वार्ता कि विनाश? इरानलाई ट्रम्पको एकहप्ते अल्टिमेटम

 

 

काठमाण्डौ ।  अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान तत्काल वार्तामा नफर्किए आगामी सातादेखि त्यहाँका पुल तथा विद्युत् केन्द्रहरूलाई निशाना बनाउने चेतावनी दिएका छन्।

अमेरिका र इरानबीच पुनः आक्रमण चर्किरहेका बेला ‘फक्स न्युज’को स्पेसल रिपोर्ट कार्यक्रममा बोल्दै ट्रम्पले सम्झौता गर्नुबाहेक इरानसँग अर्को विकल्प नरहेको दाबी गरे। उनले वार्तामा नआए आगामी साता इरानका लागि अवस्था अझ खराब हुने चेतावनीसमेत दिएका छन्।

अमेरिकी सेनाले इरानविरुद्ध नयाँ चरणको आक्रमण सुरु गर्नुका साथै इरानी बन्दरगाहमाथिको नौसैनिक नाकाबन्दी पुनः कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। अमेरिकी सेनाले हर्मुज जलडमरूमध्यमा व्यावसायिक पानीजहाजमाथि हुन सक्ने आक्रमण रोक्न इरानी सैन्य क्षमता कमजोर बनाउने उद्देश्यले कारबाही गरिएको जनाएको छ।

ट्रम्पले यसअघि हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै ढुवानी हुने कार्गोमा २० प्रतिशत शुल्क लगाउने प्रस्ताव अघि सारेका थिए। तर खाडी मुलुकहरूसँग ठूला व्यापार तथा लगानी सम्झौता गर्ने भन्दै उक्त प्रस्तावबाट पछि हटेका छन्। त्यसलगत्तै इरानी बन्दरगाहमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी भने पुनः सुरु गरिएको छ।

ट्रम्पका अनुसार अमेरिकी वार्ताकारहरूले इरानी पक्षलाई सम्झौता नगरे थप कडा सैन्य कारबाही सामना गर्नुपर्ने सन्देश पठाएका छन्। उनले ऊर्जा केन्द्रहरूलाई तत्कालभन्दा पनि पछिल्लो चरणको लक्ष्यका रूपमा राखिएको संकेत गरेका छन्।

पुल र विद्युत् केन्द्रजस्ता संरचनामाथि सामूहिक आक्रमण गर्ने धम्कीले अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनसम्बन्धी प्रश्नसमेत उठाएको छ। युद्धका क्रममा नागरिक संरचनामाथि आक्रमण गर्न नपाइने र आक्रमण सैन्य उद्देश्यमा मात्र सीमित हुनुपर्ने व्यवस्था छ। यद्यपि कुनै पुल वा संरचना प्रत्यक्ष सैन्य प्रयोजनमा प्रयोग भएको अवस्थामा त्यसको कानुनी हैसियत परिस्थितिअनुसार फरक हुन सक्छ।

पछिल्लो तनावका कारण हर्मुज क्षेत्रबाट हुने तेल तथा ग्यास ढुवानी उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य करिब १५ प्रतिशत बढेर प्रतिब्यारेल ८५ अमेरिकी डलर आसपास पुगेको Reuters ले जनाएको छ। यो जलमार्गबाट सामान्य अवस्थामा विश्वको करिब पाँच भागको एक भाग तेल तथा ग्यास ढुवानी हुने गर्छ।