वायु गुणस्तर खस्किएसँगै काठमाण्डौ बन्यो विश्वकै दोस्रो प्रदुषित शहर, वर्षा अभाव र डढेलोको संयुक्त प्रभाव

काठमाण्डौ । काठमाण्डौ उपत्यकामा केही दिनअघि वर्षापछि सुधारिएको वायु गुणस्तर पुनः तीव्र रूपमा खस्किएको छ। पछिल्लो मापनअनुसार एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्यूआई) २४७ पुगेको छ, जसले धेरै अस्वस्थ तह पार गरेको संकेत गर्दछ। यस्तो स्तरले सर्वसाधारणको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ।

यससँगै काठमाण्डौ विश्वकै दोस्रो प्रदुषित शहर बनेको छ । पहिलो स्थानमा भने पाकिस्तानको लोहोर रहेको छ ।

वातावरणविद्हरूका अनुसार वायु प्रदूषणमा आएको यो अचानक वृद्धिको मुख्य कारण मौसमीय र मानवजन्य दुवै पक्ष रहेका छन्। लामो समयदेखि वर्षा नहुँदा वातावरणमा सुक्खा बढेको छ, जसले धुलोका कणहरू हावामै स्थिर रहन सहयोग गरेको छ। यससँगै देशका विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेको वन डढेलो र कृषि अवशेष जलाउने गतिविधिले धुवाँको मात्रा थप बढाएको छ।

मौसमविद्हरूले आगामी केही दिनसम्म उल्लेखनीय वर्षाको सम्भावना नरहेको जनाएका छन्, जसले वायु गुणस्तर अझै बिग्रन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यसबीच स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूले जोखिम समूहप्रति विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्। बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा श्वासप्रश्वास र मुटु रोगीहरूमा यसको असर बढी देखिन सक्ने भएकाले आवश्यक सावधानी अपनाउन सुझाव दिइएको छ।

क्युआईको मापदण्डअनुसार ०–५० सम्म ‘राम्रो’, ५१–१०० ‘मध्यम’, १०१–१५० ‘अस्वस्थ’, १५१–२०० ‘सबैका लागि अस्वस्थ’, २०१–३०० ‘धेरै अस्वस्थ’ र ३०० भन्दा माथि ‘अत्यन्त खतरनाक’ मानिन्छ ।