वैज्ञानिकहरूको अध्ययनः विश्वव्यापी विपत्तिका बेला यो देश हुनेछ तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित

काठमाण्डौ । जलवायु परिवर्तन, आणविक युद्ध, महामारी तथा कृत्रिम बुद्धिमत्तासहितका विश्वव्यापी जोखिम बढिरहेका बेला ठूलो विपत्ति आइपरे तुलनात्मक रूपमा सबैभन्दा सुरक्षित रहने देश अस्ट्रेलिया हुन सक्ने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।

ग्लोबल च्यालेनजज् जर्नलमा प्रकाशित एक अध्ययनअनुसार विश्वका विभिन्न सम्भावित विनाशकारी जोखिमको सामना गर्ने क्षमता, भौगोलिक अवस्थिति, खाद्य उत्पादन, औद्योगिक क्षमता, आर्थिक अवस्था तथा शासन प्रणालीलगायतका आधारमा अस्ट्रेलियालाई सबैभन्दा बढी लचिलो देशका रूपमा पहिचान गरिएको हो।

जर्मनीको युनिभर्सिटी अफ हेगनका वातावरण वैज्ञानिक तथा अध्ययनका प्रमुख लेखक फ्लोरियन उलरिख येनका अनुसार विश्वव्यापी विपत्तिजन्य जोखिमको सामना गर्ने दृष्टिले अस्ट्रेलिया पृथ्वीको सबैभन्दा लचिलो स्थान हुन सक्ने देखिएको छ। यद्यपि कुनै पनि देश सबै प्रकारका विश्वव्यापी विपत्तिबाट पूर्ण रूपमा सुरक्षित नरहने अध्ययनले स्पष्ट पारेको छ।

तीन प्रकारका विश्वव्यापी जोखिम

वैज्ञानिकहरूले विश्वव्यापी विपत्तिजन्य जोखिमलाई मुख्यतः तीन समूहमा वर्गीकरण गरेका छन्।

अचानक सूर्यको प्रकाशमा कमी आउने अवस्था ज्वालामुखी विस्फोट, क्षुद्रग्रह ठोक्किँदा उत्पन्न धुलो तथा आणविक आक्रमणजस्ता घटनाबाट सूर्यको प्रकाश अवरुद्ध हुने अवस्था।

विश्वव्यापी पूर्वाधार क्षति भू–चुम्बकीय आँधी, साइबर आक्रमण, महामारी तथा उच्च उचाइमा हुने विद्युत्चुम्बकीय विस्फोटका कारण विद्युत्, यातायात र खाद्य उत्पादन प्रणाली प्रभावित हुने अवस्था।

विश्वव्यापी विनाशकारी जैविक जोखिम ठूलो जनसंख्यामा व्यापक क्षति पुर्याउन सक्ने महामारी तथा अन्य गम्भीर जैविक जोखिम। विपत्तिको अवस्थामा अत्यावश्यक सेवा सञ्चालनमा राख्न र नागरिकको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्न सक्ने देशलाई अध्ययनले बढी लचिलो मानेको छ।

Sponsored

Sponsored

अस्ट्रेलिया किन अगाडि ?

अस्ट्रेलियाको भौगोलिक एकान्तता यसको प्रमुख बलका रूपमा देखिएको छ। टापु राष्ट्र भएकाले आवश्यक परे बाह्य प्रभावबाट आफूलाई अलग राख्न तुलनात्मक रूपमा सहज हुने वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ।

त्यसैगरी अस्ट्रेलियामा पर्याप्त खाद्य उत्पादन, बलियो घरेलु उद्योग, ठूलो खानी क्षेत्र, उच्च आर्थिक क्षमता तथा तुलनात्मक रूपमा स्थिर लोकतान्त्रिक प्रणाली रहेको अध्ययनले औंल्याएको छ।

अध्ययनमा विश्वव्यापी विपत्तिको सामना गर्न सक्ने देशका लागि लोकतन्त्र, आर्थिक समृद्धि तथा कम असमानता, ठूलो औद्योगिक आधार, सरकारी प्रभाव, भौगोलिक एकान्तता, विकेन्द्रीकरण र विविधता, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा कम निर्भरता तथा नजिकका व्यापारिक साझेदारको अभावलाई महत्वपूर्ण मापदण्ड मानिएको छ।

न्युजिल्यान्डदेखि अर्जेन्टिनासम्म

अस्ट्रेलियापछि न्युजिल्यान्ड, जापान, स्विट्जरल्यान्ड र अर्जेन्टिनालाई पनि तुलनात्मक रूपमा बढी लचिलो देशका रूपमा अध्ययनले उल्लेख गरेको छ।

तर यी देशमा पनि विभिन्न जोखिम रहेको वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ। स्विट्जरल्यान्डबाहेक अन्य देशमा लामो समुद्री तट रहेकाले नजिकको क्षुद्रग्रहबाट उत्पन्न सुनामीको जोखिम रहन्छ। त्यस्तै, दक्षिणपूर्वी एसिया र दक्षिण अमेरिकाका केही ज्वालामुखी विस्फोट भएमा न्युजिल्यान्ड, जापान र अर्जेन्टिनासहितका देश प्रभावित हुन सक्ने अध्ययनमा उल्लेख छ।

अस्ट्रेलिया पनि पूर्ण सुरक्षित भने होइन

वैज्ञानिकहरूले अस्ट्रेलियालाई कुनै पनि विपत्तिबाट पूर्ण रूपमा सुरक्षित देश भनेका छैनन्। इन्धन, औषधि तथा मलजस्ता महत्वपूर्ण वस्तुका लागि अस्ट्रेलिया अझै अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा निर्भर छ। साथै, केही प्राकृतिक तथा विश्वव्यापी जोखिमबाट अस्ट्रेलिया पनि प्रभावित हुन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ।

त्यसैले अध्ययनको निष्कर्ष ‘अस्ट्रेलिया विपत्तिबाट अछुतो रहन्छ’ भन्ने नभई, विभिन्न प्रकारका विश्वव्यापी विनाशकारी जोखिमलाई समग्र रूपमा हेर्दा अन्य देशको तुलनामा अस्ट्रेलिया बढी लचिलो र तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित हुन सक्ने भन्ने हो।