सरकारी दुग्ध संस्थानमा करोडौँको अनियमितता आशंका, पूर्वमहाप्रबन्धकसहित आठमाथि अनुसन्धान

काठमाण्डौ । सरकारी स्वामित्वको दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) मा उच्च व्यवस्थापनदेखि चिस्यान केन्द्रका कर्मचारीसम्मको मिलेमतोमा १२ करोड रुपैयाँभन्दा बढी गैरकानुनी लाभ लिएको आरोपमा आठ जना पक्राउ परेका छन्। नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले तत्कालीन महाप्रबन्धक संजिव झासहित संस्थानका विभिन्न तहमा कार्यरत कर्मचारीलाई पक्राउ गरेको हो।

सीआईबीका अनुसार पूर्वनियोजित योजना र मिलेमतोमा विभिन्न समूह खडा गरी संस्थानलाई प्रत्यक्ष आर्थिक हानि पुर्‍याएर १२ करोड १३ लाख ४३ हजार ५३० रुपैयाँ गैरकानुनी लाभ लिएको प्रारम्भिक अनुसन्धानमा देखिएको छ। काठमाण्डौ जिल्ला अदालतबाट अनुमति लिएर उनीहरूलाई कात्तिक १३ गते विभिन्न स्थानबाट पक्राउ गरिएको ब्युरोले जनाएको छ।

प्रकरणको गम्भीर पक्ष संस्थानको नेतृत्व सम्हालिसकेका व्यक्तिदेखि दूध संकलन तथा चिस्यान केन्द्रमा खटिएका कर्मचारीसम्म अनुसन्धानको दायरामा आउनु हो। प्रहरीको प्रारम्भिक विवरणले उठाएको प्रश्न कुनै एक कर्मचारीको आर्थिक आचरणमा मात्र सीमित छैन। केन्द्रीय व्यवस्थापन र स्थानीय सञ्चालन इकाइबीचको कारोबार निगरानी तथा आन्तरिक नियन्त्रण कति प्रभावकारी थियो भन्ने विषयसमेत यससँग जोडिएको छ।

पक्राउ परेका झा तत्कालीन महाप्रबन्धक हुन् भने हाल संस्थानको लैनचौरस्थित प्रशासन तथा व्यवस्थापन विभाग प्रमुखका रूपमा कार्यरत थिए। उनलाई लैनचौरबाट पक्राउ गरिएको हो। संस्थानको नेतृत्व गरिसकेका र अहिले पनि महत्वपूर्ण प्रशासनिक जिम्मेवारीमा रहेका अधिकारीमाथि अनुसन्धान सुरु हुनुले व्यवस्थापनको जवाफदेहितालाई केन्द्रमा ल्याएको छ।

पक्राउ पर्नेमा तत्कालीन सिम्ले चिस्यान केन्द्र इन्चार्ज बिजय कुमार यादव र तत्कालीन भक्तपुर चिस्यान केन्द्र इन्चार्ज मनहरी शर्मा पनि छन्। यादव हाल काठमाण्डौ दुग्ध वितरण आयोजना बालाजुमा र शर्मा केन्द्रीय कार्यालय लैनचौरमा जुनियर टेक्निकल असिस्टेन्टका रूपमा कार्यरत थिए। यादवलाई बालाजुबाट र शर्मालाई पोखराबाट पक्राउ गरिएको सीआईबीले जनाएको छ।

त्यस्तै तत्कालीन चनौली चिस्यान केन्द्र इन्चार्ज रामकेवल राय सर्लाहीबाट पक्राउ परेका छन्। उनी हाल काठमाण्डौ दुग्ध वितरण आयोजनाको संकलन केन्द्रमा जुनियर टेक्निकल असिस्टेन्टका रूपमा कार्यरत थिए। बागमती धुलो दूध कारखाना हेटौंडाका कर्मचारी जितेन्द्र कुमार यादवलाई चितवनको आनन्दपुरबाट पक्राउ गरिएको छ।

नवलपुर/गरुडा चिस्यान केन्द्रका इन्चार्ज नविन राय यादव सर्लाहीको लालबन्दीबाट पक्राउ परेका छन्। माडी चिस्यान केन्द्रमा दैनिक पारिश्रमिकमा कार्यरत शिव नन्दन राय र सोही केन्द्रका इन्चार्ज तथा जुनियर टेक्निकल असिस्टेन्ट विख बहादुर भण्डारीलाई चितवनको माडीबाट पक्राउ गरिएको छ।

सीआईबीले उनीहरूमाथि मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ अन्तर्गतको आपराधिक विश्वासघात तथा सङ्गठित अपराध निवारण ऐन, २०७० अन्तर्गत अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ। विभिन्न तहका कर्मचारीको पूर्वयोजना र सञ्जालमार्फत गैरकानुनी लाभ लिइएको प्रहरीको प्रारम्भिक निष्कर्ष छ।

तर कुन अवधिमा कुन कारोबार वा प्रक्रियाबाट उक्त रकम बराबरको गैरकानुनी लाभ लिइयो भन्ने विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। दूध खरिद, संकलन, मौज्दात वा भुक्तानीमध्ये कुन प्रक्रियामा अनियमितता भएको हो र प्रत्येक व्यक्तिको भूमिका के थियो भन्ने विषय थप अनुसन्धानबाट खुल्न बाँकी छ।

सरकारी संस्थानको सम्पत्तिमाथि भएको भनिएको यो हानिले वित्तीय नियन्त्रण र सुपरिवेक्षणमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। उच्च व्यवस्थापनदेखि चिस्यान केन्द्रसम्म मिलेमतो भएको आरोपबीच कारोबारको अभिलेख परीक्षण, जिम्मेवारी निर्धारण र सम्भावित क्षति असुली अनुसन्धानका महत्वपूर्ण पक्ष बन्नेछन्।

हाल सार्वजनिक रकम र संलग्नतासम्बन्धी विवरण प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानमा आधारित हुन्। पक्राउ परेकाहरूको कसूरबारे अन्तिम निर्णय भने अदालतबाट हुनेछ।