घरजग्गा कारोबारमा उल्लेख्य सुधार, कुन ठाउँमा कति किनबेच ?

काठमाण्डौ  । घरजग्गा कारोबारमा सुधार देखिएको छ । केही समयको उतारचढावपछि अहिले घरजग्गा कारोबार विस्तारै सुधारतर्फ उन्मुख भएको देखिएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आर्थिक वर्ष २०७९/८० लाई आधार मानेर सार्वजनिक गरेको घरजग्गा कारोबारसम्बन्धी प्रतिवेदनले बजारमा यस्तो प्रवृत्ति देखिएको उल्लेख गरेको छ ।

प्रतिवेदनअनुसार घरजग्गा किनबेचमा मौसमीय प्रभाव स्पष्ट देखिन्छ । वर्षको सुरुवाती तीन महिनामा कारोबार कम हुने प्रवृत्ति छ भने तेस्रो र चौथो त्रैमासमा कारोबार उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने गरेको पाइन्छ ।

प्रदेशगत हिसाबले कारोबार संख्यामा मधेश प्रदेश सबैभन्दा अगाडि छ, त्यसपछि लुम्बिनी प्रदेश पर्छ । कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा भने कारोबार अपेक्षाकृत कम देखिएको छ ।

जग्गाको क्षेत्रफलका आधारमा पनि मधेश प्रदेशकै हिस्सा उच्च रहेको छ । महानगर र उपमहानगर क्षेत्रहरूमा ५ देखि १० आना आकारका घडेरीमा सबैभन्दा बढी कारोबार भएको छ ।

अधिकांश प्रदेशहरूमा १० देखि २५ आनासम्मका घडेरी किनबेच बढी हुने गरेको देखिए पनि मधेश प्रदेशमा २० आनाभन्दा ठूला प्लटमा कारोबार बढी भएको पाइएको छ ।

घोषित मूल्यका आधारमा भने बागमती प्रदेश अगाडि रहेको छ । कर्जा प्रवाहतर्फ हेर्दा आर्थिक वर्ष २०७८/७९ देखि २०८१/८२ सम्म घरजग्गा कर्जा करिब ७२.४१ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ भने आवासीय कर्जा पनि ६१.५५ प्रतिशतले बढेको छ । यसले घरजग्गा क्षेत्रमा बैंकिङ कर्जाको प्रयोग उल्लेखनीय रूपमा विस्तार भएको संकेत गर्छ ।

राजस्व संकलनमा भने ठूलो उतारचढाव देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को पहिलो त्रैमासमा घरजग्गाबाट २३.७ अर्ब रुपैयाँ राजस्व उठेको थियो। त्यसपछि घट्दै २०७९/८० को पहिलो त्रैमासमा यो ८.२ अर्ब रुपैयाँमा झरेको थियो ।

तर पछिल्लो समयमा भने सुधार देखिँदै गएको छ, र आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा यो करिब १५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ ।