ट्रम्पको मध्यपूर्व यात्रा: तेल, व्यापार र आणविक कूटनीतिमा नयाँ मोड

दुबई । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प मे १३ मा मध्यपूर्वको महत्वपूर्ण यात्राका लागि पर्सियन गल्फ क्षेत्रमा पुग्दैछन्। साउदी अरबिया, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को यो भ्रमणले तेल मूल्य, व्यापार सम्झौता, हतियार बिक्री र आणविक कूटनीतिलाई विश्वमञ्चमा नयाँ दिशा दिने अपेक्षा गरिएको छ। इजरायल-गाजा युद्धविराम वार्तालाई समेत प्रभाव पार्ने यो यात्रा क्षेत्रीय स्थायित्व र वैश्विक अर्थतन्त्रका लागि निर्णायक हुन सक्छ।

तेल र व्यापारमा ट्रम्पको रणनीति

ट्रम्पको मुख्य ध्यान तेलको मूल्य नियन्त्रणमा केन्द्रित छ। उनले ओपेक राष्ट्रहरू, विशेषगरी साउदी अरबियालाई तेल उत्पादन बढाएर अमेरिकी उपभोक्ताका लागि मूल्य घटाउन दबाब दिँदै आएका छन्। साउदी अरबले हालै उत्पादन वृद्धि गरेको छ, तर कम मूल्यले उसको राजस्वमा चुनौती थप्न सक्छ। यसैबीच, साउदी अरबले ट्रम्पको कार्यकालमा अमेरिकामा ६०० अर्ब डलर लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। यो लगानी उसको भिजन २०३० योजनालाई समेत प्रभावित गर्न सक्छ।

ट्रम्पको पारिवारिक व्यापारिक सम्बन्धले पनि यो यात्रालाई चर्चामा ल्याएको छ। साउदी अरबिया र यूएईमा ट्रम्प परिवारका रियल इस्टेट र अन्य परियोजनाहरू छन्, जसले व्यापार सम्झौतामा यी राष्ट्रलाई बलियो स्थिति दिन सक्छ। यद्यपि, हितबाझको आलोचनालाई ट्रम्प परिवारले खण्डन गरेको छ।

आणविक कूटनीति र क्षेत्रीय तनाव

इरानको आणविक कार्यक्रमबारे ट्रम्प प्रशासनको वार्ता यो यात्राको अर्को महत्वपूर्ण पाटो हो। साउदी अरब र यूएईले इरानविरुद्ध कडा नीति अख्तियार गर्न अमेरिकालाई समर्थन गरेका छन्। साउदी अरबले आफ्नै नागरिक आणविक कार्यक्रमका लागि अमेरिकी सहयोग मागेको छ, जुन पहिले इजरायलसँग सम्बन्ध सामान्यीकरणसँग जोडिएको थियो। तर, हाल यो शर्त हट्ने सम्भावना देखिएको छ।

ट्रम्पले पर्सियन गल्फलाई ‘अरेबियन गल्फ’ नामकरण गर्ने सम्भावित घोषणाले इरानको तीव्र विरोध निम्त्याउन सक्छ। यस्तो कदमले क्षेत्रीय तनाव थप बढ्ने जोखिम छ।

आर्थिक अवसर र सम्भावित घोषणा

अबु धाबी कमर्सियल बैंककी मुख्य अर्थशास्त्री मोनिका मलिकका अनुसार यो यात्रामा तेल, हतियार, सेमिकन्डक्टर निर्यात र लगानी सम्बन्धी ठूला घोषणाहरू हुने अपेक्षा छ। ट्रम्पले गल्फ राष्ट्रहरूको एल्यूमिनियम र स्टील निर्यातमा लाग्दै आएको १०% कर हटाउन सक्ने सम्भावना पनि छ, जसले यी राष्ट्रको अर्थतन्त्रलाई थप बलियो बनाउनेछ।

क्षेत्रीय र वैश्विक प्रभाव

यो यात्राले मध्यपूर्वमा अमेरिकाको प्रभाव, व्यापार सम्बन्ध र क्षेत्रीय स्थायित्वमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ। इजरायल-गाजा युद्धविराम वार्तामा प्रगति भएमा यो यात्रा शान्ति प्रक्रियामा कोसेढुंगा साबित हुन सक्छ। तर, आणविक कूटनीति र तेल मूल्य सम्बन्धी निर्णयहरूले विश्व बजार र भूराजनीतिमा नयाँ तरंग ल्याउन सक्ने विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ।

ट्रम्पको यो कदमले मध्यपूर्वको भविष्य र वैश्विक अर्थतन्त्रमा कस्तो प्रभाव पार्छ, त्यो आगामी दिनमा प्रष्ट हुनेछ।

स्रोत: CNBC, ९ मे २०२५