अमेरिकामा बबाल: सीईओ प्रेममा फसे, लगानीकर्ताको करोडौं डलर क्षणभरमै स्वाहा !

काठमाण्डौ । एआई चिप निर्माता एनभिडियाका सहसंस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुआङले विवाहबाहिरको सम्बन्ध स्वीकार गरेपछि कम्पनीको नेतृत्व र सूचना सुरक्षामाथि एकैपटक प्रश्न उठेको छ। हुआङ विदेशी गुप्तचर गतिविधिको निशानामा परेका थिए कि थिएनन् भन्ने पत्ता लगाउन एनभिडियाको सञ्चालक समितिले आइतबार स्वतन्त्र छानबिन घोषणा गरेको हो।

कर्मचारीलाई पठाएको सन्देशमा हुआङले आफ्नी पत्नीप्रति बेइमानी गरेको स्वीकार गर्दै परिवार र सहकर्मीसँग क्षमा मागेका छन्। उनले सम्बन्धमा रहेकी व्यक्तिको नाम खुलाएका छैनन्। एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार उनकी पत्नी लोरी हुआङ हुन्। द न्यूयोर्क टाइम्सले भने सम्बन्धमा जोडिएकी महिलालाई सिंगापुरस्थित मेगास्पिडकी पूर्वकार्यकारी एलिस हुआङका रूपमा चिनाएको छ। मेगास्पिड एनभिडियाका एआई चिप किन्ने कम्पनी हो।

एनभिडिया ओरालो लाग्दा वाल स्ट्रिट उकालो

शुक्रबार १८६.६४ डलरमा बन्द भएको एनभिडियाको सेयर सोमबार १७३.०७ डलरमा खुल्यो। यो अघिल्लो बन्द मूल्यभन्दा ७.२७ प्रतिशत कम हो। कारोबारका क्रममा सेयर १७०.२४ डलरसम्म झर्‍यो, जुन शुक्रबारको बन्द मूल्यभन्दा ८.७९ प्रतिशत तल हो। त्यसपछि केही सम्हालिएर १७८.६७ डलरमा बन्द भयो। रोयटर्सका अनुसार दिनभरको ४.२७ प्रतिशत गिरावटले कम्पनीको बजार पुँजीकरण करिब १९० अर्ब अमेरिकी डलर घटायो।

सोमबार एसएन्डपी ५०० करिब २.३ प्रतिशत, डाउ जोन्स २.२ प्रतिशत र नास्डाक कम्पोजिट २.७ प्रतिशत बढे। गत बिहीबार एआई क्षेत्रमा भइरहेको खर्चबारे लगानीकर्ताको चिन्ताबीच एनभिडियाको सेयर ९.२६ प्रतिशत घटेको थियो। सोमबार भने समग्र बजार फर्किँदा पनि एनभिडियामा बिक्रीको दबाब देखियो।

छानबिनको केन्द्रमा चिप र संवेदनशील सूचना

द न्यूयोर्क टाइम्सको रिपोर्टलाई उद्धृत गर्दै एपीले अमेरिकी गुप्तचर निकायले एलिस हुआङले बेइजिङका लागि सूचना संकलन गरेको निष्कर्ष निकालेको जनाएको छ। चीनको विदेश मन्त्रालयले सोमबार उक्त आरोपलाई आधारहीन भन्दै खारेज गरेको छ। एनभिडियाको बोर्डले पनि अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा वा कम्पनीका गोप्य सूचनामा सम्झौता भएको ठान्ने आधार अहिलेसम्म नरहेको जनाएको छ। बाह्य कानुनी सल्लाहकारको सहयोगमा स्वतन्त्र सञ्चालकहरूको समितिले छानबिन गर्नेछ। बोर्डले हुआङ र उनको नेतृत्व टोलीमाथि विश्वास कायम रहेको जनाएको छ।

मेगास्पिडमाथि चीनतर्फ पठाउन प्रतिबन्धित उन्नत एआई चिपमा बेइजिङलाई पहुँच दिलाउन सघाएको आशंकामा अमेरिकी अधिकारीहरूले यसअघि नै निगरानी गरेका थिए। अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका तीन समितिका अध्यक्षले हुआङलाई नोभेम्बर १८ मा बन्द बैठकमा उपस्थित भएर एलिससँगको सम्पर्क र कम्पनीले संवेदनशील सूचना जोगाउन अपनाएका उपायबारे जानकारी दिन आग्रह गरेका छन्।

सोमबार बजार बन्द भएपछि क्यालिफोर्नियाको सान होजे संघीय अदालतमा एनभिडिया र हुआङविरुद्ध सामूहिक मुद्दाका रूपमा अघि बढाउन माग गरिएको उजुरी पनि दर्ता भयो। उजुरीकर्ताले सम्बन्ध र त्यससँग जोडिएको जोखिमबारे कम्पनीले लगानीकर्तालाई पर्याप्त जानकारी नदिएको आरोप लगाएका छन्।

खुल्दा ७.२७ प्रतिशत घटेको सेयरमा सर्किट कसरी गणना हुन्छ?

अमेरिकी बजारमा व्यक्तिगत सेयरको कारोबार रोक्न लिमिट अप–लिमिट डाउन (LULD) प्रणाली लागू हुन्छ। एनभिडियाजस्ता ३ डलरभन्दा माथि कारोबार हुने पहिलो श्रेणीका सेयरमा नियमित सत्रको अधिकांश समय सन्दर्भ मूल्यको दुवैतर्फ ५ प्रतिशतको सीमा हुन्छ। पहिलो सन्दर्भ मूल्य सामान्यतया सोही दिनको उद्घाटन मूल्यबाट तय हुन्छ। त्यसपछि अघिल्ला पाँच मिनेटका योग्य कारोबारको औसतका आधारमा सन्दर्भ मूल्य अद्यावधिक हुन्छ। खरिद वा बिक्रीको कोटेसन सीमामा अड्किएको अवस्था १५ सेकेन्डसम्म कायम रहे सम्बन्धित एक्सचेन्जले पाँच मिनेटका लागि कारोबार रोक्छ। त्यसैले अघिल्लो बन्द मूल्यभन्दा ७.२७ प्रतिशत तल खुलेको तथ्यबाट मात्रै कारोबार रोकियो कि रोकिएन भन्ने निर्धारण हुँदैन।

समग्र बजार रोक्ने सर्किटको आधार भने एसएन्डपी ५०० हो। अघिल्लो बन्दको तुलनामा यो सूचक ७, १३ वा २० प्रतिशत घट्दा समय र तहअनुसार बजारव्यापी रोक लागू हुन्छ।