काठमाण्डौ । इरानसँगको युद्ध फेरि व्यापक बन्न सक्ने आशंका बढिरहेका बेला अमेरिकाले मध्यपूर्वमा अभूतपूर्व सैन्य शक्ति केन्द्रित गर्न थालेको छ। अमेरिकी नौसेनाको तेस्रो विमानवाहक युद्धपोत यूएसएस थियोडोर रुजवेल्ट मध्यपूर्व पुगेपछि उक्त क्षेत्रमा अमेरिकी विमानवाहक युद्धपोतको संख्या तीन पुगेको छ।
आइतबार अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) को जिम्मेवारी क्षेत्रमा प्रवेश गरेको थियोडोर रुजवेल्ट यसअघि नै तैनाथ यूएसएस जर्ज एचडब्लू बुस र यूएसएस जर्ज वासिङ्टनसँग जोडिएको हो।
अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले तीनवटा विमानवाहक युद्धपोतका समूह एउटै सैन्य क्षेत्रमा परिचालन भएको पुष्टि गरेका छन्। यसले इरानमाथि सम्भावित नयाँ सैन्य कारबाहीका लागि अमेरिकाले आफ्नो तयारी उच्च अवस्थामा राखेको संकेत गरेको छ।
तीन विमानवाहक युद्धपोतसँगै १५० लडाकु विमानको क्षमता
मध्यपूर्वमा परिचालित अमेरिकी विमानवाहक युद्धपोत सामान्य नौसैनिक जहाज मात्र होइनन्। ती समुद्रबाट लडाकु विमान सञ्चालन गर्न सक्ने अत्याधुनिक सैन्य संरचना हुन्।
अमेरिकी सेनाको योजनाअनुसार तीन विमानवाहक युद्धपोतका समूहमा करिब २० हजार सैनिक र १५० वटासम्म लडाकु विमान परिचालन गर्न सकिने क्षमता छ।
यी समूहसँग क्षेप्यास्त्र प्रहार तथा प्रतिरक्षा गर्न सक्ने विध्वंसक युद्धपोतसमेत रहनेछन्।
अमेरिकी नौसेनाको यस्तो उपस्थिति इरानका लागि ठूलो सैन्य दबाबका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी सेनाले आवश्यक परे ती समूहलाई आक्रमण, हवाई प्रतिरक्षा, समुद्री निगरानी तथा क्षेप्यास्त्र प्रतिरोधका लागि परिचालन गर्न सक्छ।
यद्यपि, तीनवटा विमानवाहक युद्धपोत उपस्थित हुनुको अर्थ अमेरिकाले तत्काल आक्रमण गर्ने निर्णय गरिसकेको भन्ने होइन।
थप १० हजार अमेरिकी सैनिक मध्यपूर्व पठाइँदै
अमेरिकाले विमानवाहक युद्धपोत मात्रै नभई थप सैनिक र सैन्य उपकरण पनि मध्यपूर्वतर्फ पठाइरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकाले करिब नौ हजारदेखि १० हजार थप सैनिक उक्त क्षेत्रमा परिचालन गर्ने तयारी गरेको छ।
यसमा अमेरिकी नौसेनाका सैनिक तथा मरिन फौजका सदस्यहरू सहभागी हुनेछन्।
यसअघि नै मध्यपूर्वमा ५० हजारभन्दा बढी अमेरिकी सैनिक तैनाथ रहेको अनुमान छ। नयाँ सैनिक परिचालनपछि उक्त क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति थप विस्तार हुनेछ।
थियोडोर रुजवेल्टसँगै यूएसएस मकिन आइल्यान्ड एम्फिबियस रेडी ग्रुप पनि मध्यपूर्वतर्फ परिचालन गरिएको छ।
तीनवटा सैन्य जहाज सम्मिलित यो समूहमा १३औँ मरिन एक्सपेडिसनरी युनिटका सैनिक रहनेछन्। यो समूह नोभेम्बरको अन्त्यसम्म मध्यपूर्व पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
इरानमाथि फेरि आक्रमण गर्ने कि नगर्ने ? ट्रम्प निर्णायक मोडमा
अमेरिकाले सैन्य तयारी तीव्र पारे पनि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि तत्काल नयाँ आक्रमण गर्ने अन्तिम निर्णय गरेका छैनन्।
रोयटर्सका अनुसार ट्रम्पले इरान वा इरान समर्थित हुथी समूहबाट नयाँ उक्साहट नभएसम्म थप सैन्य आक्रमण नगर्ने विकल्पमा समेत छलफल गरिरहेका छन्।
तर अमेरिकी सैन्य संयन्त्रलाई आवश्यक परे तत्काल कारबाही गर्न सक्ने अवस्थामा राखिएको छ।
