कुन कम्पनीको सेयर किन्ने ? तपाईका लागि विकल्प हुनसक्छन् बीमा सेक्टरका यी १० कम्पनी

काठमाण्डौ । पछिल्लो समय धितोपत्र दोस्रो बजारमा आधारभूत रुपमा बलिया तथा उच्च रिटर्न क्षमता भएका वा वित्तीय रुपमा स्वस्थ कम्पनीहरु त्यति धेरै चल्न सकेका छैनन् । बजारमा हल्लाकै भरमा सेयर खरिद गर्ने प्रवृति कायम नै छ ।  

बजारमा ठूला खेलाडीहरुले जुन कम्पनीको नाम लिन्छन्, त्यहि कम्पनीकै पछि लाग्ने प्रवृतिका कारण सोझा तथा नयाँ लगानीकर्ताहरुले करोडौं रुपैयाँ डूबाइरहेका छन् । कुनै व्यक्ति विशेषको पछि लागेर सेयर किन्दा यति डूबियो, उति डूबियो भन्दै गुनासोले भरिएका पोस्टहरु हिजोआज सामाजिक सञ्जालहरुमा छताछुल्ल हुन थालेका छन् ।  

यतिबेला बजारमा बढी  ‘लो क्याप’ र  ‘मिड क्याप’ कम्पनीहरु चलेका छन् । यस्ता कम्पनीको सेयर खरीद गर्दै गर्दा लगानीकर्ताहरुले कम्पनीको आधारभूत पक्ष र वित्तीय स्वास्थ्यलाई चेकजाँच गर्नै छाडेका छन् । यसले लगानी डूब्ने जोखिम बढाएको छ भने लगानीकर्तामा सेयर बजारप्रति नै विकर्षण गर्ने खतरा पनि ।  

लगानीकर्ताहरुमा कम्पनीको आधारभुत पक्ष नहेरी बजारमा जे ट्रेन्ड आयो त्यहि फलो गर्ने बानी कम हुनुको साटो बढिरहेको देखिन्छ, जुन घातक सिद्ध हुनसक्छ ।  

बजारमा जुन कम्पनीको सूचीकृत सेयर संख्या कम छ, त्यहि कम्पनीकै सेयरभाउ उचाल्ने प्रवृति पछिल्लो समय व्यापक छ। बजारका केही सेयर खेलाडीहरुले त्यस्ता कम्पनीको डिमाण्ड बढाएर सेयरभाउ उचाल्ने र सोझासाझा लगानीकर्तालाई भिडाएर आफू उम्किने गरेको थुप्रै रेकर्डहरु छन् ।  

यस्तो विषयमा नयाँ तथा साधारण लगानीकर्ताहरु आफैं सचेत हुन जरुरी छ । कसैले भनेको भरमा सेयर खरिद गर्दा लगानी डुब्ने सम्भावना बढी हुन्छ । आफूले लगानी गर्न लागेको कम्पनीको वित्तीय अवस्था कस्तो छ र फण्डामेन्टलि ती कम्पनी कति बलिया छन् वा कति कमजोर छन् त्यस विषयमा बुझ्न आवश्यक हुन्छ ।  

यतिबेला फण्डामेन्टल रुपमा बलिया कम्पनीहरु चल्न सकेका छैनन् । तर त्यस्ता कम्पनीमा लगानी गर्दा त्यति धेरै जोखिम हुँदैन जति लो क्याप तर आधारभूत रुपमा कमजोर कम्पनीमा हुन्छ ।  

बजार जानकारहरुका अनुसार आधारभूत रुपमा बलिया कम्पनीहरु चल्न सरकारले सेयरबजारका लागि स्थिर नीति बनाउनुपर्नेछ । अर्थात् बजार बढोत्तरीका लागि अर्थतन्त्र चलायमानसँगै लगानीको उचित वातावरण सिर्जना गरिदिने हो भने सेयरबजारमा सबै खालका कम्पनीहरु चल्नेछ ।  

