हुआङमाथिको छानबिनले उजागर गर्‍यो एआई साम्राज्यको लुकेको जोखिम

काठमाण्डौ । सन् १९९३ मा एनभिडिया स्थापना भएदेखि जेन्सेन हुआङले नै यसको नेतृत्व गर्दै आएका छन् । ग्राफिक्स चिप बनाउने कम्पनीलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) का लागि चाहिने पूर्वाधारको प्रमुख आपूर्तिकर्ता बनाएका उनै हुआङमाथि अहिले कम्पनीको सञ्चालक समितिले स्वतन्त्र छानबिन थालेको छ । घटनाले लगानीकर्तासामु एउटा प्रश्न ल्याएको छ । हुआङले अचानक नेतृत्व छाड्नुपरे एनभिडियाको रणनीति र प्रमुख व्यावसायिक सम्बन्ध सम्हाल्ने जिम्मा कसले लिन्छ ? 

नोभेम्बर ९ मा प्रकाशित म्याट इगनको सीएनएन विश्लेषणले यसलाई की पर्सन रिस्क अर्थात् कुनै एक प्रमुख व्यक्तिमाथि कम्पनी अत्यधिक निर्भर हुँदा उत्पन्न हुने जोखिमका रूपमा हेरेको छ । हुआङ एनभिडियाको उत्पादन सार्वजनिक गर्ने अनुहार हुन् । उनी चिप विकासको दिशा तय गर्नेदेखि लगानीकर्ता र सरकारहरूसँग संवाद गर्नेसम्म सक्रिय छन् । रोयटर्सका अनुसार हुआङले प्रायः इन्जिनियरिङ भूमिकामा रहेका ६० भन्दा बढी अधिकारीले आफूलाई सिधै रिपोर्ट गर्ने बताएका छन् । त्यसैले नेतृत्व हस्तान्तरणको प्रश्न उठ्दा नयाँ सीईओको नामसँगै ती जिम्मेवारी कसरी बाँडिन्छन् भन्ने पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

छानबिन केका लागि सुरु भयो ?

एनभिडियाको सञ्चालक समितिले नोभेम्बर ८ मा हुआङ विदेशी गुप्तचर प्रयासको निशानामा परेको भन्ने रिपोर्टपछि छानबिन थालेको जनाएको थियो । बाह्य कानुनी सल्लाहकारको सहयोगमा स्वतन्त्र सञ्चालकहरूको समितिले छानबिन हेर्नेछ । हुआङले कर्मचारीलाई दिएको सन्देशमा विवाहबाहिर सम्बन्ध रहेको स्वीकार गरेका थिए । चीनको विदेश मन्त्रालयले भने जासुसीसम्बन्धी आरोप अस्वीकार गरेको छ । एनभिडियाको बोर्डले अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा वा कम्पनीको गोप्य सूचना जोखिममा परेको ठान्ने आधार अहिलेसम्म नरहेको र हुआङ तथा उनको नेतृत्व टोलीमाथि विश्वास रहेको जनाएको छ ।

सेयर ४.३ प्रतिशत घट्यो

एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार सोमबार एनभिडियाको सेयर ७.९७ डलर अर्थात् ४.३ प्रतिशत घटेर १७८.६७ डलरमा बन्द भयो । पछिल्लो ३० दिनमा कम्पनीको सेयर करिब २३ प्रतिशत ओरालो लागेको छ । एआई पूर्वाधारमा भइरहेको ठूलो लगानीबाट अपेक्षित प्रतिफल आउँछ कि आउँदैन भन्ने चिन्ताले प्रविधि कम्पनीका सेयरमा पहिलेदेखि नै दबाब थियो । त्यही बेला हुआङमाथिको छानबिनले एनभिडियाका लगानीकर्ताका लागि नेतृत्वसम्बन्धी अनिश्चितता थपेको हो ।

यो प्रश्न एआई उद्योगका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ । गत जुलाई २६ मा सकिएको त्रैमासमा एनभिडियाले ९६.२ अर्ब डलर आम्दानी गरेको थियो । त्यसको करिब ९२ प्रतिशत अर्थात् ८९ अर्ब डलर डेटा सेन्टर कारोबारबाट आएको थियो । एनभिडियाका चिप धेरै एआई मोडललाई तालिम दिन र सञ्चालन गर्न प्रयोग हुन्छन् । त्यसैले नेतृत्वमा अनिश्चितता बढ्दा भावी चिपको विकास, आपूर्ति र ठूला ग्राहकसँगका सम्झौता कसरी अघि बढ्छन् भन्ने चासो एनभिडियाका सेयरधनीभन्दा बाहिर पनि पुग्छ ।

उत्तराधिकारीबारे कम्पनीले के खुलाएको छ ?

रोयटर्सका अनुसार एनभिडियाले सीईओको उत्तराधिकारी योजना सार्वजनिक गरेको छैन । प्रमुख वित्त अधिकृत कोलेट क्रेस लगानीकर्तामाझ परिचित वरिष्ठ अधिकारी हुन् । उनले लगानीकर्ता सम्मेलनमा नियमित रूपमा कम्पनीको प्रतिनिधित्व गर्छिन् । तर कम्पनीले उनलाई वा अरू कसैलाई हुआङको उत्तराधिकारीका रूपमा घोषणा गरेको छैन । सीएनएनका अनुसार एनभिडियाले आफ्नो वार्षिक प्रतिवेदनमै प्रभावकारी उत्तराधिकारी योजना बनाउन नसक्दा रणनीति, त्यसको कार्यान्वयन र दीर्घकालीन सफलतामा असर पर्न सक्ने उल्लेख गरेको छ । 

एआई उद्योगले नेतृत्वको यस्तो झट्का यसअघि पनि देखेको छ । सन् २०२३ मा ओपनएआईको बोर्डले साम अल्टम्यानलाई सीईओबाट हटाएको थियो । केही दिनमै उनी नेतृत्वमा फर्किए र कम्पनीले नयाँ प्रारम्भिक बोर्ड घोषणा गर्‍यो । एनभिडियाको हकमा बोर्डले अहिले हुआङलाई समर्थन गरिरहेको छ । छानबिनसँगै उठेको सुशासनको प्रश्न भने खुलै छ । आवश्यक परे संस्थापकले सम्हाल्दै आएका प्राविधिक निर्णय, सरकारी संवाद र ठूला ग्राहकसँगको सम्बन्ध एकैपटक धान्न सक्ने नेतृत्व टोली कम्पनीले तयार पारेको छ ?

-CNN MONEY