बोर्डको नयाँ नियमले खोल्यो इमर्जिङको ‘इनसाइड सप्लाई’, ८ दिनमै प्रतिकित्ता २४६ रुपैयाँ स्वाहा !

काठमाण्डौ । इमर्जिङ नेपाल लिमिटेडका आधारभूत सेयरधनीले कम्पनीको कुल सूचीकृत सेयरको झन्डै १४ प्रतिशत बिक्री गर्ने मनसाय सार्वजनिक गरेपछि दोस्रो बजारका लगानीकर्ता झस्किएका छन्।

विशाल समूहसँग सम्बद्ध देखिएका ६ व्यक्ति तथा संस्थाले आफूसँग रहेको कुल ७ लाख ७७ हजार ५३९ कित्ता सेयर आगामी तीन महिनाभित्र बिक्री गर्ने आशयसहित कम्पनीमा निवेदन दिएका छन्।

यो संख्या इमर्जिङ नेपालको कुल सूचीकृत ५५ लाख ५६ हजार कित्ता सेयरको १३.९९ प्रतिशत हो। अर्थात्, कम्पनीमा सूचीकृत प्रत्येक सय कित्तामध्ये झन्डै १४ कित्ता सेयर ठूला सेयरधनीले बिक्री गर्न खोजेको सूचना एकैपटक बजारमा पुगेको छ।

सम्भावित आपूर्तिको यो आकारले लगानीकर्ताको मनोविज्ञानमा गहिरो प्रभाव पारेको देखिन्छ। बिक्री मनसाय सार्वजनिक भएपछि बजारमा खरिदकर्ता हच्किएका छन् भने कम्पनीको सेयरमूल्य पछिल्ला दुई कारोबार दिन लगातार लोअर सर्किट लाग्ने गरी घटेको छ।

पछिल्ला आठ कारोबार दिनमा कम्पनीको सेयरमूल्य २९.५० प्रतिशत घट्दा यसको बजार पूँजीकरणबाट १ अर्ब ३६ करोड ६७ लाख ७६ हजार रुपैयाँ गायब भएको छ।

तर, यो रकम लगानीकर्ताले सेयर बिक्री गरेर व्यहोरेको वास्तविक घाटा होइन। कम्पनीको घटेको बजार मूल्यका आधारमा सेयरधनीको सम्पत्तिमा देखिएको सामूहिक कागजी क्षय हो।

५५ लाख कित्तामध्ये ७.७७ लाख कित्ता बिक्रीको तयारी

नेप्सेको विवरणअनुसार इमर्जिङ नेपालको कुल सूचीकृत सेयर ५५ लाख ५६ हजार कित्ता छ। त्यसमध्ये ५० लाख ४०० कित्ता अर्थात् ९० प्रतिशत संस्थापक र ५ लाख ५५ हजार ६०० कित्ता अर्थात् १० प्रतिशत सर्वसाधारण समूहमा थियो।

कम्पनीका आधारभूत सेयरधनीले बिक्री गर्ने मनसाय देखाएको ७ लाख ७७ हजार ५३९ कित्ता सेयर कुल सूचीकृत सेयरको १३.९९ प्रतिशत तथा तत्कालीन संस्थापक सेयरको १५.५५ प्रतिशत हो।

अझ महत्त्वपूर्ण तथ्य के छ भने बिक्री गर्न खोजिएको सेयर संख्या कम्पनीको साबिकको सम्पूर्ण सार्वजनिक सेयरभन्दा पनि बढी छ।

सर्वसाधारण समूहमा यसअघि ५ लाख ५५ हजार ६०० कित्ता सेयर थियो। तर, अहिले आधारभूत सेयरधनीले बिक्री गर्न खोजेको सेयर त्यसको १३९.९५ प्रतिशत छ। अर्थात्, बजारमा यसअघि रहेको सम्पूर्ण सार्वजनिक सेयरबराबरको परिमाणभन्दा २ लाख २१ हजार ९३९ कित्ता बढी सेयर सम्भावित आपूर्तिका रूपमा आउन सक्ने देखिएको छ।

संस्थापक तथा सर्वसाधारण सेयरको आईएसआईएन एकीकृत भइसकेको अवस्थामा पुरानो सार्वजनिक फ्लोटको तुलनामा यति ठूलो आपूर्ति आउने सूचना नै लगानीकर्ता झस्किनुको मुख्य कारण देखिन्छ।

कसले कति सेयर बेच्ने मनसाय देखाए ?

इमर्जिङ नेपालले भदौ २२ गते नेप्सेलाई बुझाएको विवरणअनुसार सेयर बिक्री गर्न चाहने आधारभूत सेयरधनीको विवरण यस्तो छः

कम्पनीको पत्रमा उल्लेख भएको संख्या सम्बन्धित आधारभूत सेयरधनीले हाल धारण गरेको र आगामी तीन महिनाभित्र बिक्री गर्न आशय व्यक्त गरेको सेयर हो।

यसको अर्थ सम्पूर्ण ७ लाख ७७ हजार ५३९ कित्ता सेयर तत्काल बिक्री आदेशमा राखिएको वा बिक्री भइसकेको भन्ने होइन। तर, तीन महिनाभित्र यति ठूलो परिमाणको सेयर बजारमा आउन सक्ने सम्भावनालाई लगानीकर्ताले तत्काल मूल्यमा समायोजन गर्न थालेको देखिन्छ।

आठ दिनमै प्रतिकित्ता २४६ रुपैयाँ घट्यो

प्राप्त आठ कारोबार दिनको फ्लोरसिटअनुसार २०२६ अगस्ट २६ मा इमर्जिङ नेपालको अन्तिम कारोबार मूल्य प्रतिकित्ता ८३३.९० रुपैयाँ थियो। सेप्टेम्बर ९ अर्थात् बुधबार बजार बन्द हुँदा यसको मूल्य ५८७.९० रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

यस अवधिमा कम्पनीको प्रतिसेयर मूल्य २४६ रुपैयाँ अर्थात् २९.५० प्रतिशत घटेको छ।

आठ कारोबार दिनको मूल्य अवस्था यस्तो देखिन्छः

अगस्ट २७ मा एकैदिन ८.३८ प्रतिशत घटेको सेयर त्यसपछिका दुई दिन केही सम्हालिएको थियो। तर, ठूला सेयरधनीको बिक्री मनसाय सार्वजनिक भएपछि अन्तिम दुई कारोबार दिन लगातार लोअर सर्किट लागेको छ।

सेप्टेम्बर ३ मा ८१३.६० रुपैयाँ रहेको मूल्य दुई कारोबार दिनमै ५८७.९० रुपैयाँमा झरेको हो। यसरी अन्तिम दुई कारोबार दिनमै कम्पनीको सेयरमूल्य २७.७४ प्रतिशत घटेको छ।

बजार पूँजीकरण ४ अर्ब ६३ करोडबाट ३ अर्ब २६ करोडमा

अगस्ट २६ को अन्तिम कारोबार मूल्य ८३३.९० रुपैयाँलाई कुल ५५ लाख ५६ हजार कित्ता सूचीकृत सेयरसँग गणना गर्दा इमर्जिङ नेपालको बजार पूँजीकरण ४ अर्ब ६३ करोड ३१ लाख ४८ हजार रुपैयाँ थियो।

बुधबारको अन्तिम मूल्य ५८७.९० रुपैयाँका आधारमा कम्पनीको बजार पूँजीकरण घटेर ३ अर्ब २६ करोड ६३ लाख ७२ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

यसरी आठ कारोबार दिनमा कम्पनीको बजार पूँजीकरण १ अर्ब ३६ करोड ६७ लाख ७६ हजार रुपैयाँले घटेको छ।

यसलाई अर्को ढङ्गले बुझ्दा इमर्जिङ नेपालका प्रत्येक एक हजार कित्ता सेयर धारण गर्ने लगानीकर्ताको सम्पत्तिको बजार मूल्य आठ कारोबार दिनमै २ लाख ४६ हजार रुपैयाँले घटेको छ।

बिक्री गर्न खोजिएको सेयरको मूल्य नै १९ करोडले घट्यो

आधारभूत सेयरधनीले बिक्री गर्न चाहेको ७ लाख ७७ हजार ५३९ कित्ता सेयरको बजार मूल्य पनि आठ कारोबार दिनमा ठूलो परिमाणले घटेको छ।

