सिड्नीमा आप्रवासनको आक्रोश र पेरिसमा महँगीको विद्रोह, एशिया बन्नसक्छ विश्वको रोजाई

काठमाण्डौ। पेरिसमा महँगीविरुद्धको जुलुस सकिँदै गर्दा प्रहरीसँग झडप भयो। इटालीको टुरिनमा विद्यार्थी, श्रमिक र किसान एउटै जुलुसमा उत्रिए। अल्बानियाको तिरानामा प्रहरीले पानीको फोहोरा चलायो। स्पेनमा बुधबारको आमहडतालका लागि बार्सिलोनासहित क्याटालोनियाले सार्वजनिक यातायातको न्यूनतम सेवा तोकिसकेको छ। यता अस्ट्रेलियाको सिड्नीमा आप्रवासन घटाउन माग गर्ने र त्यसको विरोध गर्ने समूह आइतबार सडकमा उत्रिए।

घटनाहरू एकै सातामा भए पनि तिनका मुद्दा फरक छन्। फ्रान्स र इटालीमा क्रयशक्ति र सार्वजनिक सेवाको प्रश्न चर्किएको छ। स्पेन र पोर्चुगलमा महँगो आवासले असन्तोष बढाएको छ। सिड्नीमा आप्रवासन नीतिमाथिको ध्रुवीकरण सडकमा देखियो। युरोपका प्रमुख सहरमा बारम्बार प्रदर्शन भइरहँदा एउटा आर्थिक प्रश्न पनि उठेको छ। यात्रुहरूले युरोपको सट्टा एसियाका गन्तव्य रोज्न थाल्लान्?

पेरिसदेखि बार्सिलोनासम्म कहाँ के भइरहेको छ?

फ्रान्स। नोभेम्बर ७ मा देशभर १ लाख ४६ हजार जना प्रदर्शनमा सहभागी भएको गृह मन्त्रालयको गणना छ। त्यसमध्ये ४६ हजार पेरिसमा थिए। युवा संगठनहरूको संयुक्त मोर्चाले भने देशभर २ लाख ५० हजार सहभागी भएको दाबी गरेको छ। नोभेम्बर ५ को प्रदर्शनमा सरकारी गणना ५ लाख ७५ हजार र आयोजकको दाबी १६ लाख थियो। शनिबार पेरिसको मुख्य जुलुस शान्तिपूर्ण रूपमा अघि बढे पनि भीड तितरबितर हुने बेला तनाव भयो। गृह मन्त्रालयका अनुसार त्यस दिन देशभर २३२ जना पक्राउ परे। प्रधानमन्त्री सेबास्तियाँ लकोर्नुले नोभेम्बर ९ मा क्रयशक्ति र तलबबारे छलफल गर्न श्रमिक तथा रोजगारदाता प्रतिनिधिको बैठक बोलाएका छन्। 

स्पेन। महँगो भाडा र आवासको पहुँचलाई लिएर अक्टोबरदेखि प्रदर्शन भएका छन्। नोभेम्बर ११ का लागि देशव्यापी आमहडताल आह्वान गरिएको छ। क्याटालोनिया सरकारले बार्सिलोना मेट्रो, बस, ट्राम र क्षेत्रीय रेललगायत सेवामा बिहान र साँझको व्यस्त समयमा सामान्य सेवाको २५ प्रतिशत न्यूनतम रूपमा चलाउने व्यवस्था गरेको छ। अन्य समयमा यात्रुवाहक सार्वजनिक यातायातका लागि न्यूनतम प्रतिशत तोकिएको छैन। 

इटाली। नोभेम्बर ७ मा टुरिनमा तीन हजारभन्दा बढी विद्यार्थी, शिक्षक, श्रमिक र किसान प्रदर्शनमा सहभागी भएको सार्वजनिक प्रसारक राईले जनाएको छ। बढ्दो जीवनयापन खर्च, ऊर्जा मूल्य र सैन्य खर्च प्रदर्शनका प्रमुख मुद्दा थिए। मिलान, बोलोन्या, जेनोआ र क्रेमोनामा पनि प्रदर्शन भए। त्यसको अघिल्लो साँझ त्रिएस्तेमा भएको झडपले राजनीतिक विवाद चर्काएको छ।

