लक्ष्मीपूजामा सुनचाँदीको भाउ स्थिर, शुक्रबारकै दर किन कायम ?

काठमाण्डौ । लक्ष्मीपूजाका दिन सुनचाँदी किन्न जाने उपभोक्ताले शुक्रबारकै दर तिर्नुपर्ने भएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघको आइतबारको दरअनुसार छापावाल सुन प्रतितोला २ लाख ८३ हजार रुपैयाँ र चाँदी ३ हजार ८१० रुपैयाँ कायम छ। धनतेरस परेको शुक्रबार सुन तोलामा ५ हजार ९०० रुपैयाँ र चाँदी ११० रुपैयाँ घटेर यही दरमा आएका थिए। कात्तिक २२ गते लक्ष्मीपूजाका लागि भने दुवैको दर यथावत् राखिएको छ। 

नेपालमा दर तोकिएपछि विश्व बजारमा के भयो ?

शुक्रबारको अमेरिकी कारोबारमा सुनमाथि दबाब देखियो। रोयटर्सका अनुसार अमेरिकी रोजगारीको तथ्यांक अपेक्षाभन्दा बलियो आएपछि डलर र अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढे। त्यससँगै स्पट सुन कारोबारको एक चरणमा १ प्रतिशतभन्दा बढी झरेर प्रतिऔंस ४ हजार ३३.२९ डलरसम्म पुग्यो। पछि केही सम्हालिँदा अमेरिकी पूर्वी समय दिउँसो १ बजेर ५४ मिनेटमा स्पट सुन ०.३ प्रतिशत घटेर ४ हजार ७४.३६ डलरमा थियो। डिसेम्बर डेलिभरीको अमेरिकी सुन फ्युचर्स भने ०.९ प्रतिशत घटेर ४ हजार ७४.९० डलरमा बन्द भयो।

चाँदीको चाल फरक थियो। रोयटर्सको सोही रिपोर्टमा स्पट चाँदी ०.८ प्रतिशत बढेर प्रतिऔंस ५२.१८ डलर पुगेको उल्लेख छ। त्यसैले करिब १ प्रतिशतको गिरावट सुनको अमेरिकी फ्युचर्समा देखिएको हो। नेपाली दरसँग तुलना गर्दा स्पट र फ्युचर्सको फरक तथा दर टिपिएको समय दुवै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। 

डलर सस्तिँदा पनि नेपाली दर किन उही ?

नेपाल राष्ट्र बैंकको अमेरिकी डलरको सन्दर्भ बिक्रीदर शुक्रबार १५१ रुपैयाँ ४७ पैसा थियो। आइतबार यो १५० रुपैयाँ ५६ पैसा छ। अर्थात्, डलर ९१ पैसा सस्तिएको छ। अन्य लागत उस्तै रहे डलर सस्तिँदा आयातित सुनचाँदीको रुपैयाँमा पर्ने लागतमा कमी आउँछ। तर राष्ट्र बैंकको सन्दर्भ दर र महासंघले दैनिक भाउ निकाल्दा प्रयोग गर्ने विनिमय दर एउटै हो कि होइन भन्ने स्पष्ट भएपछि मात्रै त्यसको ठ्याक्कै प्रभाव निकाल्न सकिन्छ।

बिजशालासँग कुरा गरेका एक सुनचाँदी व्यवसायीले लक्ष्मीपूजामा गरगहना किन्ने ग्राहक बढ्ने भएकाले शुक्रबारकै भाउ कायम हुँदा व्यवसायीलाई फाइदा पुग्न सक्ने बताए। सप्ताहान्तमा अन्तर्राष्ट्रिय बजार बन्द रहेको अवस्थालाई आधार बनाएर दर स्थिर राखिएको हुन सक्ने उनको अनुमान छ। चाडपर्वको मागकै कारण दर यथावत् राखिएको भन्ने दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन। महासंघको दरमा आइतबारको मूल्य देखिए पनि त्यो दर निकाल्दा कुन समयको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य र कुन विनिमय दर प्रयोग गरियो भन्ने खुलाइएको छैन। 

यस प्रकरणमा उपभोक्ताको प्रश्न आइतबार भाउ घट्नैपर्थ्यो भन्नेभन्दा पनि शुक्रबारको नेपाली दरपछि आएका अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य र विनिमय दरका परिवर्तनलाई महासंघले आफ्नो हिसाबमा कसरी समेट्यो ? भन्ने हो। कुन समयको स्पट मूल्य र कुन डलर दर प्रयोग भयो भन्ने खुलाए शुक्रबारकै भाउ कायम राख्नुको आधार उपभोक्ताले पनि जाँच्न सक्छन्।