दुई वर्गकिलोमिटरको देश, १५ हजारभन्दा बढी मिलियनेयर : मोनाकोमा धनाढ्यको घुइँचो !

काठमाडौँ । भूमध्यसागरको किनारमा रहेको मोनाको क्षेत्रफलमा सानो छ, तर धनाढ्य बासिन्दा, महँगा घर, विलासी जहाज र विश्वप्रसिद्ध मोटर रेसका कारण यसको चर्चा ठूलो छ। फ्रान्सले घेरेको यो देश इटालीको सीमाबाट पनि नजिक पर्छ। मोनाकोको क्षेत्रफल करिब २.०८ वर्गकिलोमिटर छ। सन् २०२५ मा यहाँको जनसंख्या ३८ हजार ८५७ रहेको सरकारी तथ्यांक छ।

धनाढ्यहरूको बसोबासले मोनाकोलाई अलग पहिचान दिएको छ। सम्पत्ति अध्ययन गर्ने संस्था हेन्ले एन्ड पार्टनर्सको सन् २०२५ को प्रतिवेदनअनुसार यहाँ १५ हजार ८०० जना अमेरिकी डलर मिलियनेयर छन्। यो संख्या कुल जनसंख्याको झन्डै ४० प्रतिशत हो। त्यही प्रतिवेदनले मोनाकोमा १० करोड डलरभन्दा बढी सम्पत्ति भएका १९२ जना र अर्ब डलरभन्दा बढी सम्पत्ति भएका ३० जना रहेको अनुमान गरेको छ। यी सम्पत्तिसम्बन्धी अनुमान हुन्, वार्षिक आम्दानीको तथ्यांक होइनन्। 

धनीहरूलाई मोनाको किन आकर्षक?

मोनाकोको आकर्षणमा कर व्यवस्था प्रमुख कारणमध्ये एक हो। यहाँ सामान्यतया व्यक्तिको आयमा आयकर लाग्दैन। तर ‘मोनाकोमा बस्ने कसैले पनि आयकर तिर्नुपर्दैन’ भन्नु सही हुँदैन। विशेषतः फ्रान्सेली नागरिकमा फरक व्यवस्था लागू हुन्छ। व्यवसायका लागि पनि पूर्ण कर छुट छैन: मोनाकोबाहिरबाट २५ प्रतिशतभन्दा बढी कारोबार गर्ने निश्चित व्यावसायिक तथा औद्योगिक फर्महरू कम्पनी आयकरको दायरामा पर्छन्।

करसँगै ठाउँको सीमितताले यहाँको घरजग्गा असाध्यै महँगो बनाएको छ। हेन्ले एन्ड पार्टनर्सको सन् २०२५ को सूचीमा मोनाकोको आवासीय सम्पत्तिको मूल्य करिब ३८ हजार ८०० अमेरिकी डलर प्रतिवर्गमिटर देखाइएको छ। समुद्री किनार, मोन्टे कार्लोको क्यासिनो र फर्मुला वनको मोनाको ग्रान्ड प्रिक्सले पनि यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षणको केन्द्र बनाएका छन्।

तर मोनाकोको अर्थतन्त्रलाई क्यासिनो र पर्यटनमा मात्रै सीमित गर्न मिल्दैन। सरकारी तथ्यांकअनुसार सन् २०२४ मा यसको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन १० अर्ब २८ करोड युरो पुगेको थियो। यसका आर्थिक गतिविधिमा व्यावसायिक सेवा, वित्त तथा बीमा, थोक व्यापार, निर्माण र घरजग्गाको पनि भूमिका छ।

मूल सामग्रीमा उल्लेख भएको ‘हरेक व्यक्तिको वार्षिक आम्दानी दुई करोड रुपैयाँ’ भन्ने दाबीलाई भने वार्षिक कमाइको प्रमाणित तथ्यांकका रूपमा लिन सकिँदैन। कुनै देशको प्रतिव्यक्ति जीडीपी, बासिन्दाको सम्पत्ति र उसले एक वर्षमा कमाउने आय फरक मापन हुन्। मोनाकोमा अत्यधिक धनी मानिसहरूको ठूलो उपस्थिति छ भन्ने तथ्य बलियो छ; त्यसबाट त्यहाँका हरेक व्यक्तिले समान रूपमा ठूलो रकम कमाउँछन् भन्ने निष्कर्ष निस्कँदैन।