पोर्चुगल। लिस्बन र पोर्टोमा अक्टोबरमै महँगो आवास र बढ्दो जीवनयापन खर्चविरुद्ध प्रदर्शन भएका थिए। अब नोभेम्बर १४ मा दुवै सहरसहित देशका विभिन्न भागमा आवासको अधिकारका लागि प्रदर्शन आह्वान गरिएको छ। सार्वजनिक सेवाका कर्मचारीको हडताल नोभेम्बर २० का लागि तय छ। 

अल्बानिया। नोभेम्बर ७ मा तिरानामा विद्यार्थी र विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीले अलग-अलग प्रदर्शन गरे। शिक्षा मन्त्रालयअगाडि भेला भएका विद्यार्थीले आफ्नो आन्दोलन दलबाट स्वतन्त्र रहेको भन्दै विपक्षी समर्थकलाई मिसिन दिएनन्। पछि प्रधानमन्त्री कार्यालय नजिकै केही प्रदर्शनकारीले प्रहरीतर्फ ढुंगा, पटाका र पेट्रोल बम फ्याँकेपछि प्रहरीले पानीको फोहोरा प्रयोग गरेको अल्बानियाको सार्वजनिक प्रसारक आरटीएसएचले जनाएको छ।

नेदरल्यान्ड्स र जर्मनी। नोभेम्बर ६ मा एम्स्टर्डममा प्रदर्शनकारी माइक्रोसफ्टको निर्माणाधीन डेटा सेन्टर परिसरमा प्रवेश गरे। केही क्रेनमा चढे भने केहीको प्रहरीसँग झडप भयो। बर्लिनको बाहिरी क्षेत्रमा पनि डेटा सेन्टरविरुद्ध सानो प्रदर्शन भयो। ठूला डेटा सेन्टरको ऊर्जा खपत र वातावरणीय असरबारे बेलायत, आयरल्यान्ड, पोल्यान्ड, डेनमार्क र फिनल्यान्डसहित विभिन्न देशमा अभियानका कार्यक्रम घोषणा गरिएका थिए। 

एसीएलईडीको तथ्यांकमा आधारित अल जजिराको विश्लेषणले सेप्टेम्बर १५ देखि अक्टोबर ३० सम्म ३१ युरोपेली देशमा कम्तीमा सय जना सहभागी भएका १ हजार ७०० भन्दा बढी प्रदर्शन र दङ्गाका घटना अभिलेख गरेको छ। त्यसमध्ये १ हजार २०० भन्दा बढी फ्रान्समै थिए। सडकको असन्तोष धेरै देशमा देखिए पनि त्यसको तीव्रता फ्रान्समा सबैभन्दा बढी छ। यसको आर्थिक पृष्ठभूमि पनि छ। युरोस्ट्याटको प्रारम्भिक अनुमानमा अक्टोबरमा युरो क्षेत्रको वार्षिक मुद्रास्फीति ४ प्रतिशत र ऊर्जा मूल्यवृद्धि २०.८ प्रतिशत पुगेको छ। 

सिड्नीमा आप्रवासनको विवाद सडकमा

नोभेम्बर ८ मा भारी वर्षाका बीच सिड्नीमा ‘मार्च फर अस्ट्रेलिया’को आप्रवासनविरोधी प्रदर्शनमा हजारौं सहभागी भएको स्थानीय पत्रिका द डेली टेलिग्राफले जनाएको छ। आयोजकले ठूलो परिमाणको आप्रवासन रोक्न माग गरेका थिए। सिड्नी टाउन हलमा शरणार्थी अधिकार र सार्वजनिक आवासका पक्षधर समूहले प्रतिप्रदर्शन गरे। छुट्टै तनावका क्रममा प्रहरीले प्यालेस्टाइन समर्थक र वन नेसन पार्टीका केही समर्थकलाई अलग गरेको पत्रिकाले जनाएको छ। सहभागीको आधिकारिक प्रहरी गणना र नोभेम्बर ९ मा सहरभर सेवा अवरुद्ध भएको विवरण पुष्टि हुन बाँकी छ। 

युरोप जाने इच्छा घट्यो तर आगमन बढ्यो

युरोपेली ट्राभल कमिसनको अक्टोबर सर्वेक्षणमा सेप्टेम्बरदेखि डिसेम्बरसम्म युरोप जाने इच्छा व्यक्त गर्ने उत्तरदाता गत वर्षको ३८ प्रतिशतबाट ३४ प्रतिशतमा झरे। त्यही अवधिमा विदेश यात्रा गर्ने समग्र इच्छा पनि ५५ प्रतिशतबाट ५० प्रतिशतमा झर्‍यो। अर्थात् लामो दूरीको यात्रा गर्ने सोच नै कमजोर भएको छ। त्यस्तो यात्रा सोचिरहेका उत्तरदातामध्ये करिब दुईतिहाइको रोजाइमा युरोप कायमै छ। सर्वेक्षणले प्रदर्शनकै कारण यात्रु युरोपबाट एसियातिर सरेको देखाउँदैन। 

वास्तविक आगमनको पछिल्लो उपलब्ध चित्र फरक छ। कमिसनको तेस्रो त्रैमासिक प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२६ को गर्मीयाममा युरोपमा विदेशी पर्यटक आगमन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिभन्दा ३ प्रतिशत बढ्यो। स्पेनमा ५ प्रतिशत, फ्रान्समा ३ प्रतिशत र इटालीमा १ प्रतिशत वृद्धि देखियो। पोल्यान्डमा ११ प्रतिशत र मोन्टेनेग्रोमा १० प्रतिशत वृद्धि भयो। त्यसैले कुनै चर्चित सहरमा यात्रा कठिन भए पहिलो विकल्प अर्को युरोपेली गन्तव्य पनि हुन सक्छ। यी आगमन तथ्यांकले भने अक्टोबर र नोभेम्बरका ठूला प्रदर्शनपछिको बुकिङ समेट्दैनन्। 

एसियाका लागि अवसर कति?

संयुक्त राष्ट्रसंघीय पर्यटन निकायका अनुसार सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा युरोपको अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक आगमन ३ प्रतिशत बढ्दा एसिया–प्रशान्तको वृद्धि १ प्रतिशत थियो। उत्तरपूर्वी एसियामा ३ प्रतिशत वृद्धि भए पनि दक्षिण एसियामा ५ प्रतिशत र दक्षिणपूर्वी एसियामा १ प्रतिशत गिरावट आयो। जापानले सेप्टेम्बरमा ३१ लाखभन्दा बढी विदेशी आगन्तुक पायो, तर त्यो अघिल्लो वर्षको सोही महिनाभन्दा ५ प्रतिशत कम हो। उता बंगलादेशमा नोभेम्बर ४ मा ज्याला वृद्धिको माग गर्दै सडकमा उत्रिएका तयारी पोसाक उद्योगका श्रमिकलाई तितरबितर गर्न प्रहरीले अश्रुग्यास प्रयोग गर्‍यो। एसियाको आकर्षण र स्थिरता पनि गन्तव्यअनुसार फरक छ। 

नेपालमा भने पर्यटन बोर्डका अनुसार अक्टोबरमा १ लाख ३२ हजार ८१४ विदेशी पर्यटक आए। यो गत वर्षको सोही महिनाभन्दा ३.४ प्रतिशत बढी हो। पदयात्रा र प्रकृतिमा आधारित बिदा खोज्ने यात्रुका लागि नेपालसँग आफ्नै आकर्षण छ। युरोपमा तय भएको सहरी भ्रमणको विकल्प खोज्ने यात्रुले नेपाल रोज्ने सम्भावना भने हवाई भाडा, उडानको पहुँच र यात्राको कुल खर्चमा पनि भर पर्छ। अक्टोबरको आगमन वृद्धिबाट युरोपको प्रदर्शनले नेपाललाई थप पर्यटक पठाएको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। 

अहिले युरोपेली पर्यटनका लागि सबैभन्दा ठोस जोखिम प्रदर्शन हुने दिनको सेवा अवरोध हो। बार्सिलोनामा मेट्रो र रेलको सेवा खुम्चिँदा यात्रुले भ्रमणको मिति वा सहर फेर्न सक्छन्। त्यस्तो अवरोध दोहोरिएर होटल र उडान बुकिङमा लगातार गिरावट देखिए मात्रै युरोपको आकर्षणमा दीर्घकालीन असर परेको आकलन गर्न सकिन्छ।