जानकीको हरेक १०० रुपैयाँ कर्जामध्ये झन्डै ६३ रुपैयाँ निष्क्रिय, प्रभुको खराब कर्जा दर एक वर्षमै अढाइ गुणा

काठमाण्डौ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाका पहिलो त्रैमासिक विवरणले कर्जा असुलीको दबाब संस्थापिच्छे निकै फरक रहेको देखाएका छन्। फाइनान्स कम्पनीमध्ये जानकीको खराब कर्जा दर एक वर्षमा थप बढेको छ भने पोखरा फाइनान्सको दर झन्डै आधा भएको छ। विकास बैंकतर्फ नारायणीको दर घटेको छ, तर तुलना गरिएका १६ विकास बैंकमध्ये अझै सबैभन्दा उच्च छ। वाणिज्य बैंकतर्फ भने प्रभु, एनआईसी एशिया, नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा र कुमारी चारै बैंकको खराब कर्जा दर अघिल्लो वर्षको सोही अवधिभन्दा माथि पुगेको छ।

उच्च खराब कर्जा दर भएका प्रमुख संस्था

संस्था	वर्ग	खराब कर्जा दर	अघिल्लो वर्षको सोही त्रैमास
जानकी फाइनान्स	फाइनान्स	६२.९२%	५३.८०%
नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक	विकास बैंक	४९.०१%	५७.०४%
पोखरा फाइनान्स	फाइनान्स	१९.४२%	३८.११%
प्रभु बैंक	वाणिज्य बैंक	१४.८०%	५.७८%
नेपाल फाइनान्स	फाइनान्स	१३.७४%	—
गुर्खाज फाइनान्स	फाइनान्स	१३.४५%	—
सिन्धु विकास बैंक	विकास बैंक	१२.१२%	—
एनआईसी एशिया बैंक	वाणिज्य बैंक	९.८१%	६.९९%
नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंक	वाणिज्य बैंक	८.८७%	६.६३%
कुमारी बैंक	वाणिज्य बैंक	८.७२%	६.९८%
हिमालयन बैंक	वाणिज्य बैंक	७.९८%	७.३९%
प्राइम कमर्सियल बैंक	वाणिज्य बैंक	७.१५%	५.८६%

(तालिका असोज मसान्तका उपलब्ध अपरिष्कृत त्रैमासिक विवरण र तिनमा आधारित तुलनात्मक रिपोर्टमा केन्द्रित छ। ड्यास भएका ठाउँमा अघिल्लो वर्षको तुलनात्मक अंक समावेश गरिएको छैन। संलग्न सूचीमा रहेका बेस्ट, रिलायन्स र सेन्ट्रल फाइनान्सको खराब कर्जा दर सोही त्रैमासको पढ्न सकिने विवरणबाट पुष्टि हुन नसकेकाले तालिकामा राखिएको छैन। )

फाइनान्समा जानकी र पोखराको चाल विपरीत

जानकी फाइनान्सको खराब कर्जा अनुपात ५३.८० बाट ६२.९२ प्रतिशत पुगेको छ। एक वर्षमा ९.१२ प्रतिशत बिन्दु बढेको यो दरले असोज मसान्तमा कुल कर्जाको प्रत्येक १०० रुपैयाँमध्ये झन्डै ६३ रुपैयाँ निष्क्रिय वर्गमा परेको देखाउँछ। कम्पनीले पहिलो त्रैमासमा ८५ लाख ८० हजार रुपैयाँ खुद घाटा पनि देखाएको छ। समीक्षा गरिएका १४ फाइनान्स कम्पनी समग्रमा करिब ३ करोड रुपैयाँ नाफामा फर्किँदा पनि जानकीको कर्जा गुणस्तर थप कमजोर भएको छ। 

पोखरा फाइनान्सको तस्वीर फरक छ। यसको खराब कर्जा दर ३८.११ बाट १९.४२ प्रतिशत मा झरेको छ। तर कुल कर्जाको झन्डै पाँच भागको एक भाग अझै निष्क्रिय छ र कम्पनीले यो त्रैमासमा पनि खुद घाटा देखाएको छ। अनुपातमा आएको सुधार कति टिकाउ छ भन्ने बुझ्न अब नगद असुली, कर्जाको पुनर्वर्गीकरण, अपलेखन र कुल कर्जाको आकारमा आएको परिवर्तन छुट्टाछुट्टै हेर्नुपर्छ।

विकास बैंकमा नारायणीको दर घट्यो तर अन्तर अझै ठूलो

नारायणी डेभलपमेन्ट बैंकको खराब कर्जा दर ५७.०४ बाट ४९.०१ प्रतिशत मा झरेको छ। त्यही अवधिमा कुल खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्था ७९.५० बाट ८६.५८ प्रतिशत पुगेको छ। यसले खराब कर्जाबापत बैंकले राखेको लेखा व्यवस्था अनुपातमा बढेको देखाउँछ। खराब कर्जा खाताबाट कति नगद उठ्यो भन्ने बुझ्न भने असुलीको छुट्टै विवरण चाहिन्छ।