अगस्ट २६ को प्रतिकित्ता ८३३.९० रुपैयाँका आधारमा उक्त सेयरको कुल बजार मूल्य करिब ६४ करोड ८३ लाख ९० हजार रुपैयाँ थियो।

बुधबारको अन्तिम मूल्य ५८७.९० रुपैयाँका आधारमा त्यही सेयरको बजार मूल्य घटेर करिब ४५ करोड ७१ लाख १५ हजार रुपैयाँमा झरेको छ।

अर्थात्, बिक्री मनसाय सार्वजनिक गर्ने ठूला सेयरधनीले धारण गरेको सेयरको बजार मूल्यमा पनि आठ कारोबार दिनमा करिब १९ करोड १२ लाख ७५ हजार रुपैयाँको कागजी क्षय भएको छ।

उनीहरूले सेयर बिक्री गर्ने सूचना जारी गरे पनि बजारले ठूलो आपूर्तिको जोखिम तत्काल मूल्यमा समायोजन गर्दा सम्भावित बिक्रेताले समेत कम मूल्य पाउने अवस्था सिर्जना भएको छ।

लोअर सर्किटकै दिन १० करोडको कारोबार

बुधबार इमर्जिङ नेपालको कारोबार अस्वाभाविक रूपमा बढेको छ। त्यस दिन कम्पनीको १ लाख ७१ हजार ५६० कित्ता सेयर १० करोड ४३ लाख ६१ हजार ७०६ रुपैयाँमा कारोबार भएको छ।

यो कम्पनीको कुल सूचीकृत सेयरको ३.०९ प्रतिशत हो। प्राप्त आठ कारोबार दिनमा कुल १ लाख ९२ हजार ६९९ कित्ता सेयर किनबेच भएको थियो। त्यसमध्ये करिब ८९ प्रतिशत कारोबार बुधबार मात्रै भएको देखिन्छ।

आठ कारोबार दिनमा कम्पनीको कुल ११ करोड ९५ लाख १३ हजार रुपैयाँभन्दा बढीको सेयर कारोबार भएको छ। यसको करिब ८७ प्रतिशत कारोबार रकम बुधबारको मात्रै हो।

मूल्यमा १४.९९ प्रतिशतको लोअर सर्किट लागेकै दिन एकैपटक १० करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार हुनुले गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ-यति ठूलो परिमाणमा सेयर बिक्री गर्नेहरू को थिए र घट्दो बजारमा सेयर उठाउने खरिदकर्ता को थिए ?

सार्वजनिक फ्लोरसिटबाट मात्रै आधारभूत सेयरधनीले सेयर बिक्री गरिसके वा बुधबारको कारोबारमा उनीहरू सहभागी थिए भन्ने पुष्टि हुँदैन। त्यसका लागि कारोबार सदस्य, लाभग्राही खाता र खरिद–बिक्री आदेशको विस्तृत विवरण नियामकले हेर्नुपर्ने हुन्छ।

नयाँ नियमले समयमै खुल्यो ठूला लगानीकर्ताको योजना

नेपाल धितोपत्र बोर्डले भदौ ९ गते जारी गरेको निर्देशनअनुसार कुनै आधारभूत सेयरधनीले आफूले धारण गरेको सेयरको पाँच प्रतिशत वा सोभन्दा बढी बिक्री गर्न चाहेमा कम्तीमा १५ दिनअघि सम्बन्धित कम्पनीलाई लिखित जानकारी दिनुपर्छ।

कम्पनीले त्यस्तो सूचना सर्वसाधारणले थाहा पाउने गरी सार्वजनिक गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। बिक्रीसम्बन्धी सूचना तीन महिनासम्म मान्य रहनेछ।

इमर्जिङ नेपालले यही निर्देशनअनुसार भदौ २२ गते नेप्सेलाई आधारभूत सेयरधनीको बिक्री मनसाय र सेयर विवरण बुझाएको हो।

यसअघि लकइन अवधि समाप्त हुनुअघि वा आसपास कम्पनीको सेयरमूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढाउने, बजारमा सकारात्मक हल्ला फैलाउने र उच्च मूल्यमा सर्वसाधारणलाई सेयर बिक्री गरी संस्थापक बाहिरिने प्रवृत्तिबारे प्रश्न उठ्दै आएको थियो।

