आइतबारदेखि फेरि मौसम बिग्रिने संकेत: पाँच प्रदेशमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना, धानबाली जोगाउन किसानलाई सुझाव

 

काठमाण्डौ । तिहारको भाइटीकाका दिन वर्षा भएपछि चिसो बढेको देशका विभिन्न भागमा आइतबारदेखि फेरि मौसम बदली हुने सम्भावना देखिएको छ। पश्चिमी वायुको प्रभाव बढेसँगै सुदूरपश्चिमदेखि पूर्वी पहाडी क्षेत्रसम्म वर्षा हुन सक्ने मौसमविद्हरूले बताएका छन्।

विशेषगरी सुदूरपश्चिम, कर्णाली र गण्डकी प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली भूभागमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना रहेको छ। यसको आंशिक प्रभाव बागमती र कोशी प्रदेशसम्म पनि पुग्न सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागकी प्रवक्ता विभूति पोखरेलका अनुसार शुक्रबार र शनिबार देशभरको मौसम सामान्यतया सफा रहनेछ। यी दुई दिन पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका एक–दुई स्थानमा हल्का वर्षा हुन सक्ने भए पनि ठूलो मौसमी परिवर्तनको सम्भावना छैन।

तर, आइतबारदेखि पश्चिमी वायुको प्रभाव बलियो हुँदै जाँदा मौसममा परिवर्तन आउने अनुमान गरिएको छ।

सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका थोरै स्थानमा वर्षा तथा हिमपात हुन सक्नेछ। गण्डकी प्रदेशका केही क्षेत्रमा पनि यसको प्रभाव देखिन सक्नेछ भने बागमती र कोशीका पहाडी भूभागका एक–दुई स्थानमा छिटपुट वर्षाको सम्भावना छ।

वर्षासँगै असिना र चट्याङको जोखिम

मौसमविद्हरूका अनुसार आगामी मौसमी प्रणाली अत्यधिक शक्तिशाली नभए पनि केही स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङ र असिनासहित वर्षा हुन सक्छ।

पहाडी क्षेत्रमा मध्यमसम्म वर्षा र उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा मध्यमसम्म हिमपात हुन सक्ने अनुमान छ। यद्यपि, देशव्यापी भारी वर्षाको सम्भावना नरहेको विभागले जनाएको छ।

पश्चिमी वायुको प्रभावबाट विकसित हुने न्यूनचापीय प्रणाली तुलनात्मक रूपमा छिटो सर्ने प्रकृतिको हुने भएकाले निश्चित स्थानमा केही समय वर्षा भएर मौसम पुनः सफा हुन सक्ने मौसमविद्को भनाइ छ।

असिना पर्ने सम्भावना पनि सबै ठाउँमा समान नभई सीमित क्षेत्रमा मात्र रहनेछ।

धान काट्ने र भित्र्याउने बेला विशेष सावधानी आवश्यक

यसपटकको मौसमी परिवर्तनले विशेषगरी धान खेती गर्ने किसानलाई असर पुर्‍याउन सक्ने देखिएको छ।

अहिले कतिपय क्षेत्रमा धान काट्ने र भित्र्याउने काम जारी छ। केही स्थानमा काटिएको धान खेतमै सुकाउन राखिएको छ भने परालसमेत खुला स्थानमा राखिएको छ।

यस्तो अवस्थामा अचानक वर्षा वा असिना परे धानको गुणस्तर बिग्रिने, भिजेर उम्रिने तथा उत्पादनमा क्षति पुग्ने जोखिम रहन्छ।

मौसमविद् पोखरेलले किसानलाई मौसमको अद्यावधिक अवस्था हेरेर मात्रै धान काट्न र काटिसकेको धान सुरक्षित स्थानमा राख्न सुझाव दिएकी छन्।

उनका अनुसार तत्काल धान भित्र्याउन सम्भव नभए पानीबाट जोगिने गरी छोपेर राख्नु उपयुक्त हुन्छ। मौसम अस्थिर हुने सम्भावना रहेका क्षेत्रमा कृषि गतिविधि सञ्चालन गर्दा विशेष सतर्कता अपनाउन आवश्यक छ।

वर्षाले हिउँदे खेतीलाई भने फाइदा पुग्न सक्छ

धानबालीका लागि जोखिम सिर्जना गर्न सक्ने वर्षा हिउँदे खेतीका लागि भने लाभदायक हुन सक्छ।

पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणालीका कारण हुने वर्षाले माटोमा आवश्यक चिस्यान उपलब्ध गराउने भएकाले गहुँ, जौ, तोरीलगायतका हिउँदे बालीको उत्पादनमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

यद्यपि, लाभ वा क्षति वर्षाको मात्रा, समय र बालीको अवस्थाअनुसार फरक पर्नेछ।

एल निनोको प्रभावले हिउँद सुक्खा हुने निश्चित छैन

मौसमविद् पोखरेलका अनुसार एल निनोको प्रभाव मनसुन र हिउँदमा फरक किसिमले देखिन सक्छ।

मनसुनमा कम वर्षा हुने अनुमान गरिएको अवस्थामा समेत नेपालमा अपेक्षाकृत नियमित वर्षा भएको उल्लेख गर्दै उनले हिउँदको अवस्थालाई मनसुनको प्रवृत्तिसँग मात्र जोडेर निष्कर्ष निकाल्न नहुने बताएकी छन्।

पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणाली सक्रिय भए हिउँदमा पनि पर्याप्त वर्षा र हिमपात हुन सक्ने उनको भनाइ छ।

समग्र हिउँदको वर्षा, तापक्रम र मौसमी अवस्थाबारे विभागले छुट्टै मौसमी आकलन सार्वजनिक गर्नेछ।

पूर्वानुमान नियमित हेर्न आग्रह

मौसमको अवस्था छिटो परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले विभागले नागरिक तथा किसानलाई नियमित मौसम पूर्वानुमान हेर्न आग्रह गरेको छ।

विशेषगरी मौसम परामर्श नक्सामा पहेँलो संकेत देखाइएका क्षेत्रका बासिन्दाले सम्भावित जोखिमप्रति सजग रहनुपर्ने विभागको सुझाव छ।

यसरी शुक्रबार र शनिबार अधिकांश स्थानमा मौसम सामान्यतया सफा रहने भए पनि आइतबारदेखि पश्चिमी वायु सक्रिय हुँदा देशका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना बढ्ने देखिएको छ।

मौसमविद्को पछिल्लो आकलनअनुसार यो प्रणालीले व्यापक वा अत्यधिक भारी वर्षा गराउने सम्भावना कम छ। तर, स्थानीय रूपमा असिना र चट्याङको जोखिम रहने भएकाले धान काट्ने, सुकाउने तथा भित्र्याउने काममा सावधानी आवश्यक छ।