पम्प एन्ड डम्प घोटालामा २२१ संस्थालाई सेयर बजारमा ७ वर्षसम्म प्रतिबन्ध, मास्टरमाइन्डलाई १६ करोड जरिवाना

काठमाण्डौ । भारतीय प्रतिभूति तथा विनिमय बोर्ड (सेबी) ले स्टक मार्केटमा 'पम्प एन्ड डम्प' घोटाला गरेको आरोपमा २२१ संस्थामाथि कडा कारबाही गरेको छ। यी संस्थालाई ७ वर्षसम्म शेयर बजारसम्बन्धी गतिविधिबाट प्रतिबन्ध लगाइएको छ भने मुख्य योजनाकार हनीफ शेखलाई भारु १० करोड(नेपाली रुपैयाँ १६ करोड) रुपैयाँ जरिवाना तिराइएको छ।

सेबीले जारी गरेको ३९४ पृष्ठ लामो आदेशअनुसार, हनीफ शेख र उनको समूहले २०१७ देखि २०२० सम्म मौर्य उद्योग लिमिटेड, ७एनआर रिटेल, दार्जिलिङ रोपवे कम्पनी, जीबीएल इन्डस्ट्रीज र विशाल फेब्रिक्स लिमिटेडका शेयरहरूमा ठूलो स्तरको हेरफेर गरेको थियो। उनीहरूले झुटो तथा भ्रामक सूचना फैलाएर शेयरको मूल्य कृत्रिम रूपमा बढाउने (पम्प) र त्यसपछि उच्च मूल्यमा बेच्ने (डम्प) रणनीति अपनाएका थिए।

यो योजनाबाट उनीहरूले कुल १४३.७९ करोड भारु अवैध नाफा कमाएको सेबीको अनुसन्धानले देखाएको छ। २०० भन्दा बढी संस्थाहरू 'पीभी इन्फ्लुएन्सर' र 'अफलोडर' को रूपमा संलग्न थिए। पैसालाई अन्तिम लाभार्थीसम्म पुग्नबाट लुकाउन धेरै तहका बिचौलियाहरू प्रयोग गरिएको थियो।

सेबी सदस्य अमरजीत सिंहले यो योजनालाई 'शातिर तरिकाले' सञ्चालन गरिएको बताएका छन्। यद्यपि यो नयाँ योजना नभए पनि यसलाई अत्यन्त चतुरतापूर्वक कार्यान्वयन गरिएको थियो।

पम्प एन्ड डम्प भनेको के हो?

यो शेयर बजारमा हुने एक प्रकारको ठगी हो। यसमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूले कुनै शेयरबारे झुटो सकारात्मक खबर फैलाएर लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षित गर्छन्। शेयरको माग बढेपछि मूल्य बढ्छ। त्यसपछि योजनाकारहरूले आफ्नो सेयर उच्च मूल्यमा बेच्छन् र बजारबाट बाहिरिन्छन्। फलस्वरूप शेयरको मूल्य अचानक घट्छ र सामान्य लगानीकर्ताले ठूलो घाटा बेहोर्नुपर्छ।

सेबीले यस्ता गतिविधिलाई रोक्न निरन्तर कडा कारबाही गर्दै आएको छ। लगानीकर्ताहरूलाई कुनै पनि शेयरमा लगानी गर्नुअघि आफ्नो वित्तीय सल्लाहकारसँग परामर्श लिन सेबीले सुझाव दिएको छ।