आर्थिक हलचलमा सुनको उडान: किन अचाक्ली बढिरहेको छ मूल्य ? कतिसम्म पुग्ला ?

काठमाण्डौ । विश्वव्यापी आर्थिक हलचलले सुनलाई फेरि 'सुरक्षित लगानी' को रूपमा चम्काइदिएको छ। 

यो वर्ष सुनको मूल्यमा झन्डै ५० प्रतिशतको उछाल आएको छ, जसले गर्दा प्रति औंस $३,९०० भन्दा माथि पुगेको छ। नेपाली बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ३३ हजारभन्दा माथि पुगिसकेको छ । यो उछालले साधारण लगानीकर्ताहरूबाटै उत्साह बढाएको छ। तर, सुनको मूल्य किन बढ्छ ? पछिल्लो समयको कारण के हो ? यसपटक कति पुग्ला र लगानीको भविष्य कस्तो छ ? हामीले यी सबै कुरालाई सरल भाषामा बुझाउने कोशिश गरेका छौंः

सुनको मूल्य कुन अवस्थामा बढ्छ?

सुनलाई 'सुरक्षित खजाना' भनिन्छ किनभने यो आर्थिक संकटको समयमा मानिसहरूको पहिलो विकल्प बन्छ। सामान्यतया, सुनको मूल्य निम्न अवस्थामा बढ्छ:

आर्थिक अनिश्चितता वा मन्दीको डर: जब बजारमा अस्थिरता हुन्छ, लगानीकर्ताहरू शेयर वा अन्य जोखिमपूर्ण सम्पत्तिबाट टाढा हुन्छन् र सुनतिर आउँछन्। यसले मूल्य बढाउँछ।

मुद्रास्फीति (महँगी): पैसाको मूल्य घट्दा सुनको आकर्षण बढ्छ, किनभने यो मुद्रास्फीतिबाट सुरक्षित रहन्छ।

कम ब्याज दर: अमेरिकी केन्द्रीय बैंक (फेड) ले ब्याज घटाउँदा ऋण सस्तो हुन्छ, जसले सुनको मूल्य बढाउँछ। किनभने कम ब्याजमा सुनले राम्रो प्रतिफल दिन्छ।

भूराजनीतिक तनाव: युद्ध, व्यापार युद्ध वा अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्व हुँदा मानिसहरू सुनमा लगानी गर्छन्। यो 'सुरक्षित आश्रय' (safe-haven) को रूपमा काम गर्छ।

केन्द्रीय बैंकहरूको खरिद: विश्वका धेरै देशका बैंकहरूले आफ्नो भण्डार बढाउन सुन किन्छन्, जसले मूल्यमा दबाब दिन्छ।

डलरको कमजोरी: डलर कमजोर हुँदा सुनको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य बढ्छ।

यी कारणहरूले सुनलाई 'सधैं बढ्ने सम्पत्ति' बनाएका छन्।

पछिल्लो समय किन बढिरहेको छ?

२०२५ मा सुनको मूल्यले रेकर्ड तोडिरहेको छ। यो वर्षको पहिलो ६ महिनामै २६ प्रतिशत बढेको छ। मुख्य कारणहरू यस्ता छन्:

भूराजनीतिक तनाव: मध्यपूर्व, युक्रेन र अन्य क्षेत्रका द्वन्द्वले लगानीकर्ताहरूलाई चिन्तित बनाएको छ। यसले सुनलाई सुरक्षित विकल्प बनाएको छ।

फेडको ब्याज कटौती: अमेरिकी फेडले ब्याज घटाउने नीतिले सुनको मूल्यलाई थप बल दिएको छ।

मुद्रास्फीति र आर्थिक अनिश्चितता: विश्वव्यापी महँगी बढ्दै जाँदा र व्यापार युद्धको डरले सुनतिर आकर्षण बढेको छ।

केन्द्रीय बैंक र लगानीकर्ताको माग: बैंकहरूले ठूलो मात्रामा सुन किनिरहेका छन्, र सुनमा आधारित एक्सचेन्ज ट्रेडेड फन्ड (ETF) हरूको खरिद पनि बढेको छ।

परिणामस्वरूप, अक्टोबरमा नै प्रति औंस $३,८८७ बाट सुरु भएर $४,३७९ सम्म पुग्ने अनुमान छ।

यसपटक बढ्दो मूल्य कतिसम्म पुग्ला?

विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो उछाल अझै रोकिने छैन। २०२५ को अन्त्यसम्म र २०२६ सम्मका पूर्वानुमानहरू यस्ता छन्:

संस्था/विशेषज्ञ	२०२५ अन्त्यको अनुमान (प्रति औंस $)	२०२६ को अनुमान (प्रति औंस $)
Goldman Sachs	$३,७५०–४,१००	$४,००० (मध्यसम्म)
JP Morgan	$३,६७५ (चौथो तिमाही)	$४,००० (मध्यसम्म)
HSBC	$४,००० भन्दा माथि	$५,००० सम्म सम्भावना
Longforecast	औसत $४,०४० (अक्टोबर)	$४,३७९ सम्म उच्च
CoinCodex	$३,८८५–४,७९९	-

यी अनुमानहरूले देखाउँछन् कि $४,००० को स्तर पार गर्ने सम्भावना बलियो छ। तर, यो ब्याज दर, द्वन्द्व र मुद्रास्फीतिमा निर्भर गर्छ। यदि तनाव बढ्यो भने $५,००० सम्म पुग्न सक्छ।

सुनमा लगानीको भविष्य कस्तो छ ?

सुनको भविष्य उज्ज्वल देखिन्छ। २०२५ मा यो प्रमुख सम्पत्तिहरूमध्ये सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्ने भएको छ। विशेषज्ञहरू भन्छन्:

सन्तुलित लगानीका लागि राम्रो: अनिश्चितताको समयमा सुनले पोर्टफोलियोलाई सन्तुलन दिन्छ। ५–१० प्रतिशत सुनमा लगानी गर्दा जोखिम कम हुन्छ।

दीर्घकालीन वृद्धि: केन्द्रीय बैंकहरूको माग र एशियाली बजार (जस्तै भारत, चीन) को बढ्दो खपतले मूल्यलाई माथि धकेल्नेछ।

जोखिमहरू: मूल्य छोटो समयमा घट्न सक्छ यदि ब्याज बढ्यो वा द्वन्द्व शान्त भयो। तर, लामो समयमा यो सुरक्षित रहन्छ।

सल्लाह: साधारण लगानीकर्ताले ETF वा भौतिक सुनबाट सुरु गर्न सकिन्छ। तर, बजार हेरेर मात्र लगानी गर्नुहोस्।

सुनको यो चमकले लाखौं नेपालीहरूलाई समृद्धिको सपना देखाएको छ। तर, लगानी गर्दा सावधानी अपनाउनुहोस्-यो 'चम्किलो' तर 'सधैं चम्किने' नहुन सक्छ!