तेलको मूल्य फेरि १०० डलर माथि, अमेरिका–इरान वार्तामा विरोधाभासी दाबीले बजार अस्थिर

काठमाण्डौ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य फेरि प्रति ब्यारेल १०० डलर माथि पुगेको छ। अमेरिका र इरानबीच सम्भावित वार्ताबारे आएको विरोधाभासी अभिव्यक्तिले ऊर्जा बजारमा पुनः अस्थिरता देखिएको हो।

सोमबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानका ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण स्थगित गर्ने घोषणा गरेपछि तेलको मूल्य घटेको थियो। उनले आफ्नो सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिका–इरानबीच “उत्पादक वार्ता” भएको दाबी गरेका थिए। तर तेहरानले यस्तो कुनै सम्पर्क नभएको भन्दै उक्त दाबीलाई “बजार प्रभावित पार्ने प्रयास” भनेर अस्वीकार गरेको छ।

यसअघि ट्रम्पले यदि ४८ घण्टाभित्र होर्मुज जलडमरु मार्ग नखुलाइए इरानका ऊर्जा संरचना ध्वस्त पार्ने चेतावनी दिएका थिए। त्यसको प्रतिक्रियामा इरानले क्षेत्रीय पूर्वाधारमा आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएको थियो। यसले बजारमा त्रास बढाउँदै ब्रेन्ट क्रूडको मूल्य ११३ डलरसम्म पुगेको थियो।

तर सोमबार ट्रम्पले आक्रमण स्थगित गर्दै “पूर्ण समाधानतर्फ वार्ता भइरहेको” बताएपछि तेलको मूल्य घटेको थियो र सेयर बजारमा सुधार आएको थियो। त्यसपछि पुनः अनिश्चितता बढ्दै मंगलबार ब्रेन्ट क्रूडको मूल्य करिब १०४ डलरसम्म उक्लिएको छ।

ऊर्जा बजारमा उच्च उतारचढाव

फेब्रुअरी २८ देखि अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि ऊर्जा बजार अत्यधिक उतारचढावमा रहेको छ। इरानले होर्मुज जलडमरु मार्गमा प्रभावकारी अवरोध सिर्जना गरेपछि विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा एलएनजी आपूर्तिमा असर परेको छ।

एशियाली बजारमा मिश्रित प्रभाव

तेल मूल्य वृद्धिका कारण सोमबार एशियाली बजारमा गिरावट आएको थियो। तर मंगलबार भने बजार केही स्थिर देखिएको छ।

-जापानको निक्केई ०.८% ले बढ्यो

-हङकङको ह्याङसेङ १.६% ले उक्लियो

-दक्षिण कोरियाको कोस्पी २.२% ले बढ्यो

युरोपेली बजारमा सुरुआती गिरावटपछि पुनः सुधार देखिएको छ भने अमेरिकी S&P 500 पनि सुरुआती गिरावटपछि सम्हालिएको छ।

महँगी र आपूर्ति संकटको चाप

युद्धका कारण विश्वव्यापी रूपमा ऊर्जा मूल्य बढ्दा महँगीमा दबाब बढेको छ। बेलायतमा इनपुट लागत १९९२ यताकै उच्च दरले बढेको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ।

यसबीच ऊर्जा अभाव कम गर्न अमेरिका सरकारले समुद्रमा रहेका रूसी र इरानी तेलमाथिको प्रतिबन्ध अस्थायी रूपमा खुकुलो बनाएको छ। चीनले पनि इन्धन मूल्य वृद्धि योजनालाई रोकेको छ ताकि उपभोक्तामाथिको भार कम गर्न सकियोस्।

अमेरिका–इरानबीचको तनाव र विरोधाभासी अभिव्यक्तिका कारण तेल बजार अत्यन्त संवेदनशील बनेको छ। होर्मुज जलडमरु मार्गमा अवरोध कायम रहँदा ऊर्जा आपूर्ति र मूल्यमा अझ ठूलो उतारचढाव आउने जोखिम कायम रहेको विश्लेषण गरिएको छ।