सुनभन्दा चाँदीको बढ्ने गति तीव्र, टिक्ला यो चमक ?

काठमाण्डौ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनचाँदीको मूल्यमा सामान्य सुधार देखिएको छ। मंगलबारको उपलब्ध मूल्य विवरणमा सुनको तुलनामा चाँदीको प्रतिशतगत वृद्धि बढी देखिए पनि सुनको पछिल्लो एक महिना र छ महिनाको प्रदर्शन अझै नकारात्मक छ।

गोल्डप्राइसको संलग्न विवरणअनुसार अक्टोबर २० मा न्यूयोर्क समय राति १२:१४ बजे सुन प्रतिट्रय औंस ४ हजार १४४.२५ अमेरिकी डलर पुगेको छ। त्यसबेला सुन ३.५२ डलर अर्थात् ०.०८ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ।

चाँदी भने प्रतिट्रय औंस ५७.४६ डलर पुगेको छ। यसको वृद्धि ०.३१ डलर अर्थात् ०.५४ प्रतिशत छ। प्रतिशतका आधारमा उक्त समयमा चाँदीको बढ्ने गति सुनभन्दा तीव्र देखिएको हो।

यो विवरण नेपाली समयअनुसार मंगलबार बिहान करिब ९:५९ बजेको हो। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कारोबार निरन्तर चलिरहने भएकाले यसलाई सो समयको मूल्यचित्रका रूपमा बुझ्नुपर्छ।

आज सुधार, तर महिनाभरको घाटा कायमै

संलग्न विवरणले सुनको छोटो र लामो अवधिको प्रदर्शनबीच उल्लेखनीय अन्तर देखाउँछ।

अवधि	सुनको मूल्य परिवर्तन
पछिल्लो ३० दिन	४.७३ प्रतिशत गिरावट
पछिल्लो छ महिना	११.९२ प्रतिशत गिरावट
पछिल्लो एक वर्ष	१.०५ प्रतिशत वृद्धि
पछिल्लो पाँच वर्ष	१३१.९९ प्रतिशत वृद्धि

अर्थात्, लामो अवधिमा ठूलो वृद्धि देखिएको सुन पछिल्ला महिनामा भने दबाबमा छ। आजको सामान्य वृद्धिलाई मात्रै आधार बनाएर बजार पुनः निरन्तर उकालो लागेको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन।

संलग्न पृष्ठको मुख्य मूल्य, चार्ट र प्रदर्शन तालिकामा केही फरक अंक पनि छन्। प्रत्यक्ष अद्यावधिक हुने विवरणका फरक समयका अंक हुन सक्ने भएकाले यहाँ ताजा मूल्यका लागि माथिल्लो मुख्य कोटेसन र अवधिगत प्रदर्शनका लागि तालिकाको विवरण प्रयोग गरिएको छ।

बजारको नजर अमेरिकी केन्द्रीय बैंकतिर

सुनको आगामी दिशाका लागि अमेरिकी फेडरल रिजर्भको ब्याजदर संकेत प्रमुख विषय बनेको छ। रोयटर्सको अक्टोबर २० को प्रारम्भिक एसियाली कारोबारसम्बन्धी समाचारले लगानीकर्ताको ध्यान अक्टोबर २७–२८ को फेड बैठक र आगामी अमेरिकी मुद्रास्फीति तथ्यांकमा केन्द्रित रहेको जनाएको छ। उक्त समाचारमा सुन कमजोर देखिएको थियो—जसले एकै दिन फरक समयमा बजारको दिशा बदलिन सक्ने अवस्था पनि देखाउँछ।

डलर मजबुत हुँदा अन्य मुद्रामा खरिद गर्नेका लागि सुन महँगो पर्छ। त्यस्तै, अमेरिकी ऋणपत्रको प्रतिफल बढ्दा ब्याज नदिने सुन राख्ने आकर्षण कमजोर हुन सक्छ। सोमबारको कारोबारमा पनि मजबुत डलर र उच्च ऋणपत्र प्रतिफलले सुनलाई दबाब दिएको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ।

कुन अवस्थामा फेरि बढ्नसक्छ सुन ?

