विश्वको छैटौँ ठूलो अर्थतन्त्रमा झर्यो भारत

काठमाण्डौ । भारत विश्वको छैटौँ ठूलो अर्थतन्त्रमा झरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विश्वव्यापी जीडीपीको तथ्यांकमा यस्तो देखिएको हो । एक वर्षअघि मात्र भारतलाई विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्रको रूपमा हेरिएको थियो। हाल भने अमेरिका, चीन, जर्मनी, जापान र बेलायतपछि भारत छैटौँ स्थानमा पुगेको छ।

तर यो गिरावट अर्थतन्त्र कमजोर भएको संकेत भने होइन। भारतीय अर्थतन्त्र अझै पनि तीव्र गतिमा वृद्धि भइरहेको छ, विशेष गरी स्थानीय मुद्रामा ।  

भारतीय रुपैयाँको अवमूल्यन हुनुलाई यसको मूल्य कारणको रुपमा हेरिएको छ । जीडीपीलाई अमेरिकी डलरमा रूपान्तरण गर्दा कमजोर रुपैयाँले कुल आकार सानो देखिन्छ, जसका कारण अर्थतन्त्रमा गिरावट देखिएको जनाइएको छ ।  

यस्तै जीडीपीको आधार वर्ष परिवर्तनका कारण समेत विश्व अर्थतन्त्रमा भारतको अर्थतन्त्र कमजोर देखिएको छ । नयाँ गणना विधिले कागजमा अर्थतन्त्रको आकार केही सानो देखाएको जनाइएको छ ।  

आईएमएफका अनुसार भारत अझै पनि ६–७ प्रतिशतभन्दा बढी दरमा वृद्धि गर्ने अपेक्षा गरिएको छ, जुन प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च हो। त्यसैले यो स्थानमा आएको गिरावट कुनै आर्थिक संकटको संकेत नभई विनिमय दर र तथ्याङ्कीय विधिको प्रभाव हो।

विज्ञहरूका अनुसार भारतीय रुपैयाँको अवमूल्यनले अन्तर्राष्ट्रिय तुलना गर्दा अर्थतन्त्र सानो देखिए पनि आन्तरिक वृद्धि दर बलियो नै छ। भविष्यमा कच्चा तेलको मूल्य घटेमा र विदेशी लगानी बढेमा रुपैयाँ बलियो हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ, जसले भारतको विश्व र्याङकिङ पुनः सुधार गर्न मद्दत गर्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

अर्कोतर्फ, उपभोक्ता खर्च, पूर्वाधार विकास र सेवा क्षेत्रको विस्तारका कारण भारतको आर्थिक आधार अझै मजबुत रहेको विश्लेषण गरिएको छ।

धेरै अन्तर्राष्ट्रिय अनुमानहरूका अनुसार भारत सन् २०२७ सम्म पुनः चौथो स्थानमा पुग्ने र सन् २०३० को दशकको सुरुवातसम्म तेस्रो ठूलो अर्थतन्त्र बन्ने सम्भावना रहेको छ।