अहिले बजारले खासै लय समात्न सकिरहेको छैन, तर सो समयमा आधारभूत पक्षमा बलिया कम्पनीहरुमा लगानी गर्दा मिडटर्म वा लङ टर्मका लागि फाइदा हुनसक्ने जानकारहरु तर्क गर्छन् । 

लगानीकर्ताहरु विशेष गरी यतिबेला मौद्रिक नीतिको अर्धवार्षिक समिक्षा र नेपाल राष्ट्र बैंकका गर्भनर महाप्रसाद अधिकारीको बहिर्गमनको प्रतिक्षामा छन् ।  

मौद्रिक नीतिको समिक्षामा व्यक्तिगततर्फको सेयर धितो कर्जाको क्याप खारेज गरिएमा बजारले लय लिनसक्ने लगानीकर्ताको अपेक्षा छ ।  

यदि बजारका लागि भनेजस्तो नीति आएमा बजार बुलिस हुने र लार्ज क्याप भएका वा आधारभूत पक्षले बलिया कम्पनीहरुको सेयरभाउ ह्वात्तै बढ्नसक्ने धेरैको अनुमान छ ।  

नेप्सेमा १३ समूहका कम्पनीहरु सूचीकृत छन् । विशेषगरी बैंक र बीमा समूहका कम्पनीहरुको लगानीलाई सुरक्षित मान्ने चलन छ । तर बजारमा बैंक र बीमा कम्पनीहरु खासै चल्न सकिरहेका छैनन् । बैंकहरुलाई पछिल्लो समय खराब कर्जा बढ्ने समस्याले पिरोलेको छ भने आर्थिक मन्दीको असर अन्य समूहमा पनि देखिन्छ । तर, तुलनात्मक रुपमा जीवन र निर्जीवन बीमा समूहमा उच्च सम्भावना देखिन्छ ।  

यदि तपाई पनि कम जोखिम हुने सेक्टरमा लगानी गर्दै हुनुहुन्छ भने त्यसका लागि जीवन र निर्जीवन बीमा समूहका केही अब्बल कम्पनी राम्रो विकल्प हुनसक्छन् ।  

आधारभूत रुपमा विशेषगरी कम्पनीको पुँजी, रिजर्भ, खुद नाफा, आरओई, इपीएस, बुकभ्यालु, पीई रेसियो लगायतलाई हेरेर लगानी गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ । यी पक्षमा बलिया देखिएका कम्पनीमा लगानी गर्दा त्यति जोखिम नहुने बजार विश्लेषकहरु बताउँछन् ।  

बीमा सेक्टरमा आधारभुत पक्षमा बलिया देखिएका कम्पनीहरुमा रिलायबल नेपाल लाइफ, एशियन लाइफ, सन नेपाल लाइफ, नेपाल लाइफ, सिटिजन लाइफ, शिखर इन्स्योरेन्स, प्रभु इन्स्योरेन्स, नेको इन्स्योरेन्स, हिमालयन एभरेष्ट इन्स्योरेन्स र सानिमा जिआइसी इन्स्योरेन्स छन् ।

अहिले यी कम्पनीहरु खासै चल्न नसकेपनि बजार तीन हजारको विन्दु आसपासमा पुग्ने हो भने यस्तै कम्पनी बढी चम्किनसक्ने अनुमान गर्न सकिन्छ ।

वित्तीय रुपमा बलिया निम्न कम्पनीहरुको विषयमा तपाईले पनि अध्ययन थाल्ने हो कि ? यस्ता कम्पनीमा लगानी गरेर जोखिमरहित सेयर बजारको यात्रा सुरु गर्ने हो कि ?

(नोटः यो रिपोर्ट कम्पनीहरुको वित्तीय विवरणको आधारमा तयार पारिएको हो । कसैलाई कुनै कम्पनीको सेयर खरिदबिक्री गर्न सिफारिस गरिएको होइन ।)