सिएनएनको विश्लेषणः ट्रम्पको ‘१५ बुँदे शान्ति’ फेल, इरानले वार्ता नै अस्वीकार

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धलाई कम गर्न चाहे पनि ‘TACO’ (ट्रम्प सधैं पछि हट्छन्) गर्न सक्ने सम्भावना निकै कम रहेको सीएनएनको विश्लेषणले जनाएको छ।

ट्रम्पले इरानका पावर प्लान्टमा बमबारी गर्ने आफ्नो धम्कीलाई अस्थायी रूपमा स्थगित गरेका छन् र इरानसँग ‘१५ बुँदे सहमति’ भएको दाबी पनि गरेका छन्। तर इरानले यस्तो कुनै वार्ता नभएको भन्दै दाबीलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ।

मुख्य विवाद भने हर्मुजको सामुद्रिक साँघु (Strait of Hormuz) लाई लिएर छ। इरानले यो महत्वपूर्ण जलमार्ग बन्द गरेर विश्वको तेल आपूर्तिलाई बन्धक बनाएको अवस्था छ। ट्रम्पले साँघु खोल्न इरानलाई चेतावनी दिएका छन् भने इरानले अमेरिकी सहयोगी खाडी राष्ट्रहरूका पूर्वाधारमा आक्रमण गर्ने प्रतिवाद गरेको छ।

सीएनएनको विश्लेषणअनुसार यो युद्ध चौथो साता चलिरहेको छ। अमेरिका र इजरायलको संयुक्त सैनिक कारबाहीमा इरानी सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीसहित उच्च अधिकारीहरू मारिएका छन्। इरानको नौसेना, हवाई तथा स्थल सेनालाई ठूलो क्षति पुगेको छ। तर इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) ले पूर्ण नियन्त्रण लिएर झन् कडा अडान लिएको छ।

ट्रम्पको ‘TACO’ रणनीति (युद्धबाट पछि हटेर विजय घोषणा गर्नु) ले अमेरिकी मित्र राष्ट्र खाडी देशहरूलाई ठूलो जोखिममा पार्न सक्ने र इरानलाई आणविक हतियार निर्माणको बाटो खुला गर्न सक्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्। अर्कोतर्फ, थप सैनिक escalation वा खर्ग टापु कब्जाजस्ता स्थल अपरेसन गर्न अमेरिकी सेना अझै पूर्ण तयार छैन।

विश्लेषणमा भनिएको छ, “ट्रम्पले युद्धलाई ट्यारिफ जस्तै अन–अफ गर्न सक्दैनन्। दुवै पक्षलाई थप युद्धको भयानक लागत थाहा छ, तर हर्मुज साँघु बन्द गर्ने इरानको क्षमताले उसलाई ठूलो लाभ दिएको छ।”

ट्रम्पको अनिश्चित कुराकानीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारलाई प्रभावित पारिरहेको छ। पावर प्लान्ट हमला स्थगित गर्ने घोषणापछि तेलको मूल्य ११ प्रतिशत घटेको छ भने स्टक बजारमा सुधार देखिएको छ। तर यदि साँघु बन्द रह्यो भने विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी निम्तिन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

पाकिस्तानले दुवै पक्षबीच वार्ता आयोजना गर्न तयार रहेको बताएको छ। तर इरानको विकेन्द्रीकृत नेतृत्व र आईआरजीसीको कडा अडानले वार्ता कठिन बन्न सक्ने देखिन्छ। ट्रम्पले प्रस्ताव गरेको शान्ति शर्तमा इरानले आणविक कार्यक्रम र लामो दूरीका ब्यालिस्टिक मिसाइल पूर्ण रूपमा त्याग्नुपर्ने उल्लेख छ, जुन इरानका लागि अस्वीकार्य हुन सक्छ।

सीएनएनले निष्कर्ष निकालेको छ कि ट्रम्पसँग कुनै पनि राम्रो विकल्प छैन। थप युद्ध बढाउँदा असफलता निम्तिन सक्छ, स्थल युद्ध विगतका असफलताहरू दोहोर्‍याउन सक्छ र ‘TACO’ रणनीतिले मित्र राष्ट्रहरूलाई जोखिममा पार्न सक्छ।

यो युद्धले इरानी नागरिकहरूको मानवीय अवस्थालाई थप दयनीय बनाएको छ भने विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो प्रभाव पारिरहेको छ।

(स्रोत : सीएनएन)