सेयर बजारबाट कुन बेला एक्जिट हुने ? यी ५ नियम पछ्याए घाटा हुन्न !

काठमाण्डौ । धेरै लगानीकर्ताहरूले पैसा कहाँ लगाउने भन्नेमा ध्यान दिन्छन्, तर कहिले लगानीबाट बाहिरिने भन्ने विषयलाई भने बेवास्ता गर्ने गरेका हुन्छन् । तर वित्तीय विज्ञहरू भन्छन्: लगानीबाट निस्कने समयको सही छनोट नै नाफा सुरक्षित गर्ने र घाटाबाट जोगिने प्रमुख आधार हो । समयमै योजना बनाएर एक्जिट नगरे लगानीकर्ताले कम्पाउन्डिङको फाइदा गुमाउन सक्छन् वा अनावश्यक जोखिम व्यहोर्न सक्छन् । त्यसैले लगानी गर्दा प्रवेशको योजना जस्तै निस्कने रणनीति पनि स्पष्ट हुनु आवश्यक छ ।

वित्तीय विज्ञहरूले लगानीबाट बाहिरिनुपर्ने पाँच महत्त्वपूर्ण कारण वा ‘गोल्डेन नियम’ बताएका छन्:

१. वित्तीय लक्ष्य पूरा भएपछि

लगानीको सबैभन्दा ठूलो उद्देश्य लक्ष्य प्राप्ति हो । चाहे घर किन्ने, छोराछोरीको पढाइ, विवाह खर्च वा अवकाश जीवनको तयारी, लक्ष्य पूरा भएपछि लगानीलाई क्रमशः कम जोखिम भएका साधनतर्फ सार्नुपर्छ । यसलाई डी–रिस्किङ भनिन्छ । यसो गर्दा अचानक बजारमा गिरावट आए पनि लक्ष्यमा नकारात्मक असर पर्दैन ।

२. लगातार कमजोर प्रदर्शन

यदि कुनै सेयर, म्युचुअल फण्ड वा लगानी साधनले २–३ वर्षसम्म निरन्तर खराब प्रदर्शन गरिरहेको छ भने त्यसमा बसिरहनु हुन्न । व्यवस्थापकको परिवर्तन, बजारको अस्थिरता वा कम्पनीको कमजोरी जस्ता कारणले प्रदर्शन घट्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा रकम फिर्ता गरी राम्रो प्रदर्शन गरिरहेका फण्डतर्फ लगानी सार्न विज्ञहरूको सुझाव छ ।

३. उद्देश्य वा जोखिम प्रोफाइलमा परिवर्तन

लगानी गर्दा रोजिएको फण्ड वा कम्पनीको उद्देश्य स्पष्ट हुनुपर्छ । तर समयक्रममा नियम परिवर्तन वा आन्तरिक कारणले जोखिमस्तर बढेमा त्यो तपाईंको लक्ष्यसँग मेल नखान सक्छ । यस्तो अवस्थामा लगानी निरन्तर राख्नु सटिक हुँदैन । उद्देश्य बदलेको वा जोखिम बढेको पत्ता लागेपछि तत्काल वैकल्पिक विकल्प रोज्नु बुद्धिमानी हुन्छ ।

४. आकस्मिक अवस्थाको आवश्यकता

आपतकालीन अवस्थामा पैसाको खाँचो परेमा लगानीको नियम तोड्नुपर्ने हुन्छ । यद्यपि यस्तो स्थिति आउनै नदिने उपायका लागि कम्तीमा ३–६ महिनासम्मको खर्च बराबरको इमरजेन्सी फण्ड छुट्याएर राख्न विज्ञहरू सल्लाह दिन्छन् । यसो गर्दा संकटका बेला लगानी सुरक्षित रहन्छ ।

५. कम्पनीको आधारभूत सूचकमा गिरावट

शेयर लगानीकर्ताका लागि कम्पनीको आधारभूत सूचक (नाफा, व्यवस्थापन, व्यवसाय मोडेल) घट्न थालेमा बाहिरिनु संकेत हो । लगातार घाटा गर्ने वा भविष्यमा सुधारको सम्भावना नदेखिने कम्पनीमा बसिरहनुले अझ ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ ।

निष्कर्ष

लगानीबाट बाहिरिने निर्णय हतारमा नभई लक्ष्य, जोखिम सहने क्षमता र लगानीको प्रदर्शन हेरेर गर्नुपर्छ । बजार चढ्दा वा ओरालो लाग्दा मात्र प्रतिक्रिया स्वरूप एक्सिट गर्नु दीर्घकालीन रूपमा घाटा निम्त्याउन सक्छ । योजनाबद्ध रूपमा तय गरिएको रणनीति अपनाउँदा मात्र लगानी सुरक्षित र लाभप्रद हुन्छ ।

👉 नोट: यो सामग्री सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो । वास्तविक लगानीका निर्णय गर्नुअघि वित्तीय विज्ञ वा सल्लाहकारसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ ।