इरानले अमेरिकी घमण्ड चकनाचुर बनायोः विश्वमै पहिलोपटक यस्तो भयो, रुसले सहयोग गरेको आशंका !

काठमाण्डौ । इरानको इस्लामिक रेभोल्युसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले मध्य इरानको आकाशमा अमेरिकी F-35 लाइटनिङ II स्टेल्थ फाइटर जेटलाई सटीक हमलामा गम्भीर क्षति पुर्‍याएको दाबी गरेको छ। यो घटना विश्वमा पहिलो पटक F-35 जस्तो उन्नत स्टेल्थ जेटलाई हवाई रक्षा प्रणालीबाट हानि पुर्‍याइएको घटना हो। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो हमलामा रुसबाट प्राप्त प्रविधि वा सहयोगको भूमिका हुन सक्छ।

घटना बिहीबार बिहान करिब २:५० बजे (स्थानीय समय) मा भएको थियो। IRGC ले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, "मध्य इरानको आकाशमा एक सटीक हमलामा अमेरिकी F-35 लाई गम्भीर नुकसान पुर्‍याइएको छ। यो अपरेसन १२५ भन्दा बढी अमेरिकी-इजरायली ड्रोनहरूलाई सफलतापूर्वक रोकेपछि गरिएको हो, जसले हाम्रो एकीकृत हवाई रक्षा प्रणालीमा महत्वपूर्ण सुधार देखाउँछ।"

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (CENTCOM) ले पनि जेटमा गम्भीर क्षति भएको स्वीकार गरेको छ, तर पाइलट सुरक्षित रहेको र जेट आधारमा फर्किएको बताएको छ। जेटलाई इन्फ्रारेड सेन्सर प्रयोग गरी ताप (heat signature) पत्ता लगाएर हमला गरिएको विशेषज्ञहरूको अनुमान छ। स्टेल्थ टेक्नोलोजी रडारबाट लुक्न सक्छ तर गर्मीबाट पत्ता लाग्न सक्छ भनी रक्षा विशेषज्ञ सन्दीप उननिथनले भनेका छन्, "तथाकथित स्टेल्थ टेक्नोलोजी एक 'गलत नाम' हो... यसको पता लगाउने अन्य तरिका छन्, जसमध्ये एक गर्मीबाट हो।"

इरानले प्रयोग गरेको हवाई रक्षा प्रणालीमा ३५८ एन्टी-एयरक्राफ्ट मिसाइल (SA-67) जस्ता लुटरिङ मुनिसन वा छोटो दूरीका सर्फेस-टु-एयर मिसाइलहरू समावेश हुन सक्छन्। यी प्रणालीहरू पहिले अमेरिकी MQ-9 रेपर ड्रोनहरूविरुद्ध प्रयोग भएका थिए। युद्ध सुरु भएदेखि इरानले १२ MQ-9 ड्रोनहरू खसालेको र कुल १६ अमेरिकी सैन्य विमानहरूलाई क्षति पुर्‍याएको दाबी गरेको छ।

रुसको सहयोगको शंका: विशेषज्ञहरूले इरानको सीमित उन्नत रडार क्षमताले मात्र F-35 जस्तो स्टेल्थ जेटलाई ट्र्याक गर्न गाह्रो हुने भएकाले रुसबाट स्याटेलाइट सहयोग, रियल-टाइम इन्टेलिजेन्स, उन्नत रडार वा इलेक्ट्रोनिक वारफेयर (जस्तै Khibiny-M सिस्टम) प्राप्त भएको हुन सक्ने बताएका छन्। Shahed-136 ड्रोन डिलको भागको रूपमा यस्ता प्रविधिहरू आएको अनुमान छ, यद्यपि नवभारत टाइम्ससँग यसबारे पुष्ट जानकारी छैन।

यो घटना फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको इजरायल-अमेरिका र इरानबीचको युद्धको २० दिनपछि आएको हो। यसले अमेरिका र इजरायलले इरानी आकाशमा पूर्ण नियन्त्रण गर्न नसकेको देखाउँछ र F-35 को स्टेल्थ क्षमतामाथि प्रश्न उठाएको छ। इरानले यसलाई आफ्नो हवाई रक्षा प्रणालीको सफलताको प्रमाणको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

यो घटनाले मध्यपूर्वको युद्धमा नयाँ मोड ल्याउन सक्ने देखिन्छ, जसले स्टेल्थ टेक्नोलोजी र वैश्विक रक्षा सन्तुलनमा प्रभाव पार्न सक्छ।

-विभिन्न अन्तराष्टिय सञ्चारमाध्यमहरुको सहयोगमा तयार रिपोर्ट