दशैंको भान्सामा लोकल कुखुराको स्वाद: मसला भुट्नेदेखि झोल मिलाउनेसम्मका ६ चरण

–रविन ठकुरी

 

काठमाण्डौ । कराहीमा सुनौलो हुँदै गरेको प्याज, अदुवा–लसुनको बास्ना र बिस्तारै पाक्दै गरेको लोकल कुखुराको मासु। दशैंमा परिवार एकै ठाउँ भेला हुँदा भान्साको यही सुगन्धले खानपानको रौनक थप्छ। कसैलाई बाक्लो मसलामा भुटेको मासु मन पर्छ, कसैलाई भात वा ढिँडोसँग खाने तातो झोल।

लोकल कुखुराको मासु पकाउँदा भने मसला मिलाएर मात्रै पुग्दैन। कुखुराको उमेर र मासुको कडापनअनुसार पकाउने समय पनि मिलाउनुपर्छ। हतारमा ठूलो आँच लगाउँदा मसला डढ्न सक्छ, पर्याप्त नपकाउँदा मासु कडा रहन सक्छ।

स्वादिलो परिकारको मुख्य आधार हो—प्याज र मसला राम्ररी भुट्ने, मासुलाई गल्न समय दिने र चाहिएको झोलअनुसार पानी मिलाउने। यी कुरामा ध्यान दिए घरकै भान्सामा दशैंको भोजका लागि स्वादिलो लोकल कुखुरा तयार गर्न सकिन्छ।

एक किलो मासुका लागि आवश्यक सामग्री

-लोकल कुखुराको मासु—१ किलो

-मध्यम आकारका प्याज—३ देखि ४ वटा

-गोलभेँडा—२ वटा

-अदुवा–लसुनको पेस्ट—२ ठूलो चम्चा

-हरियो खुर्सानी—२ देखि ३ वटा

-बेसार—आधा सानो चम्चा

-धनियाँको धुलो—१ ठूलो चम्चा

-जिराको धुलो—आधा ठूलो चम्चा

-गरम मसला—आधा सानो चम्चा

-तोरीको तेल वा अन्य खाने तेल—४ देखि ५ ठूलो चम्चा

-तेजपत्ता, दालचिनी र अलैँची—रुचिअनुसार थोरै

-नुन र खुर्सानीको धुलो—स्वादअनुसार

-ताजा धनियाँ र पानी—आवश्यकताअनुसार

१. मासुका टुक्रा मिलाउनुहोस्, तयारीमै ध्यान दिनुहोस्

मासुलाई सकेसम्म समान आकारका मध्यम टुक्रामा तयार गर्नुहोस्। धेरै ठूला र साना टुक्रा मिसिँदा एकै समयमा समान रूपमा पाक्न कठिन हुन सक्छ।

काँचो मासु सम्हालेपछि हात, चक्कु र काट्ने सतह राम्ररी सफा गर्नुहोस्। सलाद वा पाकेको खानेकुरालाई काँचो मासु र त्यसको रससँग सम्पर्क हुन नदिनुहोस्।

२. मसला मोलेर केही समय दिनुहोस्

मासुमा एक ठूलो चम्चा अदुवा–लसुनको पेस्ट, बेसार, खुर्सानीको धुलो, धनियाँ, जिरा र नुन राखेर राम्ररी मोल्नुहोस्। बाँकी एक ठूलो चम्चा अदुवा–लसुन पछि भुट्नका लागि छुट्याउनुहोस्।

मोलिएको मासु छोपेर २० देखि ३० मिनेट फ्रिजमा राख्नुहोस्। यसरी केही समय दिँदा मासु र मसला राम्ररी मिसिन्छन्। नुन सुरुमा सन्तुलित राख्नुहोस्; अन्त्यमा स्वाद हेरेर थप्न सकिन्छ।

३. प्याज सुनौलो भुट्नुहोस्, गोलभेँडा राम्ररी गलाउनुहोस्

बाक्लो पिँध भएको गहिरो भाँडामा तेल तताउनुहोस्। तेजपत्ता, दालचिनी र अलैँची राखेर हल्का फुराएपछि मसिनो काटेको प्याज थप्नुहोस्।

प्याजलाई मध्यम आँचमा सुनौलो हुने गरी भुट्नुहोस्। कालो हुने गरी डढाउन भने हुँदैन। त्यसपछि बाँकी अदुवा–लसुनको पेस्ट र काटेको हरियो खुर्सानी राखेर केहीबेर चलाउनुहोस्।

अब गोलभेँडा थपेर गलाउनुहोस्। गोलभेँडाको काँचोपन हटेर मिश्रण बाक्लो भएपछि मासु राख्ने आधार तयार हुन्छ।

४. मासुलाई मसलासँग समय दिएर भुट्नुहोस्

तयार मसलामा मोलिएको मासु राखेर मध्यम आँचमा चलाउँदै भुट्नुहोस्। मासुका सबै टुक्रामा मसला लाग्ने गरी बेलाबेला पल्टाउनुहोस्।

मासुले आफ्नै रस छोड्न सक्छ। त्यसैले सुरुमा धेरै पानी नहाल्नुहोस्। मसला पिँधमा टाँसिन थालेमा थोरै तातो पानी थपेर चलाउनुहोस्। यस चरणमा ध्यान दिए मसलालाई डढ्नबाट जोगाउँदै मासुसँग राम्ररी मिसाउन सकिन्छ।

५. झोलसँगै मासु गल्ने समय पनि मिलाउनुहोस्

मासु भुटिएपछि आफूलाई चाहिएको झोलअनुसार तातो पानी थप्नुहोस्। भाँडो छोपेर मध्यमदेखि कम आँचमा पकाउनुहोस्। बीचबीचमा चलाउँदै पानी र मासुको अवस्था जाँच्नुहोस्।

लोकल कुखुराको मासु कडा हुन सक्ने भएकाले निश्चित समयकै भरमा पाकेको निष्कर्ष ननिकाल्नुहोस्। टुक्रा नरम भए कि भएनन् र भित्रसम्म राम्ररी पाके कि पाकेनन् जाँच्नुहोस्।

प्रेसर कुकर प्रयोग गर्ने हो भने त्यसको निर्देशनअनुसार पानी र पकाउने समय मिलाउनुहोस्। कुखुराको कडापन फरक हुने भएकाले सिटीको एउटै संख्या सबैका लागि पर्याप्त हुँदैन।

६. अन्त्यमा सुगन्ध र झोलको बाक्लोपन मिलाउनुहोस्

मासु पाकेपछि गरम मसला र काटेको ताजा धनियाँ थप्नुहोस्। केहीबेर हल्का उमालेर नुन र पिरो जाँच्नुहोस्।

बाक्लो झोल मन पर्छ भने ढकनी खोलेर केहीबेर पकाउनुहोस्। झोल थप्नुपरे तातो पानी राखेर फेरि उमाल्नुहोस्। अत्यधिक गरम मसला थप्दा मासुको आफ्नै स्वाद दबिन सक्ने भएकाले मात्रा सन्तुलित राख्नुहोस्।

तयार भएको लोकल कुखुरा तातो भात, चिउरा, रोटी वा ढिँडोसँग पस्कन सकिन्छ। एउटै मसलाको आधारबाट कसैका लागि बाक्लो झोल र कसैका लागि कम झोलको परिकार बनाउन सकिन्छ- फरक पार्ने कुरा अन्तिममा मिलाइने पानी र पकाउने समय हो।