ट्रम्प–नेतन्याहुबीच इरान रणनीतिमा तीव्र मतभेद, तनावपूर्ण वार्ता

काठमाण्डौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहु बीच इरानलाई लिएर अपनाइने रणनीतिबारे गहिरो मतभेद सार्वजनिक भएको छ।  

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम सीएनएन ले अमेरिकी प्रशासनका उच्च अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै जनाएअनुसार मंगलबार भएको टेलिफोन वार्ता असाध्यै तनावपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भएको थियो। 

उक्त संवादमा इरानसँग बढ्दो तनावलाई कूटनीतिक वार्तामार्फत सम्बोधन गर्ने कि सैन्य दबाबमार्फत अघि बढ्ने भन्ने विषयमा दुवै नेताबीच स्पष्ट नीतिगत विभाजन देखिएको हो।

रिपोर्टका अनुसार ट्रम्प र नेतन्याहुबीच पछिल्ला दिनहरूमा लगातार सम्पर्क र रणनीतिक छलफल भइरहेको थियो।  

आइतबार भएको प्रारम्भिक संवादमा ट्रम्प प्रशासनले इरानमाथि सीमित दायराको लक्षित हवाई कारबाही अघि बढाउने तयारीबारे संकेत दिएको थियो।  

सो सम्भावित सैन्य अभियानलाई “अपरेशन स्लेजह्यामर” नाम दिइएको बताइएको छ, जसको उद्देश्य उच्च(सटीक प्रहारमार्फत इरानमाथि दबाब सिर्जना गर्नु रहेको उल्लेख छ।

तर, परिस्थिति अपेक्षाअनुसार अघि बढ्न नपाउँदै अचानक परिवर्तन आएको बताइन्छ।  

कूटनीतिक स्रोतहरूका अनुसार कतार, साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स लगायतका खाडी मुलुकहरूले क्षेत्रीय स्थायित्व र सम्भावित युद्ध जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सैन्य कारबाही रोक्न आग्रह गरेपछि ट्रम्प प्रशासनले उक्त आक्रमण योजना तत्कालका लागि स्थगित गरेको हो।  

यस निर्णयसँगै अमेरिकी नीति तत्काल सैन्य विकल्पबाट टाढिँदै कूटनीतिक समाधानतर्फ मोडिएको संकेत देखिएको छ।

यसैबीच, खाडी मुलुकहरूका साथै पाकिस्तानले समेत मध्यस्थकर्ताको रूपमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै इरानसँग सम्भावित वार्ताको नयाँ संरचना तयार गर्न पहल गरिरहेको बताइएको छ।  

उनीहरूले क्षेत्रीय तनाव नियन्त्रणका लागि सैन्य दबाबभन्दा संवाद र कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिइरहेका छन्।

बुधबार सार्वजनिक प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले इरान अवस्थालाई “निर्णायक मोड” मा पुगेको टिप्पणी गरे।  

उनले भने, “कि त सम्झौता हुन्छ, कि त हामी कठिन कदम चाल्न बाध्य हुन्छौँ।”  

यद्यपि उनले कूटनीतिक समाधानको ढोका खुला रहेको र अन्तिम विकल्पका रूपमा सैन्य विकल्प पनि यथावत् रहेको संकेत दिए।

तर, इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहु भने अमेरिकी निर्णयप्रति असन्तुष्ट देखिएका छन्।  

उनी लामो समयदेखि इरानविरुद्ध कठोर र प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीको पक्षमा उभिँदै आएका छन्।  

पछिल्लो अमेरिकी निर्णयलाई उनले रणनीतिक कमजोरी र अनावश्यक ढिलाइका रूपमा व्याख्या गर्दै इरानलाई समय दिनु क्षेत्रीय सुरक्षा जोखिम बढाउने तर्क राखेको बताइएको छ।

दुवै नेताबीच करिब एक घण्टा लामो भएको टेलिफोन वार्तामा नेतन्याहुले पूर्वनिर्धारित सैन्य योजना तत्काल अघि बढाउन जोड दिएका थिए भने ट्रम्प कूटनीतिक समाधानतर्फ बढी झुकेको देखिएको छ।  

यसले अमेरिका र इजरायलबीच इरान नीतिमा रणनीतिक दूरी बढ्दै गएको संकेत गरेको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूको मूल्यांकन छ।

हालसम्म ह्वाइट हाउस र इजरायली प्रधानमन्त्री कार्यालयले यस विषयमा औपचारिक धारणा सार्वजनिक नगरे पनि घटनाक्रमले मध्यपूर्वमा कूटनीति र सैन्य रणनीतिबीचको सन्तुलन अझ जटिल बन्दै गएको स्पष्ट संकेत दिएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।