इरान युद्धले रिपब्लिकनभित्रै विद्रोह, हेग्सेथविरुद्ध आफ्नै दलका सांसदको महाभियोग प्रस्ताव

काठमाण्डौ । मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले ठूलो पराजय बेहोरेपछि अमेरिकी रक्षामन्त्री पिट हेग्सेथविरुद्ध आफ्नै दलका सांसदले महाभियोग प्रस्ताव अघि बढाएका छन्। केन्टकीका रिपब्लिकन सांसद थोमस म्यासीले सोमबार प्रतिनिधिसभामा आठ बुँदे प्रस्ताव पेस गरेका हुन्। यसको मुख्य आरोप हो, कंग्रेसको अनुमति नलिई इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरियो र कंग्रेसले सेना फिर्ता गर्न भनेपछि पनि कारबाही जारी राखियो।

म्यासीले सेप्टेम्बरमै यस्तै प्रस्ताव अघि सारेका थिए। त्यतिबेला सभामुख माइक जोन्सनले सदनको बैठक स्थगित गरेपछि मतदान हुन सकेको थिएन। यसपालि मध्यावधि निर्वाचनपछि प्रतिनिधिसभा खुलेको पहिलो दिनमै म्यासीले प्रस्ताव फेरि ल्याए। डेमोक्र्याटहरूले जनवरीमा दुवै सदनको नियन्त्रण लिनुअघि नै रिपब्लिकन सांसदहरूमाथि आफ्नै प्रशासनका रक्षामन्त्रीबारे पक्ष वा विपक्षमा उभिन दबाब परेको छ।

युद्ध सुरु गर्ने अधिकारमाथि विवाद

आठमध्ये तीन आरोप इरान युद्ध र सन् १९७३ को अमेरिकी युद्ध अधिकारसम्बन्धी कानुनसँग जोडिएका छन्। म्यासीको प्रस्तावमा फेब्रुअरी २८ मा इरानविरुद्ध अमेरिकी सैन्य कारबाही सुरु हुँदा कंग्रेसले युद्ध घोषणा वा सैन्य बल प्रयोगको अनुमति नदिएको उल्लेख छ। प्रस्तावले जुनमा दुवै सदनले अमेरिकी सेना फिर्ता गर्न आह्वान गरेपछि पनि कारबाही जारी राखेको र कंग्रेसको स्वीकृतिबिना सैन्य कारबाही अन्त्य गर्नुपर्ने ६० दिने अवधि नाघेको आरोप लगाएको छ।

बाँकी आरोपमा युद्धका बेला सर्वसाधारणको सुरक्षा गर्ने कानुनी दायित्व बेवास्ता गरेको, लागुऔषध तस्करीको आशंका गरिएका डुंगामाथि घातक हमला गराएको, यमनमा अनधिकृत सैन्य कारबाही चलाएको र भेनेजुएलाका निकोलस मादुरोलाई नियन्त्रणमा लिने सैन्य अभियानको नेतृत्व गरेको विषय छन्। गैरकानुनी आदेश पालना गर्न सैनिक बाध्य हुँदैनन् भन्ने भिडियोमा सहभागी डेमोक्र्याट सिनेटर मार्क केलीमाथि प्रतिशोध लिएको आरोप पनि प्रस्तावमा छ।

ट्रम्प हेग्सेथको पक्षमा डेमोक्र्याट नेता प्रस्तावको समर्थनमा

हेग्सेथले सोमबार महाभियोगको प्रयासलाई राजनीतिक भन्दै आफ्नो कार्यकालको बचाउ गर्न तयार रहेको बताए। उनले इरान युद्ध अलोकप्रिय भए पनि आवश्यक रहेको जिकिर गरे। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि हेग्सेथको बचाउ गरेका छन्। प्रतिनिधिसभामा डेमोक्र्याट नेता हकिम जेफ्रिजले भने प्रस्तावको पक्षमा मत दिने बताएका छन्। एसोसिएटेड प्रेसको मध्यावधि मतदाता सर्वेक्षणमा करिब १० मध्ये ६ मतदाताले इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही गर्ने अमेरिकी निर्णय गलत भएको बताएका थिए। 

बुधबारसम्म मतदानको सम्भावना

अमेरिकी समयअनुसार नोभेम्बर ११ बुधबारसम्म प्रतिनिधिसभामा प्रस्तावमाथि मतदान हुन सक्छ। त्यसअघि सदनले प्रस्ताव थाती राख्ने वा न्यायिक समितिमा पठाउने निर्णय पनि गर्न सक्छ। प्रस्तावको मूल विषयमै मतदान भए प्रतिनिधिसभामा पारित गर्न साधारण बहुमत चाहिन्छ। त्यसपछि सिनेटमा सुनुवाइ हुन्छ। हेग्सेथलाई पदबाट हटाउन सिनेटमा उपस्थित सदस्यको दुईतिहाइले दोषी ठहर गर्नुपर्छ।

यो प्रस्तावले चुनावी हारपछि रिपब्लिकनभित्र इरान युद्धलाई लिएर देखिएको असन्तुष्टिलाई सदनको निर्णयसम्म पुर्‍याएको छ। अब पहिलो राजनीतिक परीक्षा हेग्सेथको पक्ष वा विपक्षमा कति मत पर्छ भन्नेभन्दा अघि नै आउन सक्छ। त्यो हो, रिपब्लिकन नेतृत्वले महाभियोगका आरोपमाथि सीधै मतदान गराउँछ कि प्रस्ताव थाती राख्न खोज्छ।