मोटर बीमाले धानेको निर्जीवन बीमा व्यवसाय, किन महत्व छ यो बीमा ?

काठमाण्डौ । निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुको व्यवसाय मोटर बीमा र सम्पत्ति बीमाले धानेको छ । नेपाल बीमा प्राधिकरणका अनुसार चालु आवको दोस्रो त्रैमाससम्म निर्जीवन बीमकहरुको कुल व्यवसायमा ३१.२० प्रतिशत मोटर बीमा र २५.७६ प्रतिशत सम्पत्ति बीमा व्यवसाय रहेको छ ।  

दोस्रो त्रैमाससम्म निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुले मोटर बीमा व्यवसायमार्फत ६ अर्ब ६४ करोड ९७ लाख रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेका छन् । सो अवधिसम्म निर्जीवन बीमकहरुले ७ लाख ८४ हजार ४४४ वटा मोटर बीमालेख जारी गरेका छन् ।  

गत आवको सोही अवधिसम्मको तुलनामा मोटर बीमा व्यवसाय ५।१७ प्रतिशतले बृद्धि भएको छ । गत आवको यसै अवधिसम्म निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुले कुल ८ लाख ५८ हजार २६४ वटा मोटर बीमालेख जारी गरी ६ अर्ब ३२ करोड २७ लाख रुपैयाँ प्रिमियम संकलन गरेका थिए ।  

 

 

निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुमा करिब आधा जसो व्यवसाय मोटर बीमाले धानेको छ । पछिल्लो समय नेपाली अटो बजार इभीमय बनेको छ । बजारमा विद्युतीय सवारी भित्रिन थालेपछि निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुको मोटर बीमा व्यवसाय समेत बढेको देखिन्छ ।  

सवारी साधनको सुरक्षणका लागि गरिने बीमा नै मोटर बीमा हो । यान्त्रिक शक्तिद्वारा सडकमा गुड्ने सवारी साधनहरु कार, जीप, ट्रक, बस, मोटरसाइकल, ट्याक्टर लगायत सवारी साधनको सुरक्षणका लागि मोटर बीमा गरिन्छ ।  

विभिन्न कारणबस सवारी साधनले तेस्रो पक्षलाई हानी नोक्सानी पुर्याएको खण्डमा क्षतिपूर्ति गर्ने भएकाले पनि मोटर बीमा धेरै महत्व हुन्छ । योसँगै सवारी चलाउने क्रममा सडक दुर्घटना, प्राकृतिक प्रकोपले क्षति पुर्याँदा, भूकम्पका कारण र आगलागीबाट सवारी क्षति भएमा दुर्घटना बीमाले कभर गर्दछ ।  

नेपाल बीमा प्राधिकरणका अनुसार चालु आवको पुष २४ गतेसम्ममा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुले ३६ करोड ९५ लाख रुपैयाँ बराबरको मोटर बीमा दाबी भुक्तानी गरेका छन् । जसमा १७ करोड ७३ लाख रुपैयाँ निजीतर्फको मोटर दाबी रहेको छ भने १९ करोड २२ लाख रुपैयाँ सार्वजनिकतर्फको मोटर बीमा रहेको छ ।  

गत असोज महिनामा परेको अविरल वर्षाका कारणले मानिसहरुको धनसम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो । प्राधिकरणका अनुसार सर्वाधिक सम्पत्ति बीमा र मोटर बीमाको दाबी परेको छ । सो अवधिसम्म ७१ करोड ४१ लाख रुपैयाँ बराबरको मोटर बीमा दाबी परेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।  

हालसम्म निर्जीवन बीमा कम्पनीहहरुले ५१.७४ प्रतिशत मोटर बीमा दाबीको भुक्तानी दिइसकेका छन् । नेपालमा सञ्चालनमा रहेका अधिकांश बीमा कम्पनीको मुख्य प्रिमियम संकलनको स्रोत मोटर बीमा रहेको छ । त्यसैलाई मध्यनजर गर्दै बीमकहरुले बजारको आवश्यकताअनुसार मोटर बीमा पोलिसी निर्माण गरेका पनि छन् ।  

मोटर बीमा विशेषगरी तेस्रो पक्ष बीमा ९थर्ड पार्टी इन्स्योरेन्स०र व्यापक बीमा दुई किसिमका हुन्छन् । थर्ड पार्टी इन्स्योरेन्स अनिवार्य बीमा हो भने ब्यापक बीमा ऐच्छिक बीमा हो । आफ्नो सवारी साधनले अर्को सवारी साधन, व्यक्ति वा भौतिक सम्पत्तिलाई क्षति पुर्याएको अवस्थामा आइपर्ने आर्थिक जोखिम हस्तान्तरण गर्नु तेस्रो पक्ष बीमा हो ।

यस योजनाअनुसार आफ्नो सवारी साधनले अन्य साधन वा सम्पत्तिलाई क्षति पुर्याएको अवस्थामा तेस्रो पक्षलाई कम्पनीले नै दाबी भुक्तानी गर्ने गर्दछ ।  

बीमितले थप बीमाशुल्क भुक्तानी गरी हुलदंगाबाट हुने क्षतिको जोखिम कभर गर्नका लागि ब्यापक बीमा गर्ने गर्दछ । दुर्घटनाको कारण आफ्नो मोटरमा हुने क्षतिसहित तेस्रो पक्षको बीमाको योजनालाई ब्यापक बीमा भनिन्छ । सवारी साधनको चोरी, बाढी पहिरोबाट क्षति भएमा, कुनैपनि अवस्थामा टुटफुट भएमा यो योजनाले जोखिम बहन गर्छ ।