबड कन्सल्टिङको विश्लेषणअनुसार अमेरिकाका विभिन्न समुदायमा डेटा सेन्टरमाथि रोक वा सीमा लगाउने ४० भन्दा बढी प्रस्ताव मतदाताले अनुमोदन गरेका छन्। विद्युत् सञ्जाल र पानीको स्रोतमा पर्ने दबाब स्थानीय विरोधका प्रमुख कारण हुन्। यूबीएसका विश्लेषकले सम्भावित निर्माण रोकका कारण सन् २०२८ मा अमेरिकामा थपिने अनुमान गरिएको डेटा सेन्टर क्षमताको करिब ३० प्रतिशत जोखिममा पर्न सक्ने आकलन गरेका छन्।

ट्रम्पले डेमोक्र्याटलाई दोष दिए शुक्रबार बजार मिश्रित

ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमा बिहीबारको गिरावटका लागि डेमोक्र्याटिक पार्टीको चुनावी जितलाई जिम्मेवार ठहर्‍याए। उनले त्यस दिनलाई सेयर बजारको इतिहासकै खराब दिनमध्ये एक भने र अमेरिकी कामदारका ४०१(के) अवकाश खाताको मूल्य घटेको दाबी गरे। चुनावलगत्तै बुधबार भने एसएन्डपी ५०० ले तीन महिनाकै बलियो एकदिने वृद्धि गरेको थियो। बिहीबारको बिक्रीले त्यो लाभ मेटायो।

शुक्रबार चिप सेयरमा केही खरिद फर्किँदा न्यास्ड्याक १.१ प्रतिशत र एसएन्डपी ५०० ०.३ प्रतिशत उक्लिए। डाउ भने ०.५ प्रतिशत घट्यो। साताभरमा न्यास्ड्याक ३.४ प्रतिशत र एसएन्डपी ५०० २.७ प्रतिशत तल रहे। शुक्रबार सार्वजनिक सरकारी तथ्यांकले अक्टोबरमा कृषि क्षेत्रबाहिर १ लाख ६५ हजार रोजगारी थपिएको र बेरोजगारी दर ४.१ प्रतिशत रहेको देखायो। अपेक्षाभन्दा बलियो रोजगारी वृद्धिपछि फेडरल रिजर्भले ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमान पनि बलियो भयो। 

अब एआई सेयरको मूल्यांकनका लागि तीन कुरा निर्णायक हुनेछन्। राज्य र स्थानीय तहमा कति डेटा सेन्टरले निर्माण अनुमति पाउँछन्, ठूला प्रविधि कम्पनीले पूर्वाधार खर्चको योजना कति कायम राख्छन् र त्यो लगानीबाट आम्दानी कति छिटो आउँछ। परियोजना ढिलिँदै गए चिपको मागदेखि ऋणमा विस्तार गरिरहेका डेटा सेन्टर सञ्चालकको नगद प्रवाहसम्म दबाब पर्न सक्छ।