अमेरिका–इरानबीचको तनावले भारतको ५० अर्ब डलरको आईपीओ योजनामा बढ्यो जोखिम

काठमाण्डौ । सन् २०२६ को सुरुवातमा सुस्त देखिएको भारतको आईपीओ बजार दोस्रो ६ महिनामा तीव्र गतिमा अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको थियो। करिब ५० अर्ब अमेरिकी डलरबराबरका ठूला आईपीओ बजारमा आउने तयारी भइरहेका बेला मध्यपूर्वको बढ्दो तनावले ती योजनामा अनिश्चितता थपेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धविराम अन्त्य भएको घोषणा गरेपछि विश्व बजारमा अस्थिरता बढेको छ। यसको असर भारतीय सेयर बजारमा पनि देखिएको छ, जहाँ बजार २ प्रतिशतभन्दा बढीले ओरालो लागेको छ। तेल आपूर्ति र विश्व आर्थिक स्थिरतासम्बन्धी चिन्ताले लगानीकर्ताको जोखिम धारणा कमजोर बनाएको छ।

भारतीय बजार विश्लेषकहरूका अनुसार आईपीओ सफल बनाउन स्थिर बजार अवस्था र लगानीकर्ताको विश्वास आवश्यक हुन्छ। तर भू–राजनीतिक तनाव, तेलको मूल्यमा उतारचढाव र विश्व बजारको अनिश्चितताले कम्पनीहरूलाई सूचीकरणको समय पुनर्विचार गर्न बाध्य बनाउन सक्छ।

भारतमा सन् २०२६ को पहिलो ६ महिनामा आईपीओ गतिविधि अपेक्षाभन्दा कमजोर देखिएको छ। यस अवधिमा करिब ४ अर्ब डलर मात्र उठाइएको छ, जबकि अमेरिका र हङकङका बजारमा आईपीओमार्फत उल्लेखनीय रकम संकलन भएको छ।

यद्यपि भारतमा आगामी महिनाका लागि ठूलो आईपीओ पाइपलाइन तयार छ। करिब २२ अर्ब डलरबराबरका प्रस्ताव नियामकीय स्वीकृतिको प्रक्रियामा छन् भने २९ अर्ब डलर बराबरका आईपीओले स्वीकृति पाइसकेका छन्।

स्वीकृति पाएका ठूला कम्पनीमध्ये द्रुत वाणिज्य कम्पनी जेप्टो र सौर्य ऊर्जा उपकरण निर्माता अवाडा इलेक्ट्रो प्रमुख छन्। दुवैले करिब १–१ अर्ब डलर बराबर रकम उठाउने अनुमान गरिएको छ।

यसैगरी, भारतका ठूला डिजिटल र वित्तीय कम्पनीहरू पनि आईपीओको तयारीमा छन्। रिलायन्स जियो प्लेटफर्म, नेशनल स्टक एक्सचेन्ज र वालमार्ट स्वामित्वको फोनपे जस्ता कम्पनीहरूको सूचीकरण योजनाले बजारमा ठूलो चासो सिर्जना गरेको छ।

विगत दुई वर्षमा भारतको आईपीओ बजारले तीव्र वृद्धि अनुभव गरेको थियो। डिजिटल प्रविधिको विस्तार, उत्पादन क्षेत्रमा सरकारी प्रोत्साहन र निजी लगानीको वृद्धिले धेरै कम्पनीहरूलाई सार्वजनिक बजारमा प्रवेश गर्न प्रेरित गरेको छ।

तर बजार अवस्था कमजोर भएमा ठूला आईपीओहरू स्थगित हुन सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्। नयाँ सेयर निष्कासन सफल बनाउन बजारमा स्थिरता र लगानीकर्ताको विश्वास पुनः स्थापित हुनु आवश्यक रहेको जनाइएको छ ।