विश्व सुन परिषद्को सन् २०२६ को मध्यवर्षीय विश्लेषणले अर्थतन्त्र कमजोर हुनु, नयाँ भूराजनीतिक झट्का आउनु, ब्याजदर घट्ने अपेक्षा बढ्नु वा मूल्य घटेपछि खरिद चाप फर्कनुलाई सुनको वृद्धिका सम्भावित आधार मानेको छ।

त्यस्तो अवस्थामा सुन पुनः प्रतिऔंस ४ हजार ५०० डलर वा माथितिर जान सक्ने परिदृश्य परिषद्ले प्रस्तुत गरेको छ। तर यो जुलाईमा सार्वजनिक गरिएको सर्तसहितको विश्लेषण हो; निश्चित समयभित्र पुग्ने सुनिश्चित लक्ष्य होइन।

केन्द्रीय बैंकको खरिद र लगानीकर्ताको माग पनि महत्वपूर्ण छन्। परिषद्को दोस्रो त्रैमासिक विश्लेषणले वर्षको बाँकी अवधिमा माग वृद्धिको मुख्य चालक लगानी हुन सक्ने र केन्द्रीय बैंकको थप खरिदले लगानीकर्ताको रुचि बलियो बनाउन सक्ने उल्लेख गरेको छ।

यसको विपरीत, ब्याजदर थप बढ्ने संकेत, उच्च वास्तविक प्रतिफल र मजबुत डलर कायम रहे सुनको सुधार सीमित हुन वा मूल्य पुनः दबाबमा पर्न सक्छ।

चाँदीमा आपूर्ति अभावको आधार, माग घट्ने चुनौती पनि

चाँदीको मूल्यमा लगानीको आकर्षणसँगै औद्योगिक प्रयोगको प्रभाव पर्छ। त्यसैले यसको आगामी दिशा सुनकै चालले मात्र निर्धारण गर्दैन।

सिल्भर इन्स्टिच्युटको वर्ल्ड सिल्भर सर्भे २०२६ सम्बन्धी विवरणअनुसार यस वर्ष विश्व चाँदी बजार लगातार छैटौं वर्ष आपूर्तिभन्दा माग बढी हुने अवस्थामा रहने अनुमान छ। अद्यावधिक आकलनमा यस्तो अभाव ४ करोड ६३ लाख ट्रय औंस पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। 

तर आपूर्ति अभाव हुँदैमा मूल्य सीधा उकालो लाग्छ भन्ने हुँदैन। उच्च मूल्यले औद्योगिक, गहना तथा चाँदीका भाँडाकुँडाको मागमा असर पार्न सक्ने र औद्योगिक माग कमजोर हुँदा लगानीकर्ताको मनोभाव पनि प्रभावित हुन सक्ने जोखिम सर्वेक्षणले औंल्याएको छ। 

यसैले चाँदीमा दुई विपरीत शक्ति सक्रिय छन्-सीमित आपूर्तिले समर्थन दिन सक्छ भने उच्च मूल्यका कारण खपत घट्दा दबाब सिर्जना हुन सक्छ।

नेपाली बजारमा कस्तो असर पर्ला ?

संलग्न मूल्य अमेरिकी डलरमा प्रतिट्रय औंसको अन्तर्राष्ट्रिय कोटेसन हो। यो नेपालमा कारोबार हुने प्रतितोला खुद्रा दर होइन।

नेपाली बजारको मूल्य बुझ्दा अन्तर्राष्ट्रिय भाउसँगै डलर–रुपैयाँ विनिमय दर, लागू कर तथा आयात लागत पनि हेर्नुपर्छ। त्यसैले विदेशमा सुन केही घट्दैमा नेपालमा पनि उही अनुपातमा सस्तिन्छ भन्ने हुँदैन। गहनाको अन्तिम बिलमा ज्याला र अन्य शुल्कसमेत फरक पर्न सक्छन्।

अहिलेको बजारले सुनचाँदीमा सुधारको सम्भावना र थप दबाबको जोखिम दुवै देखाएको छ। सुनका लागि अमेरिकी ब्याजदर र डलरको दिशा निर्णायक संकेत बन्न सक्छन् भने चाँदीमा औद्योगिक माग र आपूर्ति अभावको सन्तुलन पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण रहनेछ।