सेयर बजारमा लगानी तथा कारोबार सुरु गर्नुअघि ध्यान दिनुपर्ने यस्ता छन् पाँच महत्वपूर्ण सुझाव

काठमाण्डौ । सेयर बजारमा लगानी वा कारोबार सुरु गर्ने नयाँ लगानीकर्ताका लागि बजारको आधारभूत ज्ञान, कम्पनीको वित्तीय अवस्था, प्राविधिक विश्लेषण तथा जोखिम व्यवस्थापनबारे स्पष्ट जानकारी हुनु आवश्यक हुन्छ। बजारको अवस्था जस्तोसुकै भए पनि निरन्तर अध्ययन र अनुसन्धानले लगानीसम्बन्धी निर्णयलाई थप व्यवस्थित बनाउन मद्दत पुर्याउँछ।

सेयरबजारमा लगानी गदौ कस्ता कुरामा ध्यान दिनुपर्छः  

१. आफूले बुझ्ने व्यवसायबाट अध्ययन सुरु गर्नुहोस्

प्रख्यात लगानीकर्ता वारेन बफेटको भनाइअनुसार, आफूले नबुझेको व्यवसायमा लगानी गर्नु उपयुक्त हुँदैन। त्यसैले नयाँ लगानीकर्ताले आफूले दैनिक प्रयोग गर्ने वस्तु तथा सेवासँग सम्बन्धित कम्पनीबाट अध्ययन सुरु गर्न सक्छन्।

कुन कम्पनीको उत्पादन वा सेवा किन लोकप्रिय छ, त्यसको आम्दानी कसरी हुन्छ र भविष्यमा व्यवसाय विस्तारको सम्भावना कस्तो छ भन्ने प्रश्नबाट प्रारम्भिक लगानी दृष्टिकोण बनाउन सकिन्छ। यद्यपि कम्पनी परिचित हुनु मात्र लगानीका लागि पर्याप्त आधार भने होइन। भविष्यको नाफा सुनिश्चित हुँदैन र कम्पनीले दिँदै आएको लाभांश पनि कुनै पनि समयमा घटाउन वा बन्द गर्न सक्छ।

२. कम्पनीका आधारभूत वित्तीय सूचक बुझ्नुहोस्

सेयर खरिद गर्नु भनेको कम्पनीको आंशिक स्वामित्व प्राप्त गर्नु हो। त्यसैले कम्पनीको वित्तीय अवस्था बुझ्नु नयाँ लगानीकर्ताका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ।

कम्पनीको आम्दानी, प्रतिशेयर आम्दानी (ईपीएस), नाफा, ऋण तथा विगतका वित्तीय परिणाम अध्ययन गर्नुपर्छ। त्रैमासिक वित्तीय विवरण सार्वजनिक भएपछि कम्पनीले बजारको अपेक्षाअनुसार प्रदर्शन गरेको छ कि छैन भन्ने पनि हेर्न सकिन्छ।

Sponsored

Sponsored

३. बजारको प्रवृत्ति बुझ्न प्राविधिक विश्लेषण प्रयोग गर्नुहोस्

बजारका धेरै सहभागीले मूल्यको उतारचढाव, कारोबार रकम, चार्टको ढाँचा तथा विभिन्न प्राविधिक सूचक प्रयोग गरेर खरिद–बिक्रीको निर्णय लिने गर्छन्।

मुभिङ एभरेज, मोमेन्टम र कारोबारको मात्रा जस्ता सूचकले सेयरको मूल्य कुन दिशामा अघि बढिरहेको छ भन्ने बुझ्न सहयोग गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, ३०–दिने सरल मुभिङ एभरेज र १०–दिने एक्सपोनेन्सियल मुभिङ एभरेजलाई सँगसँगै हेर्दा छोटो तथा मध्यम अवधिको मूल्य प्रवृत्तिबारे संकेत प्राप्त गर्न सकिन्छ।

तर प्राविधिक सूचकलाई भविष्यको मूल्यको निश्चित भविष्यवाणीका रूपमा लिनु हुँदैन।

४. लगानी गर्नुअघि हिसाब किताब गर्नुहोस्

लगानी वा कारोबारको निर्णय भावनाका आधारमा भन्दा तथ्य र तथ्यांकका आधारमा गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ। सम्भावित प्रतिफलको तुलनामा जोखिम कति छ, कम्पनीको सेयर महँगो छ कि सस्तो र बजारले कम्पनीको आम्दानीलाई कति मूल्य दिइरहेको छ भन्ने विषयमा अध्ययन गर्नुपर्छ।

यसका लागि मूल्य–आम्दानी अनुपात(पीई रेसियो) एउटा महत्वपूर्ण सूचक हो। यसले लगानीकर्ताले कम्पनीको प्रति रुपैयाँ नाफाका लागि कति मूल्य तिर्न तयार छन् भन्ने देखाउँछ। कुनै कम्पनीको पीई रेसियोलाई सोही क्षेत्रका अन्य कम्पनी तथा समग्र बजारको पीई रेसियोसँग तुलना गर्दा मूल्यांकनबारे थप सन्दर्भ प्राप्त हुन्छ।

५. स्पष्ट लगानी लक्ष्य र समयावधि तय गर्नुहोस्

सेयर बजारमा निर्णय गर्दा डर, लोभ, उत्साह र चिन्ताजस्ता भावनाले प्रभाव पार्न सक्छन्। बजार कहिलेकाहीँ स्पष्ट कारणबिनै तीव्र रूपमा बढ्न, घट्न वा लामो समयसम्म स्थिर रहन सक्छ। त्यसैले नयाँ लगानीकर्ताले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका र नरहेका विषय छुट्याउन सक्नुपर्छ।

लगानी गर्नुअघि छोटो, मध्यम र दीर्घकालीन लक्ष्य निर्धारण गर्नु आवश्यक हुन्छ। साथै, ‘लगानी’ र ‘ट्रेडिङ’बीचको भिन्नता बुझेर आफ्नो जोखिम वहन क्षमता, समयावधि र उद्देश्यअनुसार रणनीति बनाउनुपर्छ।

सेयर बजारमा सफल हुन कुनै एउटै सूत्र छैन। कम्पनीको व्यवसाय र वित्तीय अवस्था बुझ्ने, बजारको प्रवृत्ति अध्ययन गर्ने, मूल्यांकन गर्ने र जोखिम व्यवस्थापनमा ध्यान दिने बानीले लगानीकर्तालाई थप अनुशासित बनाउन सक्छ।

विशेषगरी नयाँ लगानीकर्ताले वास्तविक रकम प्रयोग गर्नुअघि पर्याप्त अध्ययन तथा अभ्यास गर्नु र आफूले वहन गर्न सक्नेभन्दा बढी जोखिम नलिनु महत्वपूर्ण हुन्छ। बजारमा अवसरसँगै जोखिम पनि हुने भएकाले कुनै पनि लगानी निर्णय तथ्य, अनुसन्धान र आफ्नो वित्तीय अवस्थाको मूल्यांकनका आधारमा गर्नुपर्छ।