एउटा कमिलाको मूल्य करिब ३३ हजार रुपैयाँ !

काठमाण्डौ । वर्षाको मौसममा केन्याको रिफ्ट भ्यालीस्थित गिलगिल कस्बामा कमिलाहरूको ठूलो झुण्ड निस्किन्छ। यी उड्ने नर र रानी कमिलालाई तस्करहरूले पक्रेर विदेशमा बेच्ने गरेका छन्।  

एउटी रानी कमिलाको मूल्य अमेरिकी डलर २२० (करिब ३३ हजार नेपाली रुपैयाँ) सम्म पुग्ने गरेको छ।

यी ‘जायन्ट अफ्रिकन हार्भेस्टर एन्ट’ (वैज्ञानिक नाम: मेसोर सेphalotes) पूर्वी अफ्रिकाको मूल प्रजाति हुन्। यी कमिलाहरू बीउ सङ्कलन गर्न माहिर हुन्छन् र ठूला हुन्छन्। एउटी गर्भवती रानी कमिलाले नयाँ उपनिवेश बनाउन सक्छिन् र धेरै वर्ष बाँच्न सक्छिन्।

पछिल्लो वर्ष नैवाशास्थित एउटा गेस्टहाउसबाट ५ हजार रानी कमिलाहरू बरामद भएका थिए। उक्त घटनामा बेल्जियम, भियतनाम र केन्याली संदिग्धहरू पक्राउ परेका थिए। उनीहरूमाथि ‘बायोपाइरेसी’को मुद्दा चलाइएको थियो र उनीहरूले जरिवाना तिरेर छुटेका थिए।

दुई हप्ताअघि मात्र नैरोबीको जोमो केन्याट्टा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा एक चिनियाँ नागरिकलाई २ हजार रानी कमिलाहरू लिएर चीनतर्फ जाँदै गर्दा पक्राउ गरिएको थियो। उनी गत वर्षको तस्करीका मुख्य योजनाकार रहेको बताइएको छ।

यी कमिलाहरूलाई सिसाको बाकस (फर्मिकेरियम) मा राखेर शौकको रूपमा पाल्ने चलन विश्वव्यापी छ। चीनमा मात्र ५८ हजारभन्दा बढी यस्ता उपनिवेश बिक्री भएका छन्, जसमध्ये एक चौथाईभन्दा बढी विदेशी प्रजातिका थिए। यदि यी कमिलाहरू चीनमा फैलिए भने त्यहाँको अन्नबालीमा ठूलो क्षति पुग्न सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।

केन्यामा कमिला सङ्कलन गर्न कानुनी रूपमा अनुमति आवश्यक पर्छ, तर अहिलेसम्म कसैले पनि यस्तो अनुमति मागेको छैन। केन्याली सरकारले भने वन्यजन्तु व्यापारलाई कानुनी बनाएर स्थानीय समुदायलाई फाइदा पुर्याउने नीति अघि सारेको छ।

विज्ञहरूले भने यो तस्करीले केन्याको इकोसिस्टम र जैविक विविधतालाई खतरा पुर्‍याउने चेतावनी दिएका छन्। कमिलाहरू इकोसिस्टमको आधार स्तम्भ मानिन्छन्। यदि रानी कमिलाहरू अत्यधिक पक्राउ पर्ने हो भने सम्पूर्ण उपनिवेश नष्ट हुन सक्ने र पर्यावरण बिग्रने जोखिम छ।

अहिले केन्या वाइल्डलाइफ सर्विस (केडब्ल्यूएस) ले यो नयाँ तस्करीको निगरानी बढाएको छ।

(यो समाचार बीबीसीको रिपोर्टमा आधारित छ।)