विदेशी मुद्रा जोगाउन मोदी सरकारको बोल्ड निर्णय, सुनमा भारी कर

काठमाण्डौ । भारत सरकारले सुन र चाँदीको आयातमा भारी भन्सार शुल्क वृद्धि गरेपछि त्यहाँको बजारमा सुन–चाँदीको मूल्य एकैदिन ऐतिहासिक रूपमा उकालो लागेको छ। प्रधानमन्त्री Narendra Modi ले विदेशी मुद्रा जोगाउन एक वर्षसम्म सुन नकिन्न जनतालाई सार्वजनिक अपील गरेको केही दिनमै सरकारले आयात ड्युटी ६ प्रतिशतबाट बढाएर १५ प्रतिशत पुर्‍याउने निर्णय गरेको हो।

बुधबार (१३ मे २०२६) देखि लागू भएको नयाँ व्यवस्थाअनुसार सुन र चाँदीमा अब १० प्रतिशत बेसिक कस्टम ड्युटी र ५ प्रतिशत एग्रीकल्चर इन्फ्रास्ट्रक्चर एन्ड डेभलपमेन्ट सेस (AIDC) लाग्नेछ। दुई वर्षअघि १५ प्रतिशतबाट घटाएर ६ प्रतिशतमा झारिएको शुल्कलाई भारतले फेरि पुरानै तहमा फर्काएको हो।

सरकारको यो निर्णयसँगै भारतीय बजारमा सुन–चाँदीको मूल्यमा तीव्र उछाल आएको छ। मल्टिकमोडिटी एक्सचेञ्ज (MCX) मा २४ क्यारेट सुनको मूल्य १० ग्राममै ११ हजार ५५ रुपैयाँले बढेर १ लाख ६४ हजार ४ सय ९७ रुपैयाँ पुगेको छ, जुन करिब ७ प्रतिशतको वृद्धि हो। त्यसैगरी, चाँदीको मूल्य प्रतिकिलो २२ हजार ३ सय ६७ रुपैयाँले बढेर ३ लाख १ हजार ४ सय २९ रुपैयाँ पुगेको छ। यससँगै भारतीय बजारमा चाँदीले पहिलोपटक ३ लाख रुपैयाँको मनोवैज्ञानिक सीमा पार गरेको छ।

भारत सरकारले यो कदम विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा बढ्दो दबाब, व्यापार घाटा र आयात निर्भरता कम गर्न चालिएको बताएको छ। विशेष गरी मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव र युद्धका कारण कच्चा तेल तथा बहुमूल्य धातु आयातमा दबाब बढेपछि सरकारले सुन खरिदलाई निरुत्साहित गर्ने रणनीति लिएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

प्रधानमन्त्री मोदीले हालै देशवासीलाई “एक वर्षसम्म सुन नकिनौं, देशको विदेशी मुद्रा जोगाऔं” भन्ने सन्देश दिएका थिए। भारत विश्वकै ठूलो सुन आयातकर्ता राष्ट्रमध्ये एक भएकाले सुन आयातमा हुने ठूलो विदेशी मुद्रा खर्चलाई नियन्त्रण गर्न सरकारले कर नीति नै कडा बनाएको विश्लेषण गरिएको छ।

यो निर्णयले भारतीय उपभोक्ता र ज्वेलरी उद्योगमा तत्काल असर पार्ने देखिएको छ। विवाह तथा चाडपर्वको मौसम नजिकिँदै गर्दा सुन महँगो बनेपछि माग घट्नसक्ने अनुमान गरिएको छ। ज्वेलरी व्यवसायीहरूले कारोबारमा दबाब बढ्ने संकेत गरेका छन् भने सरकार भने विदेशी मुद्रा बचत र रुपैयाँ स्थिरताका लागि यो कदम आवश्यक भएको दाबीमा छ।

भारतको बजारसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको नेपालमा पनि यसको असर देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ। नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारण भारतीय बजार र अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यसँग जोडिने भएकाले आगामी दिनमा नेपाली बजारमा पनि सुनचाँदी महँगिन सक्ने सम्भावना बढेको छ। विशेष गरी विवाहको मौसममा यसको प्रत्यक्ष असर उपभोक्ताले महसुस गर्न सक्ने देखिन्छ।