भारत र चीनमा मडारियो तेल संकटको कालो बादल

काठमाण्डौ । पश्चिम एशियामा बढ्दो तनाव र होर्मुज जलमार्ग आसपास देखिएको असुरक्षाका कारण विश्व ऊर्जा आपूर्ति शृंखलामा दबाब बढ्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टअनुसार समुद्री मार्गमा तेल तथा ग्यास ढुवानी प्रभावित भएपछि विशेषगरी एशियाका प्रमुख अर्थतन्त्रहरू भारत र चीनले आपूर्ति व्यवस्थापनमा चुनौती सामना गर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ।

प्रारम्भिक अवस्थामै समुद्रमा रहेका कार्गो, वैकल्पिक खरिद र अस्थायी भण्डारणमार्फत आपूर्ति सहज बनाउने प्रयास भए पनि अहिले ती विकल्प क्रमशः सीमित हुँदै गएको बताइएको छ। यसले बजारमा आपूर्ति अभावको जोखिम बढाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

रिपोर्टहरू अनुसार फ्लोटिङ स्टोरेज (समुद्री भण्डारण) मा रहेको कच्चा तेलको मात्रा पनि उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ, जसले तत्काल आपूर्ति व्यवस्थापनमा दबाब सिर्जना गरेको छ। यससँगै रिफाइनरीहरूको कच्चा तेल खरिद क्षमतामा समेत असर परेको बताइएको छ।

भारत, जसले आफ्नो कच्चा तेलको ठूलो हिस्सा आयातमा निर्भर गर्दछ, आपूर्ति अवरोधको जोखिममा रहेको विश्लेषण गरिएको छ। एलपीजी र डीजेल आपूर्तिमा पनि दबाब पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। कमजोर मुद्रा र बढ्दो आयात लागतले मुद्रास्फीतिमा थप असर पार्न सक्ने सम्भावना औंल्याइएको छ।

चीनसँग अपेक्षाकृत ठूलो रणनीतिक भण्डार रहेको कारण तत्काल असर कम देखिए पनि दीर्घकालीन आपूर्ति जोखिम भने कायम रहेको बताइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा वैकल्पिक तेल आपूर्ति पनि प्रिमियम मूल्यमा उपलब्ध हुन थालेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ। यदि होर्मुज जलमार्ग तनाव लामो समयसम्म कायम रह्यो भने वैश्विक ऊर्जा मूल्य अझै बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।