बोर्डको नयाँ निर्देशनले भने संस्थापक वा आधारभूत सेयरधनीले ठूलो परिमाणमा सेयर बिक्री गर्नुअघि नै सर्वसाधारणलाई जानकारी दिनुपर्ने बाध्यता सिर्जना गरेको छ।

इमर्जिङ नेपालको घटनाले यो सूचनाले सर्वसाधारणको लगानी निर्णयमा कति ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने देखाएको छ। ठूला सेयरधनीबाट आउन सक्ने आपूर्तिबारे समयमै जानकारी पाएपछि साना लगानीकर्ता खरिद गर्न हच्किए र मूल्य छोटो समयमै तीव्र रूपमा घट्यो।

लकइन समाप्ति र एउटै आईएसआईएनको प्रभाव

इमर्जिङ नेपालको संस्थापक समूहको सेयरको लकइन अवधि २०८१ फागुन ३ गते समाप्त भएको थियो। त्यसअघि संस्थापक र सर्वसाधारण सेयरका लागि छुट्टाछुट्टै आईएसआईएन कायम थियो।

कम्पनीका अनुसार नेप्सेबाट सम्पूर्ण सेयरका लागि ‘ईएनएल’ कारोबार संकेत कायम गरिएको छ। सीडीएस एन्ड क्लियरिङ लिमिटेडको भदौ १७ गतेको निर्णयअनुसार संस्थापक तथा सर्वसाधारण सेयरको आईएसआईएन एकीकृत गरी NPE393A00006 कायम गरिएको छ।

एउटै आईएसआईएन लागू भएसँगै संस्थापक र सर्वसाधारण सेयर एउटै समूहअन्तर्गत कारोबार हुन सक्ने अवस्था बनेको छ। यही समयमा कुल सूचीकृत सेयरको १४ प्रतिशत बिक्री गर्ने मनसाय सार्वजनिक हुँदा बजारमा आपूर्तिको ठूलो त्रास फैलिएको देखिन्छ।

प्राकृतिक गिरावट कि योजनाबद्ध निकास ?

इमर्जिङ नेपालको सेयरमूल्यमा आएको पछिल्लो गिरावटलाई कम्पनीको वित्तीय अवस्था कमजोर भएको निष्कर्षसँग मात्रै जोड्न मिल्दैन। यसको तत्काल कारण ठूलो परिमाणको सम्भावित आपूर्ति, संस्थापक सेयरको लकइन समाप्ति, आईएसआईएन एकीकरण र आधारभूत सेयरधनीको बिक्री मनसाय एकै समयमा सार्वजनिक हुनु देखिन्छ।

तर, यस घटनाले नियामकका अगाडि केही अनुसन्धानयोग्य प्रश्न भने खडा गरेको छ।

बिक्री मनसायको सूचना बजारमा आउनुअघि कसले सेयर खरिद वा बिक्री गर्‍यो ? आईएसआईएन एकीकरणसम्बन्धी निर्णयको सूचना पहुँच भएका व्यक्तिले कारोबार गरे कि गरेनन् ? लोअर सर्किट लागेको दिन भएको १० करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबारमा वास्तविक बिक्रेता र खरिदकर्ता को थिए ? आधारभूत सेयरधनीले बिक्री गर्न पाउने १५ दिने समयसीमा पालना भयो कि भएन ?

यी प्रश्नको उत्तर फ्लोरसिटको सामान्य विवरणबाट आउँदैन। धितोपत्र बोर्ड र नेप्सेले कारोबार सदस्य, लाभग्राही खाता, आदेश प्रविष्ट भएको समय तथा खरिद–बिक्रीको वास्तविक स्वामित्व केलाएपछि मात्रै वास्तविकता बाहिर आउन सक्छ।

अहिलेसम्म प्राप्त प्रमाणले आधारभूत सेयरधनीले कम्पनीको कुल सूचीकृत सेयरको १३.९९ प्रतिशत बिक्री गर्ने मनसाय सार्वजनिक गरेको र त्यसपछि मूल्य तीव्र रूपमा घटेको पुष्टि गर्छ। तर, उनीहरूले सेयर बेचिसकेको वा बुधबारको ठूलो कारोबारमा उनीहरू नै संलग्न रहेको पुष्टि भएको छैन।