सेयर बजारमा ‘जिरो इन्भेष्टमेन्ट पोलिसीलाई ’ किन मानिन्छ ‘बेष्ट पोलिसी’ ? कसरी हुन्छ कम जोखिममा बढी नाफा ?

काठमाण्डौ । सेयर बजारमा धेरै लगानीकर्ताले आम रुपमा एउटा गुनासो गर्ने गरेको सुनिन्छ । धेरैजसो लगानीकर्ताले आफूले किने पछि सेयरको मूल्य घटेको र बेचेपछि बढेको गुनोसो गर्ने गरेका छन् । यही समस्याको समधान गर्ने उद्देश्यले सेयर कारोबार गर्ने एउटा रणनीति अर्थात संसारमा बेष्ट पोलिसि भनेर चिनिएको ‘जिरो इन्भेष्टमेन्ट पोलिसी’ प्रयोगमा रहेको छ ।

स्टक मार्केटमा प्राविधिकहरुले फिवोनासीको प्रयोगबाट मूल्य तथा सूचक अनुमान लगाउने बाहेक यो बजारमा कसैले पनि कुनै पनि कम्पनीको सेयर भाउ यति नै पुग्छ भनेर ठोकुवा गर्न सक्दैन । भैतिक रुपमा संसारमा जे जति विकास भएता पनि कुनै पनि कम्पनीको मुल्य घटेर यहि मूल्यमा र बढेर यहि मूल्यमा पुग्छ भनेर कसैले पनि भन्न सक्ने औजार अहिलेसम्म विकास भएको छैन ।

खासगरि, सेयर बजारमा लगानीकर्तामा दुई विषयले काम गरेको हुन्छ । पहिलो भनेको ‘लोभ’ हो । दोस्रो भनेको ‘डर’ हो । बजार जति बढ्दै जान्छ, लोभ पनि त्यति नै बढ्दै जान्छ । यस्तै, बजार जति घट्दै जान्छ त्यसरी नै लगानीकर्तामा डरको माहोल सिर्जना हुँदै जान्छ । यी दुई विषयलाई नियन्त्रणमा राख्न सेक्ने व्यक्ति नै सेयर बजारमा सफल हुनसक्छ ।

विश्व सेयर बजारका गुरु मानिने वारेन बफेटको मुख्य सिद्धान्त भनेको ‘अरु डराएको बेला आफू हौसिनु र अरु हौसिएको बेला डराउनु’ भन्ने नै हो ।  यो भनेको पनि त्यहि डर र लोभलाई नियन्त्रण गर्नु नै हो । यो दुवै विषयलाई लगानीकर्ताले नियन्त्रण गर्ने अर्थात जोखिम कम गर्ने उद्देश्यको साथ संसारमा जिरो इन्भेष्टमेन्ट पोलिसिको रणनीति चलनचल्तिमा छ ।  

यसले लगानीकर्तालाई कम जोखिम लिएर नाफा बढी लिन मद्दत गर्छ । यसकारण जिरो इन्भेष्मटमेन्ट पोलिसिलाई ‘बेष्ट पोलिसी’ पनि भनिन्छ । यो विधिबाट सेयर बेच्दा पनि फाइदै हुन्छ र सेयरहोल्ड गर्दा पनि फाइदै हुन्छ । त्यसो भए यो कसरी सम्भव छ ? हो यो सम्भव छ त्यो भन्दा पहिले बुझौ सेयर बजारमा  जिरो इन्भेष्टमेन्ट पोलिसि भनेको के हो ?

के हो जिरो इन्भेष्टमेन्ट पोलिसी ?

बढ्दो बजारमा आफूसँग भएको लगानीबराबरको सेयर बेचेर नाफा बुक अथवा आफ्नो लगानी शुन्य बनाउने विधिलाई जिरो इन्भेष्टमेन्ट पोलिसि भनिन्छ । यो विधि आधारभूत रुपमा बलिया र खेलाडीले चलाएका ‘ट्रेडिङ स्क्रिप्ट ’ दुवैमा उपयुक्त हुन सक्छ । स्टक मार्केटमा धेरै मानिसहरुले नाफा बुक गर्न अर्थात सेयर बेच्न सक्दैनन् । त्यही कारण उनीहरुले हरेक बुलमा आफू छुटेको क्लबहाउसदेखि ब्रोकर हाउसहरुमा भन्ने गरेको सुनिन्छ । यही समस्याको समाधान गर्न यो विधि उपयुक्त मानिन्छ ।  

उदाहरणका लागि कसैले बढ्दो सेयर बजारमा १० लाख लगानी गर्यो । उक्त लगानी बढेर बुल बजारमा २० लाख भयो । यो बेलमा अब उसले आफ्नो लगानीबराबरको सेयर बेचेर नाफाको सेयर मात्रै बजारमा छोड्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा त्यो लगानीकर्ता ‘रिक्स फ्रि’ हुन्छ । किनकी उसले आफ्नो लगानी सुरक्षित गरिसकेको हुन्छ । अब बजार घटेमा पनि उ ठूलो जोखिममा हुँदैन । किनकी बजार बढेमा पनि उसँग सेयर हुन्छ भने घटेमा किन्ने पैसा पनि हुन्छ । यसकारण यो विधिलाई संसारमा ‘बेष्ट पोलिसी’ भनिन्छ ।