खुद ब्याज आम्दानी २८ प्रतिशत घट्दा कुमारीको नाफालाई घटेको प्रोभिजनको टेको

काठमाण्डौ । कुमारी बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा नाफा सामान्य बढाए पनि मुख्य बैंकिङ आम्दानीमा आएको गिरावट र खराब कर्जाको वृद्धिले वित्तीय सुधारको दिगोपनामाथि प्रश्न उठाएको छ। बैंकको खुद नाफा बढाउन यसपटक ब्याज आम्दानीको विस्तारभन्दा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको खर्चमा आएको कमीले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ।

बैंकको एकल वित्तीय विवरणअनुसार पहिलो तीन महिनामा खुद नाफा १ अर्ब ७ करोड ४५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको यही अवधिमा यस्तो नाफा १ अर्ब ५ करोड ६५ लाख रुपैयाँ थियो। अर्थात् नाफा वृद्धिदर १.७० प्रतिशतमा सीमित छ।

नाफाको यो सामान्य वृद्धिभित्र मुख्य आम्दानीमा भने उल्लेख्य संकुचन देखिन्छ। बैंकको खुद ब्याज आम्दानी २ अर्ब ९१ करोड २१ लाख रुपैयाँबाट घटेर २ अर्ब ९ करोड १३ लाख रुपैयाँमा झरेको छ। बैंकिङ व्यवसायको प्रमुख आम्दानी स्रोतमा आएको यो गिरावट २८.१९ प्रतिशत हो।

कुल ब्याज आम्दानी नै ७ अर्ब ३३ करोड ६१ लाख रुपैयाँबाट घटेर ६ अर्ब १८ करोड ५९ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। ब्याज खर्च भने ४ अर्ब ४२ करोड ४१ लाख रुपैयाँबाट घटेर ४ अर्ब ९ करोड ४७ लाख रुपैयाँमा आएको छ। आम्दानी घटेको अनुपातमा खर्च घट्न नसक्दा खुद ब्याज आम्दानीमा ठूलो दबाब परेको हो।

बैंकको ब्याजदर अन्तर पनि ३.५३ प्रतिशतबाट घटेर ३.०३ प्रतिशतमा झरेको छ। कोषको लागत ४.२९ प्रतिशतबाट ३.४३ प्रतिशतमा घटे पनि त्यसको लाभले आम्दानीको संकुचन रोक्न सकेको छैन। आधारदरसमेत ५.८२ प्रतिशतबाट ४.८० प्रतिशतमा झरेको विवरणले देखाउँछ।

मुख्य आम्दानी कमजोर हुँदा पनि नाफा टिक्नुको प्रमुख आधार इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको कमी हो। अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासमा कर्जा तथा अन्य नोक्सानीबापत १ अर्ब २६ करोड ४१ लाख रुपैयाँ खर्च लेखांकन गरेको बैंकले यसपटक ४४ करोड ९९ लाख रुपैयाँ मात्र छुट्याएको छ। यस्तो खर्च ६४.४१ प्रतिशत अर्थात् करिब ८१ करोड ४२ लाख रुपैयाँ घटेको छ।

यही अवधिमा खुद ब्याज आम्दानी करिब ८२ करोड रुपैयाँ घटेको छ। अर्थात् मुख्य आम्दानीमा आएको गिरावट र इम्पेयरमेन्ट खर्चमा भएको बचतको आकार लगभग बराबर छ। यसले नाफा कायम राख्न घटेको कर्जा नोक्सानी खर्चको भूमिका कति महत्वपूर्ण रह्यो भन्ने देखाउँछ।

तर यही समयमा खराब कर्जाको अनुपात बढेको छ। अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासमा ६.९८ प्रतिशत रहेको निष्क्रिय कर्जा अनुपात यसपटक ८.७२ प्रतिशत पुगेको छ। यो १.७४ प्रतिशत बिन्दुको वृद्धि हो। खुद निष्क्रिय कर्जा अनुपात पनि १.५६ प्रतिशतबाट बढेर २.१७ प्रतिशत पुगेको छ।

खराब कर्जा बढिरहेको अवस्थामा इम्पेयरमेन्ट खर्च उल्लेख्य घट्नु विश्लेषणको महत्वपूर्ण विषय बनेको छ। नियामकीय विवरणअनुसार निष्क्रिय कर्जाको तुलनामा कुल कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपातसमेत १२९.६३ प्रतिशतबाट घटेर ९१.६६ प्रतिशतमा आएको छ।

