त्रिशूली-३ ‘ए’बाट भोलि ‘राम्रो समाचार’ आउँदैछ !

काठमाडौँ। भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीपछि सबैभन्दा जटिल बनेको माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको भूमिगत विद्युत्‌गृहसम्म पुग्ने प्रयास निर्णायक मोडमा पुगेको छ। उद्धार कार्यमा प्रत्यक्ष खटिएका सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद सागर ढकालले शुक्रबारसम्म ‘इन्जिनियरिङ हिसाबले राम्रो समाचार’ सुनाउन सकिने आशा व्यक्त गरेका छन्।

उद्धार टोलीले झन्डै सानो पहाडसरह थुप्रिएको २० हजार घनमिटरभन्दा बढी बोल्डर, लेदो र अन्य भग्नावशेष हटाइसकेको ढकालले जनाएका छन्। उनका अनुसार विद्युत्‌गृहसम्म पुग्ने पहुँचमार्ग खुलाउन अब करिब पाँच प्रतिशत काम मात्र बाँकी छ।

यद्यपि उनले बाँकी कामको मात्रा कम देखिए पनि परिणाम सुनिश्चित भइनसकेको स्पष्ट पारेका छन्। उद्धार कार्यमा सामान्य अवरोधले समेत ठूलो जोखिम निम्त्याउन सक्ने भएकाले अन्तिम बिन्दुमा नपुग्दासम्म ढुक्क हुने अवस्था नरहेको उनको भनाइ छ।

“भोलिसम्म त्रिशूली–३ ‘ए’मा इन्जिनियरिङ हिसाबले राम्रो समाचार सुनाउन सकिन्छ कि भन्ने आशा छ,” ढकालले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, “सारा शक्ति रातदिन लगाउँदा आउन लागेको नतिजा हो। पाँच प्रतिशत काम बाँकी रहँदा पनि ढुक्क भने हुन सकिँदैन।”

उनले बिहीबार रातभर काम जारी रहने जानकारीसमेत दिएका छन्। राति २ बजेसम्म आफू उद्धारस्थलमै रहने र त्यसपछि सुरुङ तथा भूगर्भ इन्जिनियर श्रीराम न्यौपानेले कामको नेतृत्व गर्ने उनको भनाइ छ।

४०–४२ जना फसेको आशंका

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार बाढी आउँदा त्रिशूली–३ ‘ए’को भूमिगत विद्युत्‌गृहमा मर्मत तथा प्राविधिक काम गरिरहेका करिब ४० देखि ४२ जना सम्पर्कविहीन भएका छन्। उनीहरूमा अनुभवी प्राविधिक तथा कर्मचारीसमेत रहेको बताइएको छ। यद्यपि घटनाको समयमा सबै व्यक्ति विद्युत्‌गृहभित्रै थिए वा अन्यत्र गएका थिए भन्ने स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहले यसअघि त्रिशूली–३ ‘ए’मा ४२ जना बेपत्ता रहेको विवरण सार्वजनिक गरेका थिए। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सले स्थानीय स्रोतलाई उद्धृत गर्दै केबल एक्सेस सुरुङभित्र करिब ३५ देखि ४० जना हुन सक्ने उल्लेख गरे पनि त्यो संख्या स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि नभएको जनाएको छ।

बाढी आएको सुरुवाती चरणमा आयोजना क्षेत्रबाट २२१ जनालाई जीवितै उद्धार गरिएको थियो। तर भूमिगत विद्युत्‌गृहमा काम गरिरहेका भनिएका कर्मचारीसम्म पुग्ने मार्ग विशाल ढुंगा, बाक्लो लेदो र बाढीले बगाएर ल्याएको सामग्रीले बन्द गरेपछि पछिल्लो उद्धार अभियान अत्यन्त कठिन बनेको हो।

स्ल्याबले जगाएको आशा

उद्धार टोलीले मुख्य प्रवेशमार्गको संरचना तथा त्यहाँ देखिएको स्ल्याबको अवस्थालाई सकारात्मक संकेतका रूपमा लिएको छ। भू-प्राविधिक टोलीका अनुसार प्रवेशद्वारमा रहेको स्ल्याबले सुरुङभित्र ठूला ढुंगा पस्नबाट रोकेको हुन सक्ने अनुमान छ। यसले विद्युत्‌गृहभित्रको सुरक्षित क्षेत्रमा रहेका व्यक्तिहरूको अवस्था फरक हुनसक्ने आशा जगाएको हो। तर भित्रको वास्तविक अवस्था प्रत्यक्ष रूपमा हेर्न नसकिएकाले यसको पुष्टि हुन बाँकी छ।

उद्धार टोलीले यसअघि सुरुङसम्म हावा पुर्‍याउन पाँचवटा प्वाल बनाउनुका साथै जमेको पानी निकाल्ने काम गरेको थियो। केबल एक्सेस सुरुङ पत्ता लागेपछि अक्सिजन, क्यामेरा र उद्धारकर्मी पठाउन सकिने वैकल्पिक बाटो खुलेको थियो। मुख्य कार्यस्थल प्रवेशद्वारबाट करिब १८० मिटरभित्र रहेको अनुमान गरिएको छ।

सुरुङभित्र रहेका ठूला बोल्डरलाई नियन्त्रित विस्फोटबाट फुटाउँदै र एक्स्काभेटर तथा रक ब्रेकरको प्रयोगबाट सामग्री बाहिर निकाल्दै टोली अगाडि बढेको हो। तर ठूलो विस्फोटले सुरुङको संरचना र भित्र हुन सक्ने मानिसलाई जोखिम पार्ने भएकाले प्रत्येक ढुंगा फुटाउने काम सावधानीपूर्वक गर्नुपरेको छ।

‘सम्भव छैन’बाट ‘गरेर देखाउने’ चरणमा

ढकालले उद्धार सम्भव नहुने आशंका व्यक्त भइरहेका बेला प्राविधिक टोली परिणाम नजिक पुगेको दाबी गरेका छन्। उनको अभिव्यक्तिले झन्डै एक साताभन्दा लामो समयदेखि आफन्तको खबर कुरिरहेका परिवारमा नयाँ आशा सञ्चार गरेको छ।

तर यो आशा अहिले पनि उद्धारमार्ग खुल्ने प्राविधिक प्रगतिसँग सम्बन्धित छ, सुरुङभित्र रहेका भनिएका मानिसको अवस्थासँग होइन। सुरुङको अन्तिम अवरोध हटाएर उद्धारकर्मी भूमिगत विद्युत्‌गृहसम्म नपुगेसम्म त्यहाँ कति व्यक्ति छन् र उनीहरूको अवस्था के छ भन्ने निश्चित हुनेछैन।

यसैले ढकालको घोषणाले त्रिशूली–३ ‘ए’को कठिन उद्धार अभियानमा पहिलोपटक स्पष्ट समयसीमासहितको आशा देखाएको भए पनि अबको पाँच प्रतिशत काम नै सबैभन्दा संवेदनशील र निर्णायक हुनेछ। रातभरको प्रयास सफल भए शुक्रबार प्राविधिक टोली विद्युत्‌गृहसम्म पुग्ने मार्ग खोल्न सक्नेछ र त्यसपछि मात्रै दिनौँदेखि देशले प्रतीक्षा गरिरहेको वास्तविक समाचार बाहिर आउनेछ।