इरानका भूमिगत आणविक केन्द्रलाई पुनः निशाना बनाउने विकल्पबारे समेत ट्रम्पलाई जानकारी गराइएको छ।
यद्यपि, अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूको आकलनमा थप सैन्य आक्रमणले इरानलाई वार्तामा आफ्नो अडान परिवर्तन गर्न बाध्य पार्ने सम्भावना सीमित छ।
यसकारण ट्रम्प प्रशासनमा सैन्य दबाब बढाउने कि तत्काल आक्रमण रोकेर आर्थिक प्रतिबन्ध र नाकाबन्दीलाई निरन्तरता दिने भन्ने विषय महत्वपूर्ण बनेको छ।
साउदी अरब र टर्की युद्ध रोक्ने पक्षमा, इजरायलको फरक दबाब
इरानमाथि नयाँ सैन्य कारबाही गर्ने विषयमा अमेरिकाका प्रमुख क्षेत्रीय साझेदारहरूबीच समेत फरक दृष्टिकोण देखिएको छ।
साउदी अरबका युवराज मोहम्मद बिन सलमान र टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई इरानमाथि पुनः आक्रमण नगर्न आग्रह गरेका छन्।
उनीहरूले आर्थिक प्रतिबन्ध र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीले इरानमाथि पर्याप्त दबाब सिर्जना गरिरहेको तर्क गरेका छन्।
अर्कोतर्फ इजरायली अधिकारीहरूले इरानको सैन्य तथा आणविक क्षमतामाथि थप प्रहार गर्न अमेरिकी प्रशासनलाई दबाब दिइरहेका छन्।
यसले ट्रम्पलाई सैन्य रणनीति निर्धारणमा थप जटिल परिस्थिति सिर्जना गरेको छ।
एकातिर इरानमाथि दबाब कायम राख्नुपर्ने अमेरिकी रणनीतिक उद्देश्य छ भने अर्कोतर्फ नयाँ आक्रमणले मध्यपूर्वमा थप ठूलो युद्ध निम्त्याउन सक्ने जोखिम छ।
इरानलाई घेर्न समुद्री नाकाबन्दीसँगै नयाँ रणनीति
अमेरिकाले इरानमाथिको आर्थिक तथा सैन्य दबाब कायम राख्न समुद्री नाकाबन्दी र अन्य निगरानी व्यवस्था जारी राखेको छ।
यसै क्रममा अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले ‘टास्क फोर्स आइरन गेट’ गठन गरेको छ।
यसको उद्देश्य इरानतर्फ हतियार तथा प्रतिबन्धित सामग्रीको आपूर्ति रोक्ने प्रयासलाई समुद्री मार्गबाट स्थलमार्गसम्म विस्तार गर्नु हो।
अमेरिकी सैन्य गतिविधि बढिरहेका बेला इरानसँगको तनावसमेत कायम छ। नोभेम्बर १६ मा प्रकाशित अन्तर्राष्ट्रिय विवरणहरूमा बहराइनस्थित अमेरिकी सैन्य संरचनालाई लक्षित गरी इरानले आक्रमण गरेको दाबीसमेत सार्वजनिक भएको छ।
मध्यपूर्वमा नयाँ युद्ध भए विश्व अर्थतन्त्रलाई कस्तो असर ?
मध्यपूर्व विश्वको प्रमुख ऊर्जा उत्पादन तथा ढुवानी क्षेत्र हो।
विशेषगरी फारसको खाडी र हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वव्यापी तेल तथा ग्यास आपूर्तिका लागि रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण छन्।
अमेरिका र इरानबीचको युद्ध थप चर्किएमा ऊर्जा आपूर्ति, समुद्री ढुवानी र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा अवरोध आउन सक्छ।
यसले विश्वबजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा उतारचढाव बढाउन सक्ने जोखिम छ।
नेपालजस्तो पेट्रोलियम पदार्थको आयातमा निर्भर अर्थतन्त्रमा पनि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा मूल्य बढे त्यसको असर इन्धनको आयात लागत, ढुवानी तथा उपभोक्ता मूल्यमा पर्न सक्छ।
तर यस्तो प्रभाव युद्धको वास्तविक विस्तार, ऊर्जा आपूर्तिमा पर्ने अवरोध र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रतिक्रियामा निर्भर हुनेछ।


प्रतिक्रिया
0 प्रतिक्रियाअहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया तपाईंको हुन सक्छ।