बञ्चरेडाँडा जोगाउन महानगरको नयाँ मोडल: फोहरको भारअनुसार स्थानीय तहबाट खर्च साझेदारी

काठमाण्डौ । काठमाडौं महानगरपालिकाले बञ्चरेडाँडा ल्यान्डफिल साइटको आयु बढाउन र फोहर व्यवस्थापनलाई दिगो बनाउन उपत्यकासहित आसपासका स्थानीय तहसँग वित्तीय साझेदारी गर्ने अवधारणा अघि सारेको छ ।

महानगरपालिकाका अनुसार फोहर व्यवस्थापनको सम्पूर्ण बोझ काठमाडौं महानगरमाथि मात्र पर्ने अवस्था दीर्घकालीन समाधान होइन । हाल काठमाडौं उपत्यकाका साथै काभ्रेपलाञ्चोक, नुवाकोट र धादिङका विभिन्न स्थानीय तहबाट उत्पादन हुने फोहर बञ्चरेडाँडामा व्यवस्थापन हुँदै आएको छ । त्यसैले फोहर उत्पादन गर्ने सबै स्थानीय तहले आफ्नो हिस्साको जिम्मेवारी लिनुपर्ने महानगरको धारणा छ ।

काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डङ्गोलले बञ्चरेडाँडा ल्यान्डफिल साइट, त्यस क्षेत्रसँग सम्बन्धित पूर्वाधार र सामाजिक कार्यक्रमका लागि महानगरले वार्षिक करिब एक अर्ब रुपैयाँ खर्च गर्दै आएको बताइन् । उनले फोहर व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन स्रोतमै वर्गीकरण, पुनःप्रयोग र पुनःचक्रीय प्रयोगलाई प्राथमिकतामा राखिएको जानकारी दिइन् ।

 

 

डङ्गोलका अनुसार महानगरले फोहरको भारका आधारमा स्थानीय तहबीच वित्तीय साझेदारी गर्ने मोडल अघि सारेको हो । काठमाडौं महानगर क्षेत्रमा तुलनात्मक रूपमा बढी फोहर उत्पादन हुने भएकाले कुल खर्चको करिब ५० प्रतिशत जिम्मेवारी लिन आफूहरू तयार रहेको उनले स्पष्ट पारेकी छन् ।

महानगरको बुझाइमा यस्तो साझेदारीले स्थानीय तहहरूलाई आफूले उत्पादन गरेको फोहर व्यवस्थापनप्रति अपनत्व बोध गराउनेछ । यसले बञ्चरेडाँडामा जाने फोहरको मात्रा घटाउने, ल्यान्डफिल साइटको आयु बढाउने र दीर्घकालीन व्यवस्थापन प्रणाली निर्माण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

महानगरपालिकाले पछिल्लो समय स्रोतमै फोहर वर्गीकरण गरेर मात्र ल्यान्डफिल साइटमा पठाउने अभ्यासलाई प्राथमिकता दिएको छ । कुहिने, नकुहिने, पुनःप्रयोग गर्न सकिने र पुनःचक्रीय प्रयोग हुने फोहर छुट्याउन सकिए बञ्चरेडाँडामा पर्ने चाप उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिने महानगरको निष्कर्ष छ ।

यसै विषयमा सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागका महानिर्देशक इन्जिनियर रवीन्द्र बोहोरासहितका पदाधिकारी, महानगरको वातावरण व्यवस्थापन विभाग र सम्बन्धित अधिकारीबीच छलफल भएको महानगरपालिकाले जनाएको छ । छलफलमा बञ्चरेडाँडाको आयु बढाउन प्रयोग गर्न सकिने प्रविधि, पूर्वाधार र व्यवस्थापन विधिबारे कुराकानी भएको थियो ।

काठमाडौं उपत्यकाको फोहर व्यवस्थापन वर्षौंदेखि संवेदनशील र जटिल विषय बन्दै आएको छ । बञ्चरेडाँडामा निर्भरता बढ्दै जाँदा महानगरले अब खर्च, प्रविधि र जिम्मेवारीलाई साझा बनाउने मोडल अघि सार्न खोजेको देखिन्छ ।