दसैँको अफर भन्दै खाता रित्त्याउने जाल, कसरी जोगिने ?

काठमाण्डौ । मोबाइलमा दसैँको उपहार जितेको सन्देश आउन सक्छ। फोन गर्ने व्यक्तिले आफूलाई बैंकको कर्मचारी बताउँदै ‘तपाईंको खाता ब्लक हुँदैछ’ भन्न सक्छ। अर्को व्यक्तिले पैसा पठाइदिने भन्दै क्यूआर कोड स्क्यान गरेर पिन हाल्न लगाउन सक्छ। आकर्षक अवसर वा तत्काल समाधानजस्ता देखिने यिनै प्रस्ताव डिजिटल ठगीका पासो बन्न सक्छन्।

नेपाल राष्ट्र बैंकले दसैँका बेला डिजिटल कारोबारमा विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ। वित्तीय चेतनाका लागि २०८३ कात्तिक ३ मा जारी सन्देशमा केन्द्रीय बैंकले चाडबाडमा बैंकका शाखा बन्द हुने मौका छोपेर ठगहरू सक्रिय हुन सक्ने भन्दै आफ्नो खाताको गोप्य विवरण सुरक्षित राख्न सचेत गराएको हो।

राष्ट्र बैंकको सन्देश छ—एउटा सानो असावधानीले मिहिनेतको कमाइ जोखिममा पर्न सक्छ।

उपहारको लोभ र खाता बन्द हुने डर दुवैबाट सावधान

दसैँ अफर, उपहार वा बोनस पाउने प्रलोभन देखाएर अपरिचित व्यक्तिले पठाएका लिङ्क नखोल्न राष्ट्र बैंकले आग्रह गरेको छ। त्यस्तै, मोबाइल बैंकिङ वा बैंक खाता ब्लक भएको भन्दै आउने शङ्कास्पद फोन र मेसेजको भरमा कुनै विवरण उपलब्ध नगराउन तथा त्यस्ता सन्देशका लिङ्कमा क्लिक नगर्न सचेत गराएको छ।

यस्ता सन्देशले प्रयोगकर्तालाई सोच्ने समय नदिई तत्काल प्रतिक्रिया दिन प्रेरित गर्न सक्छन्। पुरस्कार गुम्ने लोभ वा खाता बन्द हुने डरमा हतार गर्दा गोप्य विवरण अरूको हातमा पुग्ने जोखिम हुन्छ। खाता वा सेवाको अवस्थाबारे शङ्का लागे बैंकको आधिकारिक माध्यमबाट पुष्टि गर्नु सुरक्षित उपाय हो।

ओटिपी माग्ने व्यक्ति बैंकको कर्मचारी हुँदैन

राष्ट्र बैंकले ओटिपी, युजरनेम, पासवर्ड र पिन कोड कसैलाई नदिन स्पष्ट आग्रह गरेको छ। बैंकले फोन गरेर यस्ता गोप्य विवरण कहिल्यै नमाग्ने उसको सन्देशमा उल्लेख छ।

त्यसैले फोन गर्ने व्यक्तिले बैंककै कर्मचारी भएको दाबी गरे पनि गोप्य विवरण उपलब्ध गराउनु हुँदैन। खाता खुलाइदिने, मोबाइल बैंकिङ सञ्चालन गरिदिने वा बोनस जम्मा गरिदिने बहानाले यस्तो विवरण मागिएको छ भने सावधान हुनुपर्छ।

पैसा पाउने भन्दै क्यूआर स्क्यान गरेर पिन नहाल्नुस्

कसैले पैसा पठाइदिन्छु भन्दै क्यूआर कोड स्क्यान गर्न र पिन हाल्न लगाए त्यसो नगर्न राष्ट्र बैंकले सचेत गराएको छ।

यहाँ बुझ्नुपर्ने मुख्य कुरा कारोबारको दिशा हो। पैसा प्राप्त गर्ने अपेक्षामा आफूले भुक्तानी स्वीकृत गरिरहेको हुन सक्छ। त्यसैले क्यूआर स्क्यान गरेपछि देखिने विवरणमा रकम कसलाई जाँदै छ र आफूले के स्वीकृत गर्दै छु भन्ने नबुझी पिन हाल्नु हुँदैन।

ठगीको शङ्का लागे तत्काल खबर गर्नुस्

ठगीमा परेको वा खातामा शङ्कास्पद गतिविधि देखिएको अवस्थामा तुरुन्त आफ्नो बैंकको चौबीसै घण्टा उपलब्ध ग्राहक सेवा नम्बर वा नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोमा सम्पर्क गर्न राष्ट्र बैंकले आग्रह गरेको छ।

सम्पर्कका लागि बैंकको आधिकारिक वेबसाइट, एप वा अन्य प्रमाणित माध्यममा रहेको नम्बर प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ। ठगीको शङ्का लागेको फोन वा मेसेजमै दिइएको नम्बरमा भर पर्दा थप जोखिम हुन सक्छ।

चाडपर्वको व्यस्तता, किनमेलको हतार र अफरको आकर्षणबीच डिजिटल कारोबार गर्दा केही क्षण रोकिएर विवरण जाँच्नु नै बचत सुरक्षित राख्ने महत्वपूर्ण बानी हो। राष्ट्र बैंकले पनि यही सन्देश दिएको छ—“सचेत बनौँ, ढुक्कले दसैँ मनाऔँ।”