विद्युतीय सवारी आयातमा ७ अर्ब ३१ करोड बाहिरियो, दुई महिनाको व्यापार घाटा ३ खर्ब २५ अर्ब

-रविन ठकुरी

 

काठमाण्डौ । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनामा विद्युतीय सवारीसाधनको आयात उल्लेख्य देखिएको छ। साउन र भदौमा विभिन्न वर्गका ६ हजार ६४८ विद्युतीय सवारी आयात हुँदा करिब ७ अर्ब ३० करोड ७५ लाख रुपैयाँ बाहिरिएको छ। ती सवारीको आयातबाट सरकारले करिब ४ अर्ब ५० करोड २४ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको विवरणमा उल्लेख छ।

विद्युतीय सवारीको यो संख्यामा तयार सवारीसँगै अनएसेम्बल्ड अर्थात् नेपालमा जडान गरिने अवस्थामा भित्रिएका तीनपाङ्ग्रे सवारी पनि समावेश छन्। त्यसैले ६ हजार ६४८ वटैलाई विद्युतीय कार वा एसयूभीका रूपमा बुझ्न मिल्दैन।

उपलब्ध विवरणअनुसार दुई महिनामा २ हजार २४७ वटा अनएसेम्बल्ड विद्युतीय तीनपाङ्ग्रे सवारी आयात भएका छन्। तिनको आयात मूल्य २६ करोड ३ लाख रुपैयाँ छ। थप १ हजार ५६७ वटा तयार विद्युतीय तीनपाङ्ग्रे सवारीको आयात मूल्य ३४ करोड ७२ लाख रुपैयाँ छ। बाँकी २ हजार ८३४ वटा अन्य विद्युतीय सवारी आयातमा मात्रै करिब ६ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ। अर्थात् संख्याका आधारमा तीनपाङ्ग्रे सवारी बढी भए पनि आयात मूल्यको ठूलो हिस्सा अन्य विद्युतीय सवारीले ओगटेका छन्।

निर्यात बढ्यो, तर घाटा पनि बढ्यो

विद्युतीय सवारीको आयात बढेको यही अवधिमा मुलुकको समग्र आयात ४ खर्ब १ अर्ब ५१ करोड ९० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा ३ खर्ब ५ अर्ब १५ करोड ५१ लाख रुपैयाँको वस्तु आयात भएको थियो। यस आधारमा आयात करिब ३१.६ प्रतिशत बढेको छ।

निर्यात पनि अघिल्लो वर्षको ४७ अर्ब ३१ करोड ७७ लाख रुपैयाँबाट बढेर यस वर्ष ७६ अर्ब ५८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। निर्यातको वृद्धिदर करिब ६१.८ प्रतिशत रहे पनि रकमका आधारमा आयातको विस्तार धेरै ठूलो भएकाले व्यापार घाटा घट्न सकेन।

साउन–भदौमा व्यापार घाटा करिब ३ खर्ब २४ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो घाटा २ खर्ब ५७ अर्ब ८३ करोड ७४ लाख रुपैयाँ थियो। निर्यातले गति लिए पनि मुलुकले विदेशबाट खरिद गर्ने वस्तुको मूल्य अझ तीव्र रूपमा बढ्दा व्यापार घाटा करिब २६ प्रतिशत ले विस्तार भएको हो।

पेट्रोल र डिजेल सवारीको आयात पनि जारी

विद्युतीय सवारीसँगै परम्परागत इन्धनबाट चल्ने सवारीको आयात पनि रोकिएको छैन। उपलब्ध विवरणमा १ हजारदेखि १ हजार ५०० सीसी क्षमताका ५७८ पेट्रोल सवारी आयात भएको उल्लेख छ। तीमध्ये २२६ वटा अनएसेम्बल्ड र ३५२ वटा अन्य सवारी हुन्। दुवै वर्गको कुल आयात मूल्य करिब ७६ करोड ६९ लाख रुपैयाँ र तिनबाट संकलित राजस्व करिब १ अर्ब ६५ करोड ५ लाख रुपैयाँ छ।

त्यस्तै, विवरणमा समेटिएका १५ सय सीसीभन्दा माथिका विभिन्न वर्गका १०१ डिजेल सवारी आयात भएका छन्। तिनको संयुक्त आयात मूल्य करिब २८ करोड ६७ लाख रुपैयाँ छ भने राजस्व संकलन करिब ९६ करोड ९७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

दुई महिनामा ३७ वटा प्लगइन हाइब्रिड सवारी पनि भित्रिएका छन्। ती सवारीको आयातमा करिब २० करोड ७९ लाख रुपैयाँ खर्च भएको र करिब ४९ करोड ४० लाख रुपैयाँ राजस्व उठेको विवरणमा छ।

कृषियन्त्रमा १ अर्ब २२ करोडभन्दा बढी खर्च

सवारीबाहेक कृषिमा प्रयोग हुने यन्त्र तथा ट्र्याक्टरको आयात पनि उल्लेख्य छ। पहिलो दुई महिनामा पावर टिलर, मिनी टिलर र विभिन्न क्षमताका ट्र्याक्टर गरी ६ हजार ६३ युनिट आयात भएका छन्। उपलब्ध वर्गगत आँकडा जोड्दा तिनको आयात मूल्य करिब १ अर्ब २२ करोड ५६ लाख रुपैयाँ पुग्छ।

यसमा संख्या र आयात मूल्य दुवै हिसाबले फरक चित्र देखिन्छ। पावर टिलर र मिनी टिलर मात्रै ५ हजार ३९ युनिट भित्रिए पनि तिनको आयात मूल्य करिब १७ करोड ९७ लाख रुपैयाँ छ। अर्कोतर्फ १८ देखि ३७ किलोवाट क्षमताका ६२४ ट्र्याक्टरको आयातमै करिब ५८ करोड ६६ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ।

पहिलो दुई महिनाको व्यापार तथ्यांकले निर्यातमा सुधार देखाए पनि बढ्दो आयातका कारण बाह्य व्यापारमा दबाब कायमै रहेको देखाउँछ। सवारीसाधनतर्फ विद्युतीय प्रविधिको उपस्थिति बढेको छ, तर त्यससँगै यसको आयातमा बाहिरिने रकम र सरकारलाई प्राप्त हुने राजस्व पनि उल्लेख्य बनेको छ।