यद्यपि त्रैमासिक इम्पेयरमेन्ट खर्च र कुल कर्जा नोक्सानी व्यवस्था फरक प्रकृतिका सूचक हुन्। खर्च घट्नुको ठोस कारण छुट्याउन असुली, नयाँ खराब कर्जा, कर्जाको वर्गीकरण र नोक्सानी व्यवस्थाको विस्तृत हिसाब आवश्यक पर्छ। प्रकाशित संक्षिप्त विवरणले यी पक्षको पूर्ण व्याख्या गरेको छैन। त्यसैले घटेको खर्चलाई मात्रै कर्जाको गुणस्तर सुध्रिएको प्रमाण मान्न सकिँदैन।

बैंकले खर्च नियन्त्रण र गैरब्याज आम्दानीबाट केही राहत भने पाएको छ। खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी ८४ करोड ९२ लाख रुपैयाँबाट बढेर ८८ करोड २४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। खुद व्यापारिक आम्दानी १४ करोड ६५ लाख रुपैयाँबाट बढेर २५ करोड ७२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ भने अन्य सञ्चालन आम्दानी ३० करोड ७६ लाख रुपैयाँबाट बढेर ४४ करोड १२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

कर्मचारी खर्च पनि १ अर्ब ९ करोड १० लाख रुपैयाँबाट घटेर ९१ करोड ६८ लाख रुपैयाँमा आएको छ। इम्पेयरमेन्ट र कर्मचारी खर्चमा आएको कमी तथा गैरब्याज आम्दानीको वृद्धिले सञ्चालन नाफा ३२.३९ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ८८ करोड ५३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। तर ३५ करोड ३० लाख रुपैयाँको गैरसञ्चालन खर्चले अन्तिम नाफाको वृद्धिलाई खुम्च्याएको छ।

व्यवसायको आकार भने विस्तार भएको छ। गत असार मसान्तको तुलनामा निक्षेप ६.३६ प्रतिशत बढेर ४ खर्ब २८ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। ग्राहकलाई प्रवाह गरिएको कर्जा ७.६८ प्रतिशत बढेर २ खर्ब ९३ अर्ब १० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यी वृद्धि गत आर्थिक वर्षको अन्त्यसँगको तुलना हुन्।

तरलता सहज देखिए पनि त्यसलाई प्रतिफल दिने व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने चुनौती कायम छ। कर्जा–निक्षेप अनुपात अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासको ७९.०७ प्रतिशतबाट घटेर ७१.७१ प्रतिशतमा आएको छ। बैंक व्यवस्थापनले पनि पर्याप्त तरलता हुँदाहुँदै कमजोर कर्जा मागका कारण आम्दानी विस्तारमा बाधा पुगेको उल्लेख गरेको छ।

सेयरधनीका लागि वितरणयोग्य नाफामा भने सुधार देखिएको छ। चालु त्रैमासमा नियामकीय समायोजनपछि वितरणका लागि उपलब्ध नाफा ६ करोड ४१ लाख रुपैयाँ छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यो १ अर्ब १२ करोड ५९ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक थियो।

सञ्चित रकम र लाभांश वितरणसमेत समायोजन गरेपछि असोज मसान्तमा कुल वितरणयोग्य नाफा १४ करोड ७२ लाख रुपैयाँ धनात्मक छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो रकम ३ अर्ब ९१ करोड ९९ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक थियो। यो सुधार सकारात्मक भए पनि कुल वितरणयोग्य रकम बैंकको १ अर्बभन्दा बढी खुद नाफाको तुलनामा निकै सानो छ। चालु त्रैमासको खुद नाफाबाट वितरणका लागि उपलब्ध भएको रकम करिब ६ प्रतिशत मात्रै हो।

बैंकको वार्षिकीकरण गरिएको प्रतिसेयर आम्दानी १६.११ रुपैयाँबाट सामान्य बढेर १६.३९ रुपैयाँ पुगेको छ। तर इक्विटीमा प्रतिफल ११.१० प्रतिशतबाट घटेर ९.५१ प्रतिशत र सम्पत्तिमा प्रतिफल ०.९६ प्रतिशतबाट घटेर ०.८२ प्रतिशतमा झरेको छ। यसले नाफा केही बढे पनि पूँजी र सम्पत्तिको उपयोगबाट प्राप्त प्रतिफल कमजोर भएको देखाउँछ।

कुमारी बैंकको पहिलो त्रैमासले खर्च नियन्त्रण र वितरणयोग्य नाफामा सुधार देखाएको छ। तर खुद ब्याज आम्दानीको तीव्र गिरावटसँगै खराब कर्जा बढ्नु मुख्य चुनौती बनेको छ। आगामी त्रैमासमा बैंकको वास्तविक सुधारको परीक्षण नाफाको अंकले मात्र होइन खराब कर्जाको असुली र मुख्य व्यवसायबाट हुने आम्दानीको पुनरुत्थानले गर्नेछ।