समीक्षा गरिएका १६ विकास बैंकमध्ये नारायणीपछि सिन्धु विकास बैंकको १२.१२ प्रतिशत दर सबैभन्दा उच्च छ। दुई संस्थाबीच मात्रै ३६.८९ प्रतिशत बिन्दुको अन्तर छ। त्यही तुलनामा मितेरी विकास बैंकको खराब कर्जा दर ०.४१ प्रतिशत छ। एउटै वर्गभित्र पनि कर्जा गुणस्तरको अवस्था कति फरक छ भन्ने यो अन्तरले देखाउँछ।

वाणिज्य बैंकमा प्रभुको खराब कर्जा बढ्दा नोक्सानी व्यवस्थाले ढाक्ने हिस्सा घट्यो

प्रभु बैंकको खराब कर्जा दर एक वर्षमा ९.०२ प्रतिशत बिन्दु बढेर १४.८० प्रतिशत पुगेको छ। यही अवधिमा कुल खराब कर्जाको अनुपातमा कर्जा नोक्सानी व्यवस्था ११५.७१ बाट ७६.१३ प्रतिशत मा झरेको छ। जोखिमभारित सम्पत्तिको अनुपातमा कुल पुँजीकोष पनि १३.६० बाट ११.८३ प्रतिशत मा आएको छ। कर्जा गुणस्तर कमजोर हुँदै जाँदा नोक्सानी व्यवस्थाले ढाक्ने हिस्सा र पुँजीको अनुपात दुवै घट्नु प्रभुको विवरणमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने परिवर्तन हो। 

प्रभुपछि एनआईसी एशिया ९.८१ प्रतिशत, नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा ८.८७ प्रतिशत र कुमारी ८.७२ प्रतिशत छन्। यी तीन बैंकमा खराब कर्जा अनुपात क्रमशः २.८२, २.२४ र १.७४ प्रतिशत बिन्दु बढेको हो। २० वाणिज्य बैंकको औसत खराब कर्जा दर ०.७८ प्रतिशत बिन्दु बढ्दा पनि क्षेत्रको संयुक्त खुद नाफा करिब १९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। खुद ब्याज आम्दानी करिब १ प्रतिशत मात्रै बढेको र त्रैमासमा लेखिएको कर्जा क्षतिको खर्च अघिल्लो वर्षको तुलनामा घटेको तथ्यले नाफाको वृद्धिसँगै कर्जाको गुणस्तर छुट्टै पढ्नुपर्ने देखाउँछ।

दरमा जानकी अगाडि हुँदा रकममा पनि उही क्रम आउँछ ?

खराब कर्जा दरले कुनै संस्थाको कुल कर्जामध्ये निष्क्रिय वर्गमा परेको हिस्सा देखाउँछ। १० अर्ब रुपैयाँ कुल कर्जा भएको संस्थामा ५० प्रतिशत खराब कर्जा भए रकम ५ अर्ब हुन्छ। २०० अर्ब रुपैयाँ कुल कर्जा भएको बैंकमा १० प्रतिशत मात्रै खराब कर्जा भए पनि रकम २० अर्ब पुग्छ। त्यसैले ठूलो बैंकको खराब कर्जा दर कम देखिए पनि रुपैयाँमा त्यसको भार बढी हुन सक्छ।

रकमका आधारमा संस्थाहरूको क्रम निकाल्न एउटै मितिको सकल निष्क्रिय कर्जा रकम वा अनुपात गणना गर्न प्रयोग गरिएको सकल कुल कर्जा चाहिन्छ। वित्तीय विवरणमा देखाइएको ग्राहक कर्जाको लेखा मौज्दात र अनुपातको गणना आधार एउटै भएको पुष्टि नगरी त्यसमा खराब कर्जा दर गुणन गर्दा रकम गलत पर्न सक्छ। त्यसैले यो रिपोर्टको तुलना खराब कर्जा दरमा आधारित छ। 

अर्को त्रैमासमा जानकी र प्रभुका लागि मुख्य प्रश्न खराब कर्जा बढ्ने क्रम रोकिन्छ कि रोकिँदैन भन्ने हो। नारायणी र पोखराका लागि भने घटेको अनुपातसँगै नगद असुली बढेको छ कि छैन भन्ने तथ्य निर्णायक हुनेछ। खराब कर्जा दर, असुली, नोक्सानी व्यवस्था र पुँजीको चाल सँगै हेर्दा मात्रै सुधार कति टिकाउ छ भन्ने छुट्याउन सकिन्छ।