ट्रम्पसँग चिढिए जेलेन्स्की, रुसी इन्धन सम्झौता र स्टारलिंक अवरोधले युक्रेन दबाबमा

 

काठमाण्डौ । युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको पछिल्लो रुस नीतिप्रति गम्भीर असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आफूले अमेरिकाबाट ‘धोका पाएको’ अनुभूति गरेको बताएका छन्।

रुससँगको इन्धन कारोबार, युक्रेनी सेनाले प्रयोग गर्दै आएको स्टारलिंक सेवामा अचानक लगाइएको सीमा र अमेरिकी गुप्तचर सहयोगको भविष्यबारे बढेको अनिश्चितताले किएभ र वासिङ्टनबीचको सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बनेको छ।

बेलायती सञ्चारकर्मी पियर्स मोर्गनको ‘पियर्स मोर्गन अनसेन्सर्ड’ कार्यक्रममा बोल्दै जेलेन्स्कीलाई ट्रम्प प्रशासनबाट आफूले धोका पाएको महसुस गरेको हो भनेर सोधिएको थियो। जवाफमा उनले ‘हो’ भन्दै अमेरिकाजस्तो बलियो साझेदार टाढिँदै गएकोमा दुःख व्यक्त गरे।

ट्रम्प प्रशासनले रुससँग डिजेल इन्धनसम्बन्धी व्यवस्था अघि बढाएपछि जेलेन्स्की झनै असन्तुष्ट बनेका हुन्। उनले यस्तो कदमले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र क्रेमलिनलाई राजनीतिक लाभ पुर्‍याएको बताएका छन्।

जेलेन्स्कीका अनुसार मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा रहेको मुलुक कुनै एक पक्षतर्फ ढल्किँदा त्यसले शान्ति प्रयासलाई कमजोर बनाउँछ।

स्टारलिंकमा सीमा, युक्रेनी ड्रोन अभियान प्रभावित

युक्रेनका लागि थप चिन्ताको विषय बनेको छ– स्टारलिंक।

युक्रेनी अधिकारीहरूले अमेरिकी कम्पनी स्पेसएक्ससँग सम्बन्धित स्टारलिंक/स्टारसिल्ड सेवामा अचानक लगाइएको गतिसम्बन्धी सीमाका कारण केही सैन्य ड्रोन अभियान प्रभावित भएको बताएका छन्।

सैन्य प्रयोजनमा प्रयोग हुने टर्मिनलमा गति सीमित भएपछि अग्रपंक्तिभन्दा पछाडि रहेका लक्ष्यमा पुग्ने ड्रोन तथा रुसी शाहेद ड्रोन रोक्न प्रयोग हुने इन्टरसेप्टर ड्रोनको प्रभावकारितामा असर पर्ने जोखिम बढेको छ।

जेलेन्स्कीले उक्त निर्णयलाई ‘ठूलो गल्ती’को संज्ञा दिँदै यसले मानवीय क्षति बढाउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

स्पेसएक्स प्रमुख एलन मस्कले भने सैन्य तथा सरकारी प्रयोजनमा प्रयोग हुने स्टारसिल्ड सेवाको नियन्त्रण अमेरिकी सरकारसँग रहेको बताएका छन्। व्यावसायिक स्टारलिंकलाई आक्रामक सैन्य अभियानका लागि प्रयोग गर्न नदिइने स्पेसएक्सको पुरानो नीति रहँदै आएको छ।

गुप्तचर सहयोगमाथि पनि प्रश्न

स्टारलिंक विवादसँगै अमेरिकाले युक्रेनसँग गुप्तचर सूचना आदानप्रदान सीमित गर्न सक्ने आशंकाले पनि किएभलाई दबाबमा पारेको छ।

रुसी ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको सम्भावित प्रक्षेपण, लक्ष्य र आक्रमण समयबारे अमेरिकी तथा पश्चिमी सूचनाले युक्रेनको हवाई प्रतिरक्षामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ।

युक्रेनी पक्षले लगातार केही रुसी आक्रमणअघि समयमै पश्चिमी चेतावनी नपाएको गुनासो गरेको छ। अमेरिकी पक्षले भने औपचारिक रूपमा गुप्तचर सहयोग पूर्णरूपमा रोकेको पुष्टि गरेको छैन।

रुसी आक्रमण जारी, लाखौं विद्युत्विहीन

अमेरिका–युक्रेन सम्बन्धमा तनाव बढिरहेका बेला रुसले युक्रेनी ऊर्जा पूर्वाधारमाथिको आक्रमण तीव्र बनाएको छ।

किएभ र खार्किभसहित विभिन्न क्षेत्रमा भएको ठूलो मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमणपछि लाखौं मानिस विद्युत् सेवाबाट वञ्चित भएका छन्। पछिल्लो आक्रमणमा प्रमुख विद्युत् केन्द्र तथा सबस्टेशनहरू प्रभावित भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

ट्रम्पले यसअघि ऊर्जा पूर्वाधारमाथिको आक्रमण रोक्ने किसिमको युद्धविरामको चर्चा गरेका थिए। तर त्यसबारे रुस र युक्रेनबीच स्पष्ट तथा औपचारिक सहमति भएको पुष्टि भएको छैन।

युरोपतिर सहयोग खोज्दै जेलेन्स्की

अमेरिकासँगको सम्बन्धमा बढ्दो अनिश्चितताबीच जेलेन्स्कीले युरोपेली मुलुकसँग सैन्य तथा राजनीतिक सहयोग बढाउने प्रयास तीव्र पारेका छन्।

बेलायत भ्रमणका क्रममा उनले प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नह्याम र राजा चार्ल्स तृतीयसँग भेट गरेका छन्। बेलायतले युक्रेनको हवाई प्रतिरक्षा बलियो बनाउन थप सैन्य सहयोग तथा क्षेप्यास्त्र आपूर्ति तीव्र पार्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

रुससँग अमेरिकी इन्धन सम्बन्ध, स्टारलिंकमा आएको अवरोध र गुप्तचर सहयोगको भविष्यबारे अन्योलले अहिले युक्रेनका लागि युद्धभूमिभन्दा बाहिर अर्को ठूलो रणनीतिक चुनौती खडा गरेको छ।

अमेरिकी समर्थन थप कमजोर हुँदै गए युक्रेनका लागि रुसी आक्रमण रोक्ने मात्रै होइन, लामो समयसम्म युद्धलाई धानिराख्ने क्षमता नै थप दबाबमा पर्न सक्ने संकेत देखिएको छ।